#Tài chính

24HMONEY đã kiểm duyệt

Nới trần vốn ngắn hạn, ngân hàng đối mặt rủi ro?

Trong khi hệ thống ngân hàng được mở rộng khả năng cấp tín dụng, các quy định mới theo chuẩn Basel III và yêu cầu quản trị thanh khoản chặt chẽ hơn sẽ tạo ra sức ép đáng kể lên chi phí vốn, biên lãi ròng và cơ cấu nguồn vốn trong giai đoạn tới.

Thông tư 25/2026 của Ngân hàng Nhà nước, có hiệu lực từ 1/7/2026, nâng trần tỷ lệ sử dụng vốn ngắn hạn cho vay trung và dài hạn (SMLR) từ 30% lên 40%, đồng thời miễn trừ một số khoản cho vay dự án hạ tầng trọng điểm khỏi giới hạn tăng trưởng tín dụng. Quyết định này nhằm hỗ trợ thanh khoản các ngân hàng và tạo dư địa mở rộng dư nợ cho vay. Tuy nhiên, các chuyên gia từ VIS Rating đánh giá rằng việc nới trần sẽ gia tăng rủi ro tín dụng khi các ngân hàng phụ thuộc nhiều hơn vào nguồn vốn thị trường ngắn hạn, kém ổn định và nhạy cảm với niềm tin nhà đầu tư.

Rủi ro lệch kỳ hạn và thanh khoản

Việc nới trần diễn ra trong bối cảnh tăng trưởng tiền gửi toàn ngành còn thấp, trong khi tín dụng vẫn là kênh chính hỗ trợ tăng trưởng kinh tế. Các ngân hàng như MBB, OCB, BVB và VIB đang tiệm cận ngưỡng giới hạn 30% trước đây, đối mặt rủi ro cao hơn nếu tiếp tục đẩy mạnh cho vay dài hạn, đặc biệt trong lĩnh vực bất động sản. Trong trường hợp thanh khoản thị trường thắt chặt, các ngân hàng này có thể đối mặt áp lực cạnh tranh huy động tiền gửi và chi phí vốn gia tăng, tương tự giai đoạn căng thẳng năm 2022.

Miễn trừ dự án hạ tầng và tác động tín dụng

Việc miễn trừ một số khoản cấp tín dụng cho dự án hạ tầng trọng điểm bao gồm khoảng 752 nghìn tỷ đồng cho các dự án triển khai trong giai đoạn 2026-2033 có thể khiến tăng trưởng tín dụng toàn ngành tăng thêm khoảng 1,2 điểm phần trăm mỗi năm trong 12-18 tháng tới. Điều này tiếp tục làm gia tăng nhu cầu huy động vốn của các ngân hàng, tạo thêm áp lực lên hệ thống thanh khoản.

Tiêu chuẩn Basel III và yêu cầu mới

Ngân hàng Nhà nước đã đề xuất các quy định thanh khoản chặt chẽ hơn nhằm đưa hệ thống ngân hàng tiệm cận chuẩn mực Basel III. Tỷ lệ LDR sẽ được thay thế bằng tỷ lệ CDR (dư nợ cấp tín dụng so với huy động vốn) với phạm vi bao quát rộng hơn. Các yêu cầu về LCR, NSFR và LEV sẽ được triển khai từ năm 2028. Theo VIS Rating, hầu hết các ngân hàng sẽ không đáp ứng ngưỡng CDR tối đa 85%, với TCB vượt giới hạn khoảng 38 điểm phần trăm MBB, TPB, CTG vượt 17-38 điểm phần trăm.

Áp lực huy động vốn và chi phí tài chính

Cạnh tranh huy động tiền gửi nhiều khả năng sẽ gia tăng, khiến chi phí vốn duy trì ở mức cao và gây áp lực lên biên lãi ròng (NIM) trong ngắn hạn. Các ngân hàng có tốc độ tăng trưởng cho vay dài hạn nhanh, tỷ trọng cho vay bất động sản cao (OCB, VIB) hoặc phụ thuộc nhiều vào tiền gửi doanh nghiệp (MSB) sẽ đối mặt khoảng thiếu hụt vốn ổn định lớn nhất. Ngược lại, các ngân hàng có nền tảng tiền gửi cá nhân ổn định (HDB, ACB, LPB) và cơ cấu vốn dài hạn vững chắc (MBB, TCB) có lợi thế hơn trong việc đáp ứng tiêu chuẩn mới.

Nhận định chuyên gia và triển vọng

Chuyên gia Phan Duy Hưng từ VIS Rating nhận định rằng dù các cải cách của Ngân hàng Nhà nước sẽ giúp củng cố hồ sơ thanh khoản dài hạn, việc đồng thời nới trần SMLR cùng yêu cầu CDR chặt chẽ hơn có thể làm gia tăng rủi ro thanh khoản ngắn hạn, đặc biệt với các ngân hàng tăng trưởng nhanh. Vai trò giám sát của Ngân hàng Nhà nước cần được nâng cao, đồng thời các ngân hàng phải tự tăng cường kiểm soát rủi ro theo các tiêu chuẩn đã đề ra.