Quỹ mở có còn đáng kỳ vọng?

Việc chỉ số tăng mạnh nhờ một số ít cổ phiếu vốn hóa lớn khiến khoảng cách giữa VN-Index và phần lớn danh mục đầu tư ngày càng nới rộng, tạo áp lực không nhỏ lên các quỹ theo chiến lược đầu tư dài hạn và đa dạng hóa.

Năm 2025, không có quỹ mở cổ phiếu nào vượt mức tăng của VN-Index. Sáu tháng đầu 2026, chỉ 1 trong 37 quỹ mở cổ phiếu được theo dõi có hiệu suất cao hơn chỉ số. Điều này gây thất vọng cho nhiều nhà đầu tư. Tuy nhiên, nhìn lại giai đoạn 2020-2024, trung bình hiệu suất quỹ mở cổ phiếu vượt VN-Index từ 3 đến 9 điểm phần trăm mỗi năm, với 73-90% quỹ đánh bại chỉ số. Thậm chí năm 2022, khi thị trường giảm mạnh, quỹ vẫn kiểm soát được rủi ro tốt hơn.

Thị trường tập trung vào ít cổ phiếu dẫn dắt

Mức tăng 40% của VN-Index năm 2025 tập trung chủ yếu vào nhóm cổ phiếu vốn hóa lớn, đặc biệt là Vingroup. Phần lớn quỹ mở cổ phiếu không phân bổ tỷ trọng cao vào nhóm này. Đây không phải sự bỏ lỡ cơ hội, mà phản ánh triết lý quản lý: đa dạng hóa danh mục, kiểm soát rủi ro, tránh phụ thuộc quá lớn vào vài cổ phiếu đơn lẻ. Sáu tháng đầu 2026, mặc dù VN-Index tăng hơn 4%, nhưng loại bỏ tác động nhóm cổ phiếu dẫn dắt, phần lớn thị trường diễn biến kém tích cực, khiến nhiều danh mục cảm thấy không tăng dù chỉ số lập cột mốc mới.

Áp lực kép đối với quỹ mở

Quỹ mở chịu tác động kép: không hưởng lợi từ nhóm cổ phiếu kéo chỉ số, đồng thời những cổ phiếu được lựa chọn dựa trên tiêu chí cơ bản lại gặp biến cố khó dự báo. Các doanh nghiệp như DGC, PC1, PNJ – những cổ phiếu được quỹ ưa chuộng – liên tiếp chịu tác động từ sự kiện pháp lý hoặc rủi ro quản trị, gây tổn thất đáng kể. Giai đoạn này cho thấy VN-Index và phần lớn cổ phiếu không còn vận động đồng nhất. Khi mức tăng phụ thuộc quá lớn vào ít cổ phiếu, việc vượt chỉ số không chỉ là lựa chọn doanh nghiệp tốt, mà còn phụ thuộc vào việc tập trung tỷ trọng vào đúng những cổ phiếu dẫn dắt – chiến lược mang lợi nhuận cao hơn nhưng rủi ro cũng lớn hơn nhiều.

Đánh giá lại chiến lược đầu tư của bạn

Thay vì chỉ nhìn bảng xếp hạng một, hai năm, nhà đầu tư cần tự đánh giá quỹ trên chu kỳ dài hơn và trả lời ba câu hỏi. Thứ nhất, kết quả kém có đến từ sự thay đổi quy trình đầu tư hay từ giai đoạn thị trường đặc biệt? Thứ hai, quỹ có duy trì kỷ luật đầu tư và triết lý nhất quán hay đã chạy theo xu hướng ngắn hạn? Cuối cùng, mục tiêu của bạn là tối đa hóa lợi nhuận từng năm hay tích lũy tài sản bền vững qua nhiều chu kỳ? Điều tạo nên thành công dài hạn không phải luôn đứng đầu bảng xếp hạng, mà khả năng tạo kết quả ổn định qua nhiều chu kỳ khác nhau.