MSCI chưa gật đầu, chứng khoán Việt còn bao xa?

Sự thận trọng của các định chế tài chính không đồng nghĩa với sự bế tắc, bởi mục tiêu chuyển mình lên thị trường mới nổi trước năm 2030 vẫn đang được định hình bằng một lộ trình lập pháp và công nghệ xuyên suốt.

ạng sáng 24/6 theo giờ Việt Nam, MSCI sẽ công bố Báo cáo Rà soát Phân loại Thị trường Thường niên 2026. Đây được xem là cột mốc quan trọng đối với chứng khoán Việt Nam sau hơn một năm tăng tốc cải cách nhằm đáp ứng các tiêu chí nâng hạng.

Tuy nhiên, trái với kỳ vọng trước đó, nhiều công ty chứng khoán đã chuyển sang quan điểm thận trọng sau khi MSCI công bố Báo cáo Đánh giá Khả năng Tiếp cận Thị trường Toàn cầu 2026.

Theo Chứng khoán KB Việt Nam (KBSV), khả năng Việt Nam được bổ sung vào Watch List ngay trong kỳ rà soát năm nay là khá thấp. Bộ 18 tiêu chí tiếp cận thị trường gần như chưa có thay đổi đáng kể so với năm trước, trong khi những điểm nghẽn còn tồn tại đều liên quan trực tiếp đến nhà đầu tư nước ngoài như giới hạn sở hữu ngoại, cơ chế ngoại hối và hệ thống thanh toán - bù trừ.

Chứng khoán Mirae Asset Việt Nam (MASVN) cũng cho rằng sau cột mốc được FTSE Russell nâng hạng, hành trình chinh phục chuẩn MSCI sẽ khó khăn hơn nhiều bởi các vướng mắc còn lại đều mang tính cấu trúc.

Trong đó, bài toán room ngoại vẫn là rào cản lớn khi nhiều doanh nghiệp vốn hóa lớn đã kín tỷ lệ sở hữu nước ngoài. Bên cạnh đó, cơ chế ngoại hối được đánh giá là thách thức khó xử lý nhất khi đồng Việt Nam chưa được giao dịch rộng rãi trên thị trường quốc tế và các công cụ phòng vệ tỷ giá còn hạn chế.

Ở góc độ hạ tầng, dù cơ chế non-prefunding đã được triển khai, thị trường vẫn cần hoàn thiện hệ thống đối tác bù trừ trung tâm (CCP) và tài khoản tổng - những cấu phần quan trọng dự kiến phải đến năm 2027 mới vận hành đầy đủ.

Cơ hội vẫn nằm trong tầm tay

Dù hạ kỳ vọng cho kỳ đánh giá năm nay, các tổ chức phân tích đều thống nhất rằng triển vọng nâng hạng trung hạn của thị trường chứng khoán Việt Nam không thay đổi.

KBSV cho rằng Việt Nam có thể được MSCI đưa vào Watch List trong năm 2027 khi các cải cách quan trọng được hoàn thiện và chứng minh hiệu quả trên thực tế.

Đáng chú ý, Việt Nam không nhất thiết phải hoàn thành toàn bộ 18 tiêu chí mới được nâng hạng. Thực tế, nhiều thị trường mới nổi lớn như Ấn Độ, Trung Quốc, Saudi Arabia hay Brazil vẫn còn một số tiêu chí cần cải thiện nhưng vẫn nằm trong nhóm thị trường mới nổi.

Theo MASVN, nếu hệ thống CCP đi vào hoạt động đúng tiến độ và các cải cách then chốt được triển khai đồng bộ, Việt Nam hoàn toàn có thể lọt danh sách theo dõi nâng hạng trong các kỳ đánh giá 2027 hoặc 2028. Sau đó, quá trình chính thức nâng hạng thường kéo dài thêm từ 1-3 năm.

Techcombank Securities (TCBS) cũng duy trì góc nhìn tích cực. Theo đơn vị này, việc minh bạch hóa quy định về room ngoại dự kiến hoàn tất trong năm 2026, khung pháp lý cho CCP có thể hoàn thiện cuối năm nay và vận hành từ quý I/2027, trong khi lộ trình công bố thông tin bằng tiếng Anh sẽ được mở rộng trong các năm tiếp theo.

Đây được xem là những nền tảng quan trọng để Việt Nam tiến gần hơn tới chuẩn thị trường mới nổi trước mục tiêu năm 2030.

Điều MSCI quan tâm nhất

Theo các chuyên gia, thách thức lớn nhất hiện nay không nằm ở việc ban hành chính sách mới mà ở khả năng triển khai và vận hành thực tế.

MSCI cần nhìn thấy mức độ cải thiện rõ ràng trong trải nghiệm của nhà đầu tư nước ngoài thay vì chỉ là các cam kết trên giấy. Bởi vậy, hiệu quả thực thi các cải cách về thanh toán, ngoại hối, room ngoại và minh bạch thông tin sẽ quyết định tốc độ nâng hạng trong những năm tới.

Trong thời gian chờ đợi, thị trường vẫn có thêm động lực từ việc FTSE Russell nâng Việt Nam lên nhóm thị trường mới nổi thứ cấp. Nhiều tổ chức kỳ vọng dòng vốn ETF quốc tế sẽ bắt đầu giải ngân mạnh hơn sau khi quyết định nâng hạng chính thức có hiệu lực vào tháng 9/2026.

Nói cách khác, cánh cửa MSCI có thể chưa mở ngay trong năm nay, nhưng hành trình nâng hạng của chứng khoán Việt Nam vẫn đang đi đúng quỹ đạo.