#Quốc tế

24HMONEY đã kiểm duyệt

Mỹ: Khi nợ vượt trần, niềm tin chạm đáy.

Theo dự báo mới nhất của Văn phòng Ngân sách Quốc hội Mỹ, nợ công của Mỹ đã phình lên khoảng 31 nghìn tỷ USD, xấp xỉ quy mô GDP nền kinh tế số một thế giới. Đáng chú ý, tỷ lệ này được dự báo sẽ vượt kỷ lục hậu Thế chiến II vào năm tài chính 2030 và tiếp tục leo dốc lên khoảng 120% GDP vào năm 2036, qua đó đặt ra thách thức nghiêm trọng đối với dư địa tài khóa và sức bền dài hạn của kinh tế Mỹ.

Chi phí lãi vay – lực đẩy âm thầm của núi nợ

Động lực lớn nhất khiến nợ công Mỹ phình to không nằm ở chi tiêu mới, mà ở hóa đơn lãi vay ngày một nặng nề. Theo dự báo của Văn phòng Ngân sách Quốc hội Mỹ (CBO), chi phí trả lãi hằng năm của chính phủ liên bang sẽ tăng hơn gấp đôi trong hơn một thập kỷ tới, chạm mốc khoảng 2,1 nghìn tỷ USD vào năm 2036. Khoản chi này ngày càng chiếm tỷ trọng lớn trong ngân sách liên bang, qua đó khoét sâu thâm hụt và thu hẹp dư địa tài khóa.

Yếu tố then chốt chi phối chi phí lãi vay là lợi suất trái phiếu do Bộ Tài chính Mỹ phát hành để tài trợ cho nợ công và thâm hụt khổng lồ. Sau giai đoạn dài lãi suất siêu thấp, lợi suất đã bật tăng khi Cục Dự trữ Liên bang Mỹ thắt chặt tiền tệ, trong bối cảnh quỹ đạo vay nợ bị đánh giá là thiếu bền vững và niềm tin vào kỷ luật tài khóa của Mỹ suy giảm trên thị trường toàn cầu.

Triển vọng tăng trưởng cũng kém lạc quan hơn. CBO hạ dự báo GDP danh nghĩa, từ 4,1% năm 2025 xuống 3,9% năm 2026 và 3,8% năm 2027. Trong khi đó, lãi suất bình quân trên danh mục trái phiếu liên bang – hiện khoảng 3,316% – được dự báo tiếp tục đi lên, đạt gần 3,9% vào cuối giai đoạn dự báo. Riêng yếu tố lãi suất tăng đã chiếm khoảng một nửa mức gia tăng chi phí lãi vay trong thập kỷ tới.

Cảnh báo “vòng xoáy nợ”

Tổ chức giám sát ngân sách phi đảng phái Committee for a Responsible Federal Budget (CRFB) cảnh báo triển vọng tài khóa của Mỹ đang trượt dần vào trạng thái không bền vững: nợ công áp sát kỷ lục lịch sử, thâm hụt ngân sách duy trì ở mức cao gấp hơn hai lần ngưỡng hợp lý, còn chi phí lãi vay tăng với tốc độ khó kiểm soát. Theo CRFB, vào cuối thập kỷ này, lãi suất bình quân trên tổng nợ liên bang có thể vượt tốc độ tăng trưởng kinh tế danh nghĩa – dấu hiệu khởi phát của “vòng xoáy nợ”, khi nợ mới được phát hành chủ yếu để trả lãi cho nợ cũ.

Trong bối cảnh lo ngại phản ứng chính trị trước các biện pháp thắt lưng buộc bụng, nhiều nhà lập pháp đặt cược vào tăng trưởng kinh tế như lối thoát dài hạn. Tuy nhiên, nếu chi phí lãi vay tiếp tục tăng nhanh hơn tăng trưởng, nợ công có nguy cơ vượt khỏi tầm kiểm soát, buộc chính phủ phải áp dụng những biện pháp mạnh tay hơn để ngăn rủi ro khủng hoảng.

CRFB thậm chí cho rằng kịch bản tài khóa thực tế có thể xấu hơn dự báo. Dù nguồn thu từ thuế quan đang giúp giảm bớt thâm hụt, nền tảng pháp lý của các khoản thu này vẫn mong manh. Nếu Tòa án Tối cao Mỹ giữ nguyên các phán quyết cấp dưới coi phần lớn thuế quan là bất hợp pháp, đồng thời Quốc hội gia hạn các điều khoản thuế sắp hết hiệu lực, thâm hụt ngân sách năm 2036 có thể phình lên 3,8 nghìn tỷ USD, thay vì 3,1 nghìn tỷ USD theo kịch bản cơ sở. Khi đó, nợ công có thể vọt lên 131% GDP.

Trong kịch bản bất lợi, nguồn thu thuế quan có thể sụt giảm đột ngột, đi kèm các yêu cầu hoàn thuế cho doanh nghiệp, buộc Bộ Tài chính phải phát hành thêm nợ ngoài kế hoạch và tiềm ẩn nguy cơ gây chấn động thị trường trái phiếu.

Dĩ nhiên, kinh tế Mỹ vẫn có khả năng vượt dự báo nếu năng suất được cải thiện mạnh, đặc biệt nhờ trí tuệ nhân tạo. Tuy vậy, CBO tỏ ra thận trọng: AI được ước tính chỉ đóng góp thêm khoảng 0,1 điểm phần trăm mỗi năm vào tăng trưởng năng suất tổng yếu tố và đến năm 2036 chỉ nâng tổng sản lượng thêm khoảng 1 điểm phần trăm. Nói cách khác, công nghệ có thể hỗ trợ, nhưng khó đủ sức xoay chuyển một bài toán nợ đang ngày càng nặng gánh.