“Room” thoái vốn rộng, chứng khoán thêm hàng?

Quyết định 40/2026/QĐ-TTg về tiêu chí phân loại và tái cơ cấu vốn Nhà nước vừa chính thức ban hành, mở ra cơ hội lớn cho thị trường chứng khoán. Bằng việc phân định rõ ngưỡng sở hữu tối thiểu theo từng ngành, chính sách mới hứa hẹn khơi thông lượng lớn cổ phiếu tự do chuyển nhượng (free-float), giải bài toán thanh khoản cho các doanh nghiệp đầu ngành.

Dữ liệu cho thấy khoảng cách giữa tỷ lệ nắm giữ thực tế của Nhà nước và quy định mới tại các "ông lớn" như ACV, GAS, BSR hay VCB còn rất lớn. Dù tạo dư địa thu hút dòng vốn ngoại và cơ hội M&A hấp dẫn, tiến độ triển khai thực tế vẫn là bài toán trung hạn cần nhà đầu tư bóc tách kỹ lưỡng.

“Room” thoái vốn rộng, chứng khoán thêm hàng?

Ngày 5/8/2026, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định 40/2026/QĐ-TTg quy định tiêu chí phân loại doanh nghiệp để cơ cấu lại vốn nhà nước. Mục tiêu là bảo toàn và phát triển vốn công, ngăn ngừa lãng phí, đồng thời tập trung vốn vào các ngành cốt lõi. Nhà nước nắm giữ 100% vốn tại các lĩnh vực như dịch vụ công ích thiết yếu và hạ tầng trọng điểm. Với tài chính-ngân hàng, hàng không và cảng biển, tỷ lệ sở hữu được xác định từ 65% trở lên. Một số lĩnh vực khác như viễn thông trọng yếu nằm trong khoảng 50-65%.

Khoảng cách giữa tỷ lệ sở hữu nhà nước hiện tại và ngưỡng theo khung mới tạo dư địa đáng kể cho thoái vốn. Nhà nước đang sở hữu 95,41% ACV, 95,76% GAS, 92,13% BSR và 99,03% VGI, trong khi VCB và BID có tỷ lệ sở hữu lần lượt 74,8% và 76,73%. Nếu được triển khai, giảm tỷ lệ sở hữu tại các doanh nghiệp này có thể đưa thêm một lượng lớn cổ phiếu ra thị trường, cải thiện tỷ lệ cổ phiếu tự do chuyển nhượng và thanh khoản.

Tổng công ty Đầu tư và Kinh doanh vốn nhà nước (SCIC) sẽ đóng vai trò trung tâm trong quá trình tái cơ cấu. Các khoản vốn nhà nước phù hợp có thể được chuyển giao về SCIC để quản lý, tái cơ cấu hoặc thoái vốn. Điều này có thể tạo thêm kỳ vọng về tái cấu trúc, M&A và cải thiện hiệu quả sử dụng tài sản tại một số doanh nghiệp. Nhóm tài sản nhà nước đang có sự phân hóa định giá khá lớn, mở ra cơ hội lựa chọn những doanh nghiệp hạ tầng và đầu ngành giao dịch thấp hơn mức định giá lịch sử.

Dư địa thoái vốn lớn không đồng nghĩa toàn bộ phần vốn vượt ngưỡng tối thiểu sẽ được bán ngay. Hiệu ứng thực tế còn phụ thuộc vào kế hoạch của từng cơ quan đại diện chủ sở hữu, phương án tái cơ cấu và tiến độ triển khai. Quyết định 40 đã tạo ra khung chính sách rõ hơn cho quá trình tái phân bổ vốn nhà nước, mở ra cơ hội đáng chú ý cho những doanh nghiệp vừa có dư địa giảm sở hữu nhà nước, vừa có nền tảng kinh doanh tốt và định giá hấp dẫn.