Sau Iran và giá dầu, lộ diện hai cú sốc lớn có thể khiến thị trường toàn cầu rung chuyển

Theo Bloomberg, khi nhiều rủi ro lớn xuất hiện đồng thời, giới đầu tư đang bắt đầu lo ngại thị trường có thể bước vào giai đoạn biến động khó lường sau nhiều năm tăng trưởng mạnh.

 

 

 

 

 

 

 

 

Cú sốc dầu mỏ: Eo biển Hormuz tê liệt khiến thị trường năng lượng toàn cầu chao đảo

Trong 3 rủi ro lớn, cú sốc năng lượng được xem là mối đe dọa cấp bách nhất.

Eo biển Hormuz – tuyến vận chuyển khoảng 20 triệu thùng dầu/ngày, chiếm tỷ trọng lớn trong thương mại dầu mỏ đường biển toàn cầu – gần như bị tê liệt.

Khi Kuwait và UAE cắt giảm sản lượng, giá dầu Brent đã có lúc vượt 119 USD/thùng trong phiên ngày 9/3 (gần gấp đôi mức đầu tháng 1) trước khi hạ nhiệt.

Ngay cả khi giá dầu tiếp tục giảm sau đó, những tuần gián đoạn nguồn cung đã để lại tác động lan rộng. Giá dầu cao làm tăng chi phí cho các nhà sản xuất, hãng hàng không và doanh nghiệp logistics, đồng thời bào mòn biên lợi nhuận của các công ty tiêu dùng không thể chuyển ngay chi phí sang người mua.

Với hộ gia đình, giá năng lượng cao giống như một “loại thuế vô hình” làm giảm sức chi tiêu.

Tác động đặc biệt nặng nề tại châu Á và châu Âu – những khu vực phụ thuộc nhiều hơn vào nhập khẩu năng lượng so với Mỹ. Trong tuần qua, thị trường chứng khoán tại 2 khu vực này cũng ghi nhận mức giảm mạnh nhất.

 

Đối với ngành bán dẫn – trụ cột của làn sóng đầu tư AI – cú sốc này mang tính cấu trúc. Sản xuất chip tiêu tốn lượng năng lượng khổng lồ, và nhiều nhà máy sản xuất chip tiên tiến phụ thuộc vào nguồn khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) từ Trung Đông.

Giá dầu tăng cũng đẩy kỳ vọng lạm phát đi lên, khiến thị trường chuyển từ dự đoán NHTW tiếp tục hạ lãi suất sang lo ngại có thể phải tăng lãi suất.

Có thời điểm trong phiên thứ Hai (9/3), giới giao dịch tại Anh đã định giá khả năng tăng lãi suất gần 0,25 điểm phần trăm trong năm nay – đảo ngược hoàn toàn so với kỳ vọng 2 lần giảm lãi suất chỉ vài ngày trước đó.

Tại khu vực đồng euro, thị trường thậm chí từng đặt cược vào 2 đợt tăng lãi suất của Ngân hàng Trung ương châu Âu.

Ngay cả khi các dự báo này có thể thay đổi, tốc độ và quy mô biến động cho thấy triển vọng kinh tế có thể đảo chiều nhanh đến mức nào.

Cú sốc AI: Từ lời hứa tương lai trở thành mối đe dọa hiện hữu đối với mô hình kinh doanh

Trước cả khi Mỹ và Israel bắt đầu không kích Iran, một rủi ro khác đã khiến thị trường chao đảo: trí tuệ nhân tạo.

Từ đầu tháng 2, nỗi lo về tác động của AI đã lan rộng. Điều khiến nhà đầu tư lo ngại không còn là việc AI có thể thất bại – mà là nó có thể thành công quá nhanh.

Nếu điều đó xảy ra, mô hình kinh doanh của nhiều công ty trong các lĩnh vực phần mềm, dịch vụ chuyên môn, truyền thông và tài chính có thể bị đảo lộn.

Nỗi lo này cũng lan sang thị trường tín dụng. Chênh lệch lợi suất trái phiếu doanh nghiệp rủi ro cao (Junk bonds) đã bắt đầu tăng trước cả khi chiến sự bùng nổ, cao hơn khoảng 0,5 điểm phần trăm so với mức đáy hồi tháng 1.

Nhà đầu tư lo ngại AI có thể bào mòn lợi nhuận của những công ty đang gánh nợ lớn.

Chiến tranh Trung Đông càng làm gia tăng bất ổn, đặc biệt tại các thị trường châu Á – nơi từng hưởng lợi từ làn sóng chi tiêu cho ngành bán dẫn phục vụ AI. Tuần trước, nhà đầu tư nước ngoài đã rút hàng tỷ USD khỏi thị trường cổ phiếu các nền kinh tế mới nổi châu Á (không bao gồm Trung Quốc).

Nghịch lý của cú sốc này là nó gây tổn thương cho cả 2 phía: các công ty xây dựng hạ tầng AI phải đối mặt với chi phí năng lượng và chuỗi cung ứng châu Á; trong khi những doanh nghiệp có nguy cơ bị AI thay thế lại bị đặt dấu hỏi về khả năng trả nợ.