Lý giải của NHNN về sự "đình trệ" vốn nhà ở xã hội

Tiến độ giải ngân các gói tín dụng nhà ở xã hội cho cán bộ và người lao động vẫn ì ạch do nguồn cung dự án hạn chế. Ngân hàng Nhà nước đề nghị địa phương công bố dự án đủ điều kiện và đôn đốc tổ chức tín dụng triển khai, trong khi các chính sách ưu đãi đã sẵn sàng nhưng cần thời gian thẩm thấu vào thị trường.

Ngân hàng Nhà nước cho biết, nhiều gói vay ưu đãi dành cho người mua nhà ở xã hội đã được triển khai, nhưng tiến độ giải ngân ì ạch do số dự án mở bán còn quá hạn chế.

Trả lời kiến nghị của cử tri, Ngân hàng Nhà nước (NHNN) đã xác nhận sự trì trệ trong việc giải ngân các gói tín dụng ưu đãi cho người mua nhà ở xã hội (NOXH) mặc dù các chính sách đã được ban hành đầy đủ.

Nguyên nhân cốt lõi được NHNN chỉ ra là sự nghịch lý giữa nguồn vốn sẵn có và số lượng dự án NOXH thực tế: Số lượng dự án nhà ở xã hội do các tỉnh, thành phố công bố còn quá hạn chế.

Phó Thống đốc NHNN Phạm Quốc Dũng chia sẻ thêm về gói vay 145.000 tỷ đồng theo Nghị quyết 33/NQ-CP: Tính đến 30/6, các ngân hàng thương mại mới chỉ cam kết giải ngân 8.300 tỷ đồng (khoảng 5,7% gói tín dụng) tại 41 dự án.

Theo ông Dũng, dù đã có Nghị quyết 201/2025/QH15 và Nghị định 192/2025/NĐ-CP nhằm tạo cơ chế đặc thù, các chính sách này vẫn cần thêm thời gian để “thẩm thấu” vào thị trường.

Chính sách ưu đãi đặc thù cho cán bộ sáp nhập

Bên cạnh vấn đề giải ngân, NHNN cũng trả lời cụ thể về cơ chế cho vay ưu đãi đối với cán bộ thuộc diện sáp nhập tỉnh hoặc phải làm việc xa nhà.

NHNN nhấn mạnh, Nghị quyết số 201/2025/QH15 đã đưa ra các quy định mới về điều kiện nhà ở để phù hợp với bối cảnh hậu sáp nhập. Cụ thể, UBND cấp tỉnh sẽ quy định chi tiết về trường hợp được hưởng chính sách hỗ trợ NOXH ngay cả khi đã có nhà ở nhưng cách xa địa điểm làm việc.

Đơn cử tại TP.HCM, quy định mới cho phép người có nhà nhưng thuộc phường cách chỗ làm từ 14,5 km trở lên (hoặc 20 km với các xã) vẫn được xem xét mua NOXH, miễn là khoảng cách từ dự án NOXH đến chỗ làm phải gần hơn nơi ở hiện tại.

Hiện tại, ngành ngân hàng đã triển khai các chương trình tín dụng với lãi suất cực kỳ ưu đãi như:

Nghị định 100/2024/NĐ-CP: Người mua được vay tối đa 80% giá trị nhà, lãi suất chỉ 6,6%/năm và thời hạn vay tối đa 25 năm.

Gói 145.000 tỷ đồng: Người mua được hưởng lãi suất thấp hơn từ 1,5% - 2% so với lãi suất bình quân, hiện đang áp dụng mức 5,9%/năm trong 5 năm đầu.

Báo động nguồn cung: Số lượng hoàn thành chỉ đạt 10% mục tiêu

Sự đình trệ trong giải ngân càng trở nên đáng lo ngại khi đối chiếu với số liệu phát triển NOXH. Theo thống kê của Bộ Xây dựng, tính đến hết quý III/2025:

Tổng số dự án đang triển khai: 696 dự án (quy mô 637.048 căn).

Số dự án hoàn thành: Chỉ dừng ở 165 dự án, tương ứng 116.342 căn.

Điều này đồng nghĩa với việc số lượng NOXH hoàn thành mới chỉ đáp ứng khoảng 10% chỉ tiêu của Đề án 1 triệu căn. Mặc dù Bộ Xây dựng dự kiến hoàn thành 91.585 căn trong năm 2025, nhưng vẫn có 13 địa phương được dự báo không có khả năng hoàn thành chỉ tiêu được giao.

Tóm lại, trong khi nguồn vốn ưu đãi đang chờ đợi, điểm nghẽn chính nằm ở khâu thủ tục và quỹ đất, khiến các dự án không thể triển khai kịp thời. Điều này tạo ra rào cản lớn nhất đối với hàng triệu người lao động và cán bộ công chức đang mong chờ mái ấm.