Ngành xăng dầu chờ gỡ thế khó định giá

Kiến nghị bỏ ngưỡng thị phần kết hợp 30%, điều chỉnh cơ chế giá tại địa bàn xa và đơn giản hóa thủ tục kê khai đang mở ra cuộc tranh luận về tính công bằng trong hoạt động phân phối xăng dầu.

Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) vừa kiến nghị sửa đổi nhiều nội dung trong dự thảo Nghị định về kinh doanh xăng dầu, tập trung vào quyền quyết định giá bán và cơ chế giám sát doanh nghiệp.

Theo dự thảo, thương nhân được tự xác định lợi nhuận và quyết định giá bán. Tuy nhiên, VCCI cho rằng công thức giá tại Điều 28 chỉ nên phục vụ việc kê khai, giải trình và giám sát, không trở thành công cụ áp đặt mức lợi nhuận hoặc chi phí ngoài quy định pháp luật.

Bất cập nổi bật nằm ở chính sách giá tại địa bàn xa. Trong khi thương nhân đầu mối được quyết định giá dựa trên chi phí thực tế, thương nhân phân phối độc lập lại chịu giới hạn bởi mức giá cao nhất do đầu mối công bố.

Sự khác biệt này có thể tạo bất lợi cho doanh nghiệp quy mô nhỏ, đặc biệt tại khu vực có chi phí vận chuyển và lưu kho cao.

VCCI đề xuất chỉ áp dụng giá tối đa trong thời gian bình ổn hoặc cho phép doanh nghiệp phân phối xác định giá theo chi phí thực tế tương tự thương nhân đầu mối.

Đối với các doanh nghiệp lớn như Petrolimex (PLX) và PVOIL (OIL), thay đổi cơ chế giá có thể ảnh hưởng đến khả năng điều hành hệ thống phân phối và quản trị biên lợi nhuận. Tuy nhiên, tác động cụ thể còn phụ thuộc nội dung nghị định được thông qua.

Đề xuất bỏ ngưỡng 30%, siết giám sát cạnh tranh

Một điểm đáng chú ý khác là kiến nghị loại bỏ ngưỡng thị phần kết hợp 30% trong quy định giám sát thỏa thuận hạn chế cạnh tranh tại Điều 29.

Theo VCCI, việc duy trì ngưỡng này có thể khiến phạm vi phát hiện và xử lý hành vi vi phạm bị hiểu theo hướng thu hẹp, không phản ánh đầy đủ quy định của Luật Cạnh tranh.

Cơ quan này cũng đề nghị làm rõ khái niệm áp đặt giá bán bất hợp lý, tránh tình trạng can thiệp hành chính thiếu căn cứ.

Về kê khai giá, doanh nghiệp phân phối áp dụng đúng giá đầu mối đã kê khai được đề xuất không phải thực hiện thủ tục riêng. Nếu quyết định mức giá khác, doanh nghiệp có thể kê khai điện tử theo quy trình đơn giản.

Thời hạn kê khai chậm nhất vào cuối ngày làm việc tiếp theo cũng được kiến nghị chỉ áp dụng khi hệ thống vận hành tự động.

Những thay đổi trên có thể giảm chi phí tuân thủ, tăng quyền chủ động và thúc đẩy cạnh tranh giữa các doanh nghiệp phân phối.

Ở chiều ngược lại, cơ chế định giá linh hoạt hơn đòi hỏi giám sát hiệu quả nhằm hạn chế nguy cơ thao túng giá, nhất là tại khu vực có ít nhà cung cấp.