Ngân hàng trung ương ồ ạt bán vàng: Dấu hiệu đảo chiều hay chỉ là “xả hàng” tạm thời?

Sau nhiều năm liên tục gom vàng, một số ngân hàng trung ương trên thế giới bất ngờ chuyển sang bán ra trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị leo thang, đặc biệt là xung đột Mỹ - Iran. Động thái này khiến thị trường đặt câu hỏi: đây là sự thay đổi chiến lược dài hạn hay chỉ là phản ứng ngắn hạn trước áp lực thanh khoản?

Giá vàng đảo chiều dù xung đột leo thang

Năm 2025, lực mua mạnh từ các ngân hàng trung ương là động lực chính giúp giá vàng tăng tới 65%, đưa kim loại quý này lên vùng đỉnh lịch sử. Bước sang đầu năm 2026, giá vàng tiếp tục leo thang, từng tiệm cận mốc 5.600 USD/oz và được kỳ vọng sớm vượt 6.000 USD/oz khi căng thẳng Trung Đông gia tăng.

Tuy nhiên, diễn biến thực tế lại trái ngược. Giá vàng đã giảm khoảng 10% so với trước thời điểm xung đột, một phần do hoạt động bán ra từ chính các ngân hàng trung ương.

Theo CNBC, bà Nicky Shiels – chiến lược gia kim loại quý của MKS Pamp – cho biết một số ngân hàng trung ương đã bán vàng với khối lượng đáng kể trong thời gian gần đây.

Áp lực thanh khoản và tỷ giá buộc phải bán

Nguyên nhân chính đến từ cú sốc năng lượng và tài chính do xung đột gây ra. Giá dầu tăng mạnh khiến nhiều nền kinh tế phụ thuộc nhập khẩu năng lượng chịu áp lực lớn, kéo theo biến động tỷ giá và nhu cầu ngoại tệ tăng cao.

Trong bối cảnh đó, vàng – tài sản dự trữ có tính thanh khoản cao – trở thành “nguồn tiền” để các ngân hàng trung ương xoay xở. Việc bán vàng giúp họ có thêm ngoại tệ để ổn định tỷ giá, tài trợ nhập khẩu năng lượng và chi tiêu quốc phòng.

“Nhiều ngân hàng trung ương đã mua vàng từ sớm và đang có lãi lớn khi giá lên vùng 5.000 USD/oz. Đây là thời điểm hợp lý để chốt lời và bổ sung nguồn lực tài chính”, bà Shiels nhận định.

Các nền kinh tế mới nổi dẫn đầu xu hướng bán

Hoạt động bán vàng tập trung chủ yếu ở các nền kinh tế mới nổi – nơi đồng nội tệ chịu áp lực mất giá mạnh hơn.

Ông Steve Brice, Giám đốc đầu tư tại Standard Chartered, cho biết việc bán vàng là biện pháp nhằm ổn định tỷ giá trong bối cảnh đồng tiền suy yếu.

Dữ liệu ban đầu cho thấy xu hướng này đã diễn ra ở nhiều quốc gia:

Dù số liệu đầy đủ chưa được công bố, nhưng các động thái này đã đủ để tác động đến tâm lý thị trường.

Thị trường lo ngại “trụ đỡ” vàng suy yếu

Trong những năm gần đây, các ngân hàng trung ương là lực mua bền bỉ, đóng vai trò “trụ đỡ” quan trọng của thị trường vàng. Theo Hội đồng Vàng Thế giới (WGC), lượng mua ròng của nhóm này vượt 1.000 tấn mỗi năm trong giai đoạn 2022–2024, và đạt 863 tấn trong năm 2025.

Việc một số ngân hàng trung ương quay sang bán ra, trong khi nhà đầu tư phương Tây cũng rút vốn khỏi các quỹ ETF vàng, đang làm dấy lên lo ngại về áp lực giảm giá.

Bán vàng chỉ là chiến thuật ngắn hạn?

Dù vậy, nhiều chuyên gia cho rằng đây không phải là sự đảo chiều chiến lược dài hạn.

Ông Adrian Ash nhận định việc bán vàng hiện nay là hoàn toàn hợp lý: vàng được mua như “bảo hiểm” cho khủng hoảng, và khi khủng hoảng xảy ra, nó được sử dụng để cung cấp thanh khoản.

“Bạn mua vàng để phòng ngừa, và khi khủng hoảng đến, bạn sử dụng nó”, ông nói.

Cùng quan điểm, ông Shaokai Fan cho rằng động thái này càng khẳng định vai trò của vàng như một tài sản dự trữ linh hoạt, có thể chuyển đổi nhanh thành tiền trong thời điểm bất ổn.

Ngoài ra, lực cầu từ các quốc gia tiêu thụ vàng lớn như Trung Quốc có thể tăng trở lại khi giá giảm, giúp hạn chế rủi ro lao dốc sâu. Nhà phân tích Bernard Dahdah cho rằng xu hướng “bắt đáy” sẽ đóng vai trò cân bằng thị trường.

Xu hướng nào cho thời gian tới?

Trong ngắn hạn, hoạt động bán vàng của các ngân hàng trung ương có thể tiếp tục nếu áp lực tài chính và tỷ giá chưa hạ nhiệt. Tuy nhiên, về dài hạn, vàng vẫn giữ vai trò cốt lõi trong dự trữ quốc gia, đặc biệt trong bối cảnh thế giới ngày càng bất ổn.

Diễn biến hiện tại cho thấy không phải các ngân hàng trung ương “quay lưng” với vàng, mà đang linh hoạt sử dụng tài sản này đúng với bản chất của nó: một “tấm đệm an toàn” trong khủng hoảng.