Nâng hạng gặp sóng IPO, chứng khoán thêm lực?

Sự bùng nổ của làn sóng IPO quy mô lớn kết hợp với sự kiện FTSE Russell chính thức nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam lên Thị trường mới nổi thứ cấp (Secondary Emerging) từ ngày 21/09/2026 đang tạo ra điểm giao thoa cung - cầu lịch sử.

Việt Nam sắp được nâng hạng thị trường mới nổi thứ cấp từ tháng 9/2026, đồng thời hoạt động IPO sôi động trở lại, tạo điều kiện cho dòng vốn quốc tế được phân bổ rộng hơn trên thị trường.

Ngày 21/8, FTSE Russell công bố 27 cổ phiếu Việt Nam được bổ sung FTSE Global All Cap, trong đó VCB, VIC, VHM thuộc nhóm vốn hóa lớn và BID, HPG, VPB thuộc nhóm trung bình. Sáu cổ phiếu này cũng gia nhập FTSE All-World, chỉ số tham chiếu cổ phiếu toàn cầu quan trọng của FTSE Russell. Việt Nam chính thức được nâng hạng từ 21/9/2026 theo bốn giai đoạn, lần lượt đưa vào 10%, 20%, 35% và 35% trọng số có thể đầu tư. Quá trình chia thành nhiều giai đoạn nhằm hỗ trợ chuyển đổi trật tự, quản lý dòng vốn dự kiến và đảm bảo điều kiện thanh khoản.

Thị trường IPO đang sôi động trở lại sau nhiều năm trầm lắng. Năm 2025, tổng vốn huy động qua IPO đạt kỷ lục, được dẫn dắt bởi các thương vụ quy mô lớn trong ngành tài chính. Sang năm 2026, nguồn cung bắt đầu mở rộng rõ hơn ra ngoài lĩnh vực tài chính. Các thương vụ như Điện Máy Xanh trong bán lẻ tiêu dùng, Gelex trong hạ tầng và Hòa Phát Agriculture trong nông nghiệp thể hiện sự đa dạng hóa của các doanh nghiệp IPO. Sự phục hồi này được đánh giá qua quy mô và chất lượng doanh nghiệp phát hành thay vì số thương vụ đơn thuần.

Nghị định 245/2025/NĐ-CP rút ngắn thời gian đưa chứng khoán vào giao dịch sau khi được chấp thuận niêm yết từ tối đa 90 ngày xuống 30 ngày, giúp toàn bộ quá trình IPO ngắn hơn so với trước. Việc rút ngắn khoảng thời gian giữa lúc nhà đầu tư bỏ vốn trong IPO và khi cổ phiếu có thể giao dịch có ý nghĩa trực tiếp đối với sức hấp dẫn của một thương vụ. Thời gian chờ càng dài, nhà đầu tư càng phải tính thêm rủi ro thanh khoản vào mức giá sẵn sàng trả. Cải cách này phù hợp với định hướng xây dựng cấu trúc tài chính cân đối hơn, tăng vai trò cung ứng vốn trung và dài hạn cho nền kinh tế.

Để dòng vốn nước ngoài được phân bổ rộng và duy trì lâu dài, thị trường cần nhiều lựa chọn hơn về doanh nghiệp, ngành nghề và quy mô. FTSE All-World được xây dựng trên cơ sở vốn hóa có điều chỉnh free float và áp dụng các tiêu chí sàng lọc thanh khoản. Hiệu quả của một IPO không nên được đánh giá hoàn toàn bằng số tiền huy động trong ngày phát hành mà phụ thuộc vào free float, thanh khoản sau niêm yết, chất lượng công bố thông tin, quản trị doanh nghiệp, hiệu quả sử dụng vốn và khả năng duy trì tăng trưởng lợi nhuận. Khoảng thời gian 12 tháng tới khi FTSE hoàn tất việc đưa vào chỉ số tạo cơ hội để các doanh nghiệp chuẩn bị, cải thiện free float và công bố thông tin để hấp dẫn nhà đầu tư tổ chức.