MỚI

Thiệp năm mới độc lạ

#Chuyên gia

24HMONEY đã kiểm duyệt

Nghị quyết 79-NQ/TW: Tái định vị vai trò kinh tế nhà nước trong giai đoạn phát triển mới

Với cách tiếp cận mang tính kiến tạo và đổi mới tư duy quản trị, Nghị quyết số 79-NQ/TW vừa được Bộ Chính trị ban hành đã mở ra khuôn khổ phát triển mới cho khu vực kinh tế nhà nước, hướng tới mục tiêu đưa từ 1–3 doanh nghiệp nhà nước (DNNN) gia nhập nhóm 500 doanh nghiệp lớn nhất toàn cầu, qua đó đóng vai trò dẫn dắt nền kinh tế trong “kỷ nguyên vươn mình”.

Ngày 6/1/2026, Tổng Bí thư Tô Lâm đã ký ban hành Nghị quyết số 79-NQ/TW về phát triển kinh tế nhà nước trong bối cảnh Việt Nam bước vào giai đoạn phát triển mới với yêu cầu cao hơn về tự chủ, tự cường và năng lực cạnh tranh quốc tế.

Khẳng định vai trò chủ đạo của kinh tế nhà nước

Nghị quyết tái khẳng định kinh tế nhà nước là một trụ cột quan trọng của nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa. Trải qua hơn 8 thập kỷ hình thành và gần 40 năm đổi mới, khu vực này đã đóng vai trò then chốt trong điều tiết vĩ mô, ổn định các cân đối lớn, bảo đảm quốc phòng – an ninh và dẫn dắt tăng trưởng.

Tuy nhiên, trước những yêu cầu mới của quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập sâu rộng, Bộ Chính trị thẳng thắn chỉ ra các tồn tại, hạn chế của kinh tế nhà nước, từ đó đặt ra yêu cầu phải đổi mới mạnh mẽ về tư duy, thể chế và phương thức vận hành nhằm hiện thực hóa mục tiêu đến năm 2030 trở thành nước đang phát triển có công nghiệp hiện đại và đến năm 2045 trở thành quốc gia phát triển, thu nhập cao.

Mục tiêu đến 2030 và tầm nhìn 2045

Theo lộ trình đến năm 2030, Nghị quyết đặt mục tiêu có khoảng 50 DNNN lọt vào nhóm 500 doanh nghiệp lớn nhất Đông Nam Á và từ 1–3 DNNN vươn tầm nhóm 500 doanh nghiệp hàng đầu thế giới. Đồng thời, hình thành một số tập đoàn, tổng công ty nhà nước có quy mô lớn, trình độ công nghệ cao, năng lực cạnh tranh khu vực và toàn cầu, đóng vai trò đầu tàu trong các ngành, lĩnh vực chiến lược và tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Toàn bộ DNNN được yêu cầu triển khai quản trị hiện đại gắn với nền tảng số; các tập đoàn, tổng công ty nhà nước áp dụng đầy đủ chuẩn mực quản trị theo nguyên tắc của OECD. Trong lĩnh vực tài chính – ngân hàng, phấn đấu có ít nhất 3 ngân hàng thương mại nhà nước nằm trong nhóm 100 ngân hàng lớn nhất châu Á xét theo tổng tài sản.

Đối với đơn vị sự nghiệp công lập, Nghị quyết tiếp tục thúc đẩy xã hội hóa dịch vụ công, tinh gọn tổ chức bộ máy, hướng tới việc chỉ duy trì các đơn vị phục vụ nhiệm vụ chính trị, quản lý nhà nước và cung cấp dịch vụ công cơ bản, thiết yếu.

Về tầm nhìn đến năm 2045, kinh tế nhà nước được xác định là nền tảng bảo đảm tự chủ chiến lược và năng lực cạnh tranh tổng thể của nền kinh tế, với mục tiêu có 5 DNNN trong top 500 doanh nghiệp toàn cầu, khoảng 60 doanh nghiệp vào top 500 Đông Nam Á; dự trữ quốc gia đạt mức tương đương 2% GDP; ít nhất một nửa số đơn vị sự nghiệp công lập tự chủ tài chính và vận hành hiệu quả theo cơ chế thị trường.

