Lừa đảo online giờ hoạt động kiểu “làng nghề”

Công an TPHCM cho biết nhiều đường dây lừa đảo trực tuyến hiện hoạt động theo quy mô “làng nghề”, phân công từng khâu từ dựng kịch bản, cung cấp công cụ, tiếp cận nạn nhân đến rửa tiền và tẩu tán tài sản.

Thông tin tại họp báo kinh tế - xã hội chiều 21/05, Công an TPHCM cho biết lừa đảo chiếm đoạt tài sản trên không gian mạng hiện là loại tội phạm mạng phổ biến nhất, với thủ đoạn liên tục thay đổi theo xu hướng và những vấn đề người dân quan tâm trên mạng xã hội.

Theo đánh giá của Công an Thành phố, các nhóm lừa đảo hiện chủ yếu hoạt động theo 4 hình thức gồm mạo danh, lừa đảo tình cảm, lừa đầu tư tài chính và phát tán mã độc. Điểm đáng chú ý là các kịch bản lừa đảo ngày càng được xây dựng bài bản, có phân công vai trò rõ ràng thay vì hoạt động nhỏ lẻ như trước.

“Hoạt động lừa đảo hiện mang tính dây chuyền hóa, từ khâu xây dựng kịch bản, cung cấp công cụ, dữ liệu phục vụ lừa đảo đến tiếp cận nạn nhân, rửa tiền và tẩu tán tài sản”, đại diện Công an TPHCM cho hay.

Theo cơ quan chức năng, nhiều đường dây có sự câu kết giữa người Việt Nam và các nhóm tội phạm nước ngoài, hoạt động chủ yếu tại Campuchia, Myanmar hay Dubai. Sau thời gian tham gia các đường dây ở nước ngoài, một số người quay về Việt Nam tự lập nhóm riêng, thuê nhà nguyên căn hoặc các khu dân cư tách biệt rồi núp bóng công ty công nghệ để tiếp tục lừa đảo.

Công an TPHCM nhận định các nhóm này đang triệt để lợi dụng môi trường mạng cùng các công nghệ mới như AI, Deepfake, ứng dụng mã độc hay thanh toán trực tuyến để tiếp cận và thao túng nạn nhân. Trong khi đó, việc quản lý các dịch vụ xuyên biên giới và định danh người dùng hiện vẫn còn nhiều lỗ hổng, tạo điều kiện cho tội phạm hoạt động.

Theo cơ quan công an, nạn nhân của lừa đảo online hiện không còn giới hạn ở người lớn tuổi hay người thiếu hiểu biết công nghệ. Thực tế cho thấy bất kỳ ai cũng có thể trở thành mục tiêu, kể cả người có trình độ cao hoặc chuyên gia công nghệ.

Qua phân tích nhiều vụ việc, các nạn nhân thường rơi vào 3 nhóm chính. Nhóm đầu tiên là những người thiếu kiến thức về an toàn mạng, dễ mất cảnh giác và bị thao túng tâm lý khi nhận cuộc gọi, tin nhắn hoặc đường link giả mạo.

Nhóm thứ hai là các trường hợp bị đánh vào lòng tham thông qua lời hứa lợi nhuận cao, đầu tư sinh lời nhanh hoặc nhận quà, nhận thưởng. Không chỉ người thiếu hiểu biết mà cả những người thành đạt, có kiến thức công nghệ vẫn có thể bị dẫn dụ.

Nhóm còn lại là những người chủ động tham gia các hoạt động nhạy cảm trên mạng như đánh bạc online, vay tín dụng đen hoặc truy cập nội dung đồi trụy. Với các trường hợp này, đối tượng thường dùng hình ảnh, thông tin cá nhân hoặc nội dung nhạy cảm để đe dọa, cưỡng đoạt tài sản.

Bên cạnh lừa đảo trực tuyến, Công an TPHCM cũng cảnh báo tình trạng lộ lọt và mua bán dữ liệu cá nhân đang diễn ra ngày càng phức tạp. Nhiều tổ chức và doanh nghiệp hiện vẫn bảo vệ dữ liệu người dùng khá lỏng lẻo, thậm chí tự ý chia sẻ cho bên thứ ba khi chưa có sự đồng ý của chủ thể dữ liệu.

Ngoài việc dùng phần mềm để thu thập dữ liệu trên mạng, các đối tượng còn giả mạo thương hiệu, ngân hàng hoặc cơ quan uy tín để tạo biểu mẫu giả, dụ người dùng cung cấp thông tin cá nhân. Một số trường hợp còn xuất phát từ chính nhân viên doanh nghiệp cố tình đánh cắp dữ liệu để mua bán kiếm lời.

Công an TPHCM khuyến cáo người dân không công khai quá nhiều thông tin cá nhân trên mạng xã hội như ngày sinh, số CCCD, số điện thoại hay tài khoản ngân hàng; đồng thời tuyệt đối không cung cấp mã OTP, không bấm vào các đường link lạ và chỉ cài ứng dụng từ kho chính thức như App Store hoặc Google Play.

Theo cơ quan chức năng, điểm cuối cùng mà các nhóm lừa đảo nhắm tới vẫn là tài khoản ngân hàng, ví điện tử và các nền tảng thanh toán trực tuyến của nạn nhân. Vì vậy, khi gặp các yêu cầu liên quan chuyển khoản, cung cấp thông tin cá nhân hoặc xác thực tài khoản, người dân cần đặc biệt cảnh giác.