Mỹ áp thuế 50% với gỗ Việt: Cú sốc lớn cho ngành xuất khẩu

Từ ngày 1/10/2025, Mỹ chính thức áp mức thuế 50% đối với tủ bếp, tủ lavabo và 30% đối với các sản phẩm nội thất bọc nệm nhập khẩu từ Việt Nam. Đây là nhóm hàng xuất khẩu chủ lực, trong khi Mỹ hiện chiếm tới 56% kim ngạch gỗ và sản phẩm gỗ của Việt Nam, tương đương hơn 11 tỷ USD chỉ trong 8 tháng đầu năm 2025.

Điều khiến doanh nghiệp thêm lo lắng là chưa rõ mức thuế mới 30–50% sẽ thay thế hay cộng thêm vào mức thuế đối ứng hiện tại (~20%). Nếu cộng dồn, tổng mức thuế có thể lên tới 50–70%, gần như triệt tiêu lợi thế cạnh tranh của hàng gỗ Việt Nam tại thị trường Mỹ.

1. Ngành gỗ Việt Nam trước thách thức chưa từng có

Trong nhiều năm qua, Mỹ luôn là thị trường xuất khẩu lớn nhất của gỗ và nội thất Việt Nam. Tỷ lệ tập trung cao này giúp ngành tăng trưởng nhanh, nhưng cũng khiến doanh nghiệp “phơi nhiễm” mạnh với bất kỳ thay đổi chính sách thương mại nào.

Cú sốc thuế quan lần này có thể khiến nhiều doanh nghiệp vừa và nhỏ — vốn sống nhờ các đơn hàng OEM/ODM từ đối tác Mỹ — rơi vào cảnh mất đơn hàng, gián đoạn sản xuất, thậm chí phá sản. Các nhà nhập khẩu Mỹ cũng sẽ cân nhắc chuyển đơn hàng sang các quốc gia khác như Mexico, Ấn Độ hoặc đẩy mạnh nội địa hóa sản xuất.

2. Kịch bản tác động

Ngắn hạn: doanh nghiệp xuất khẩu buộc phải dừng ký mới, rà soát hợp đồng cũ và tính toán lại giá bán. Rủi ro tồn kho, đứt gãy dòng tiền sẽ hiện hữu ngay trong quý IV/2025.

Trung hạn: áp lực tìm kiếm thị trường thay thế gia tăng. Các hiệp định FTA như EVFTA, CPTPP có thể là “phao cứu sinh”, nhưng việc mở rộng sang châu Âu hay Đông Bắc Á không thể thay thế ngay quy mô đơn hàng Mỹ.

Dài hạn: ngành buộc phải nâng cấp — từ đầu tư vào thiết kế, thương hiệu, công nghệ sản xuất xanh, đến chiến lược đa dạng hóa thị trường và thậm chí dịch chuyển một phần sản xuất sang nước thứ ba gần Mỹ để né thuế.

3. Giải pháp cho doanh nghiệp

Rà soát lại hợp đồng và mã HS: đảm bảo tính chính xác để tránh bị áp thuế chồng thêm do sai phân loại.

Đàm phán lại với đối tác Mỹ: chia sẻ rủi ro chi phí, xem xét điều khoản về thuế và bất khả kháng.

Đa dạng hóa thị trường: tận dụng EVFTA, CPTPP, RCEP để mở rộng xuất khẩu sang EU, Nhật Bản, Hàn Quốc, Trung Đông.

Đầu tư giá trị gia tăng: chuyển từ gia công sang phát triển thương hiệu, nâng cấp mẫu mã, ứng dụng tiêu chuẩn xanh để cạnh tranh bằng chất lượng thay vì chỉ giá rẻ.

Liên kết hiệp hội – Chính phủ: kiến nghị đàm phán song phương, hỗ trợ tín dụng, xúc tiến thương mại và tư vấn pháp lý trong tranh chấp thương mại quốc tế.

4. Triển vọng

Đòn thuế 30–50% của Mỹ không chỉ là khó khăn nhất thời, mà còn là lời cảnh báo rõ ràng cho ngành gỗ Việt Nam về rủi ro phụ thuộc vào một thị trường duy nhất. Để duy trì vị thế trên bản đồ xuất khẩu, doanh nghiệp cần chủ động tái cấu trúc, còn Chính phủ cần đồng hành với giải pháp chính sách và xúc tiến thương mại mạnh mẽ hơn.

Trong ngắn hạn, cú sốc này chắc chắn làm giảm tốc xuất khẩu gỗ, nhưng về dài hạn, đây có thể là động lực buộc ngành phải thoát khỏi “vùng an toàn” và hướng đến một mô hình phát triển bền vững hơn.