Chuyển đổi tư duy quản lý và nâng tầm quản trị

Một trong những điểm nhấn của Nghị quyết là yêu cầu chuyển mạnh từ phương thức quản lý hành chính sang quản trị hiện đại và kiến tạo phát triển. Chức năng đại diện chủ sở hữu vốn nhà nước được tách bạch rõ ràng với chức năng quản lý nhà nước và việc thực hiện nhiệm vụ chính trị.

Nghị quyết cũng nhấn mạnh việc xây dựng cơ chế bảo vệ cán bộ dám đổi mới, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung, phân định rạch ròi giữa rủi ro khách quan và hành vi vi phạm pháp luật. Song song đó là việc chuẩn hóa, số hóa và liên thông cơ sở dữ liệu về nguồn lực và chủ thể kinh tế nhà nước nhằm phục vụ công tác hoạch định chính sách.

Mở rộng không gian phát triển và khai thác nguồn lực mới

Bộ Chính trị yêu cầu đến hết năm 2026 hoàn tất việc đo đạc, thống kê, số hóa và làm sạch dữ liệu đất đai trên phạm vi toàn quốc, đồng thời kết nối với các cơ sở dữ liệu quốc gia khác.

Nghị quyết khuyến khích DNNN mở rộng đầu tư ra nước ngoài, đặc biệt trong các lĩnh vực thăm dò, khai thác và chế biến khoáng sản chiến lược mà trong nước còn hạn chế về trữ lượng. Bên cạnh đó, tăng cường điều tra cơ bản, xây dựng cơ sở dữ liệu về tài nguyên biển, đảo, kết hợp phát triển kinh tế với bảo đảm quốc phòng – an ninh, đưa kinh tế biển trở thành một trụ cột quan trọng của kinh tế nhà nước.

Các lĩnh vực mới như kinh tế không gian vũ trụ, kinh tế tầm thấp, công nghiệp hàng không – vũ trụ được khuyến khích phát triển thông qua các cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) và hành lang pháp lý vượt trội. Đồng thời, thúc đẩy mạnh mẽ hợp tác công – tư trong đầu tư công trình ngầm, phát triển trí tuệ nhân tạo, công nghệ số và các mô hình đầu tư kết hợp như “đầu tư công – quản trị tư” hay “đầu tư tư – sử dụng công”.

Tăng quyền tự chủ và tái cơ cấu DNNN

Nghị quyết cho phép sử dụng toàn bộ nguồn thu từ cổ phần hóa, thoái vốn nhà nước để tăng vốn điều lệ cho DNNN; nâng tỷ lệ lợi nhuận sau thuế được giữ lại; rà soát, đánh giá lại tài sản đã khấu hao hết nhưng vẫn còn giá trị sử dụng. Đồng thời, khuyến khích sáp nhập, hợp nhất và chuyển giao doanh nghiệp nhằm tối ưu hóa nguồn lực trong từng ngành.

Các DNNN được chủ động sử dụng quỹ khoa học – công nghệ để triển khai nghiên cứu, đổi mới sáng tạo hoặc đặt hàng bên ngoài theo cơ chế khoán sản phẩm; được phép hình thành hoặc tham gia các quỹ đầu tư mạo hiểm cùng Nhà nước và khu vực tư nhân.

SCIC sẽ được tái cơ cấu theo hướng trở thành tổ chức kinh doanh vốn chuyên nghiệp, tiến tới mô hình Quỹ đầu tư quốc gia, tập trung nguồn lực cho các dự án lớn, lĩnh vực công nghệ cao, chuyển đổi số và mở rộng đầu tư ra nước ngoài thông qua mua bán – sáp nhập nhằm tiếp cận công nghệ lõi và ngành công nghiệp chiến lược.

Song song đó, nâng cao hiệu quả hoạt động của VAMC và DATC nhằm hỗ trợ tái cơ cấu tài chính, xử lý nợ xấu của DNNN và hệ thống ngân hàng theo nguyên tắc thị trường.