"Miếng bánh" bán dẫn 2.000 tỷ USD "chờ" doanh nghiệp Việt?

Việt Nam đặt mục tiêu doanh thu công nghiệp bán dẫn trên 25 tỷ USD vào năm 2030, với ít nhất 100 doanh nghiệp thiết kế chip và 10 nhà máy đóng gói, kiểm thử. Dù vậy, khoảng cách về công nghệ, nhân lực và năng lực tài chính vẫn là rào cản lớn đối với doanh nghiệp nội địa.

Ngành bán dẫn toàn cầu đang bước vào chu kỳ mở rộng nhờ trí tuệ nhân tạo, trung tâm dữ liệu và nhu cầu điện toán hiệu năng cao.

Theo kịch bản cơ sở mới, quy mô thị trường có thể đạt 2.300 tỷ USD vào năm 2030, cao hơn 44% so với dự báo 1.600 tỷ USD trước đó. Tốc độ tăng trưởng kép dự kiến khoảng 19% mỗi năm, vượt đáng kể mức bình quân lịch sử 9%.

Riêng doanh thu chip phục vụ máy chủ và trung tâm dữ liệu được dự báo tăng từ 330 tỷ USD năm 2025 lên 1.200 tỷ USD vào năm 2030.

Tuy nhiên, thị trường càng mở rộng, yêu cầu tham gia chuỗi cung ứng càng khắt khe. Doanh nghiệp không chỉ cần công nghệ mà còn phải chứng minh khả năng sản xuất ổn định, quản trị tài chính và bảo vệ sở hữu trí tuệ.

Với Việt Nam, cơ hội thực tế nằm ở những công đoạn có thể tận dụng nền tảng công nghiệp hiện hữu như cơ khí chính xác, thiết bị tự động hóa, bo mạch PCB/PCBA, linh kiện thay thế và bảo trì kỹ thuật.

Chiến lược phát triển ngành bán dẫn đặt mục tiêu đến năm 2030 hình thành ít nhất 100 doanh nghiệp thiết kế, một nhà máy chế tạo chip quy mô nhỏ và 10 nhà máy đóng gói, kiểm thử.

Doanh thu công nghiệp bán dẫn kỳ vọng vượt 25 tỷ USD mỗi năm, với tỷ lệ giá trị gia tăng trong nước đạt 10–15%.

Điều này đồng nghĩa doanh thu lớn chưa chắc tạo ra lợi ích tương ứng nếu doanh nghiệp vẫn phụ thuộc vào nguyên liệu, thiết bị và công nghệ nhập khẩu.

Trên thị trường chứng khoán, FPT có lợi thế từ hoạt động thiết kế chip và đào tạo nhân lực công nghệ. Các doanh nghiệp điện tử như DGW, PET có thể chịu tác động gián tiếp từ nhu cầu thiết bị và linh kiện, nhưng chưa đồng nghĩa được hưởng lợi trực tiếp từ sản xuất bán dẫn.

Trong khi đó, nhóm bất động sản khu công nghiệp như KBC, BCM và IDC có cơ hội thu hút các dự án sản xuất công nghệ cao, kéo theo nhu cầu nhà xưởng, điện và hạ tầng kỹ thuật.

Dù vậy, đầu tư bán dẫn đòi hỏi vốn lớn, thời gian thu hồi dài và tiêu chuẩn chất lượng nghiêm ngặt. Khả năng đáp ứng đơn hàng quốc tế mới là yếu tố quyết định.

Thị trường 2.000 tỷ USD vì vậy không bảo đảm cơ hội được chia đều. Lợi thế sẽ thuộc về doanh nghiệp xác định đúng công đoạn, làm chủ chất lượng và từng bước nâng tỷ lệ giá trị gia tăng nội địa.