Ông Donald Trump rút lại cảnh báo “hủy diệt nền văn minh”

Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 7/4 đã đồng ý một thỏa thuận ngừng bắn kéo dài hai tuần với Iran, chỉ chưa đầy hai giờ trước thời hạn mà ông đặt ra yêu cầu Tehran mở lại eo biển chiến lược Strait of Hormuz hoặc đối mặt với các đòn tấn công quy mô lớn.

Động thái này đánh dấu sự đảo chiều đáng chú ý sau khi trước đó cùng ngày, ông Trump đưa ra cảnh báo gây sốc rằng “cả một nền văn minh sẽ diệt vong” nếu Iran không đáp ứng yêu cầu của Washington.

Ông Donald Trump rút lại cảnh báo “hủy diệt nền văn minh”

Thỏa thuận phút chót và điều kiện then chốt

Theo tuyên bố của ông Trump trên mạng xã hội Truth Social, thỏa thuận ngừng bắn hai tuần mang tính “hai chiều”, phụ thuộc vào việc Iran tạm dừng các hành động phong tỏa tại eo biển Hormuz – tuyến hàng hải vận chuyển khoảng 1/5 lượng dầu mỏ toàn cầu.

Ngoại trưởng Iran Abbas Araqchi cho biết Tehran sẽ ngừng các đợt phản công và đảm bảo an toàn cho tàu thuyền đi qua khu vực này.

Ông Trump khẳng định hai bên đã “đạt được và vượt qua các mục tiêu quân sự”, đồng thời bày tỏ kỳ vọng có thể tiến tới một thỏa thuận hòa bình lâu dài tại Trung Đông trong thời gian ngắn.

Mỗi bên đều tuyên bố “chiến thắng”

Phản ứng sau thỏa thuận, Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Iran cho rằng đây là một “chiến thắng”, khi Mỹ được cho là đã chấp nhận các điều kiện của Tehran.

Ở chiều ngược lại, Nhà Trắng nhấn mạnh đây là thành quả từ “đòn bẩy tối đa” mà quân đội Mỹ tạo ra, giúp Washington có vị thế trong các cuộc đàm phán khó khăn.

Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif – người đóng vai trò trung gian – cho biết đã mời phái đoàn Mỹ và Iran tới Islamabad để tiếp tục đối thoại trong những ngày tới.

Israel tham gia, xung đột vẫn tiềm ẩn rủi ro

Các quan chức Mỹ xác nhận Israel cũng đã đồng ý tham gia thỏa thuận và tạm dừng chiến dịch không kích nhằm vào Iran. Thỏa thuận được cho là bao gồm cả việc Israel đình chỉ hoạt động quân sự tại Lebanon.

Tuy nhiên, thời điểm cụ thể lệnh ngừng bắn có hiệu lực hoàn toàn vẫn chưa được làm rõ. Truyền thông Israel nhận định các cuộc tấn công từ phía Iran có thể vẫn tiếp diễn cho đến khi Tehran thực sự mở lại eo biển.

Thực tế, chỉ hơn một giờ sau tuyên bố của ông Trump, quân đội Israel cho biết đã phát hiện tên lửa phóng từ Iran, với các tiếng nổ do đánh chặn vang lên tại Tel Aviv. Nhiều quốc gia Vùng Vịnh như Kuwait, Bahrain, Saudi Arabia và UAE cũng đồng loạt kích hoạt hệ thống phòng không.

Cái giá của 6 tuần xung đột

Cuộc chiến kéo dài 6 tuần qua đã khiến hơn 5.000 người thiệt mạng tại gần chục quốc gia, trong đó có hơn 1.600 thường dân tại Iran, theo các nguồn chính phủ và tổ chức nhân quyền.

Một nguồn tin am hiểu đàm phán cho biết thỏa thuận hiện tại mang tính “xây dựng lòng tin”, nhưng vẫn tồn tại nghi ngại từ phía Mỹ rằng Iran có thể đang kéo dài thời gian.

Thị trường phản ứng tức thì

Thông tin về thỏa thuận ngừng bắn đã lập tức tác động đến thị trường tài chính toàn cầu. Hợp đồng tương lai chứng khoán Mỹ tăng điểm ngay sau thông báo, trong khi giá dầu giảm mạnh, với dầu thô Mỹ rơi xuống mức thấp nhất kể từ cuối tháng 3.

Trước đó, việc Iran đe dọa đóng eo biển Hormuz đã khiến giá năng lượng tăng vọt và làm dấy lên lo ngại về nguy cơ suy thoái kinh tế toàn cầu.

Lời đe dọa gây tranh cãi và áp lực chính trị

Phát biểu trước đó của ông Trump về khả năng phá hủy hạ tầng dân sự Iran đã vấp phải sự chỉ trích rộng rãi từ cộng đồng quốc tế, bao gồm cả Liên Hợp Quốc và các nhà lãnh đạo tôn giáo.

Một số chuyên gia luật quốc tế cảnh báo rằng các cuộc tấn công nhằm vào cơ sở hạ tầng dân sự có thể cấu thành tội ác chiến tranh.

Trong bối cảnh đó, áp lực chính trị trong nước đối với ông Trump cũng gia tăng khi tỷ lệ ủng hộ sụt giảm, trong khi giá nhiên liệu tăng cao và tâm lý phản đối chiến tranh lan rộng trong cử tri Mỹ.

Triển vọng mong manh

Dù thỏa thuận ngừng bắn hai tuần được xem là bước hạ nhiệt quan trọng, giới quan sát nhận định tình hình vẫn rất mong manh. Việc thực thi đầy đủ các cam kết, đặc biệt là mở lại eo biển và ngừng các hoạt động quân sự trên thực địa, sẽ là yếu tố quyết định.

Nếu không đạt được tiến triển thực chất trong thời gian này, nguy cơ xung đột bùng phát trở lại ở quy mô lớn hơn vẫn hoàn toàn hiện hữu.