Lợi thế giá rẻ dần mất ngôi?

Xuất khẩu đang bước sang một giai đoạn hoàn toàn khác. Khi các thị trường liên tục nâng chuẩn về chất lượng, truy xuất nguồn gốc và phát triển bền vững, doanh nghiệp Việt không còn chỉ cạnh tranh bằng giá hay nguồn nguyên liệu mà phải hiểu khách hàng, nắm bắt xu hướng và thích ứng nhanh với yêu cầu mới.

Trong nhiều năm, xuất khẩu được hiểu đơn giản là tìm khách hàng và bán được càng nhiều hàng hóa càng tốt. Nhưng khi các thị trường lớn liên tục siết chặt tiêu chuẩn về chất lượng, truy xuất nguồn gốc, môi trường và phát triển bền vững, tư duy ấy đang dần trở nên lỗi thời.

Ngày nay, mục tiêu của doanh nghiệp Việt không chỉ là xuất được hàng mà là tạo dựng chỗ đứng lâu dài trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

Đó cũng là lý do các hội chợ thương mại quốc tế tại Hàn Quốc, Đài Loan (Trung Quốc) hay nhiều thị trường khác ngày càng mang ý nghĩa vượt xa hoạt động xúc tiến đơn thuần. Đây là nơi doanh nghiệp tiếp xúc trực tiếp với nhà nhập khẩu, quan sát hành vi người tiêu dùng, cập nhật xu hướng mới và kiểm chứng khả năng cạnh tranh của sản phẩm Việt.

Tại một hội chợ B2B về hàng nhập khẩu diễn ra tại Hàn Quốc, nhiều doanh nghiệp Việt đã làm việc với các nhà bán lẻ và nhà nhập khẩu lớn như Lotte Mart, Daesang Dives, Misung Family, Young Heung Groceries, SN Food hay CU. Giá trị lớn nhất không nằm ở số lượng cuộc gặp, mà ở việc doanh nghiệp hiểu rõ hơn cách vận hành của hệ thống phân phối hiện đại tại một trong những thị trường khó tính nhất châu Á.

Không ít doanh nghiệp hiện xem xây dựng thương hiệu và mở rộng hiện diện quốc tế là mục tiêu quan trọng hơn cả một hợp đồng ngắn hạn.

Các sản phẩm cacao, thực phẩm chế biến hay hàng tiêu dùng Việt Nam đang được đưa ra thế giới với tham vọng lớn hơn: trở thành một phần trong thói quen tiêu dùng của khách hàng quốc tế.

Giá rẻ không còn là lợi thế quyết định

Xu hướng này phản ánh sự thay đổi rõ rệt trong môi trường cạnh tranh toàn cầu.

Nếu trước đây doanh nghiệp có thể dựa vào nguồn nguyên liệu dồi dào hoặc chi phí sản xuất thấp để tạo lợi thế, thì hiện nay năng lực đáp ứng tiêu chuẩn mới là yếu tố quyết định.

Hàn Quốc đang triển khai các quy định mới về ghi nhãn thực phẩm, đồng thời tăng yêu cầu về truy xuất nguồn gốc, minh bạch thông tin và tiêu chuẩn môi trường. Những quy định từng mang tính khuyến khích nay đang trở thành điều kiện bắt buộc để hàng hóa xuất hiện trên các kệ bán lẻ.

Trong bối cảnh đó, cạnh tranh không còn xoay quanh mức giá thấp mà chuyển sang khả năng duy trì chất lượng ổn định, đáp ứng tiêu chuẩn cao và xây dựng niềm tin với các hệ thống phân phối quốc tế.

Với doanh nghiệp Việt, xuất khẩu vì thế không còn là câu chuyện bán được hàng, mà là hành trình khẳng định vị thế trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

Hiểu thị trường trước khi bán sản phẩm

Song song với các hoạt động kết nối thương mại, nhiều doanh nghiệp Việt cũng đang tham gia các triển lãm quốc tế nhằm kiểm chứng sức hút của hàng hóa trên thị trường nước ngoài.

Tuy nhiên, thực tế cho thấy sở hữu sản phẩm tốt chưa chắc đồng nghĩa với thành công.

Nhiều doanh nghiệp có năng lực sản xuất mạnh nhưng vẫn gặp khó khi mở rộng xuất khẩu bởi điều thị trường cần không hoàn toàn trùng khớp với những gì doanh nghiệp đang cung cấp.

Theo các chuyên gia kinh tế, điểm khác biệt giữa doanh nghiệp xuất khẩu thành công và doanh nghiệp chỉ có những đơn hàng ngắn hạn nằm ở tư duy tiếp cận thị trường.

Nhiều đơn vị vẫn bắt đầu bằng câu hỏi: "Chúng ta có gì để bán?". Trong khi đó, tư duy hiện đại lại khởi đầu từ câu hỏi: "Khách hàng đang cần gì?".

Khi lấy nhu cầu thị trường làm trung tâm, doanh nghiệp buộc phải nghiên cứu sâu hơn về người tiêu dùng, đối thủ cạnh tranh, hệ thống phân phối và các tiêu chuẩn kỹ thuật của từng quốc gia. Từ đó mới xây dựng được chiến lược sản phẩm, giá bán và định vị thương hiệu phù hợp.

Một sai lầm phổ biến khác là chỉ tập trung vào những thị trường lớn nhất. Thực tế, quy mô lớn thường đi kèm cạnh tranh khốc liệt và chi phí tiếp cận cao.

Thay vì dàn trải nguồn lực, doanh nghiệp cần lựa chọn những thị trường phù hợp nhất, thử nghiệm mô hình, kiểm chứng hiệu quả rồi mới mở rộng quy mô.

Trong bối cảnh thương mại toàn cầu liên tục thay đổi, lợi thế cạnh tranh không còn được quyết định bởi giá rẻ hay nguồn nguyên liệu dồi dào. Doanh nghiệp chiến thắng là doanh nghiệp đọc đúng tín hiệu thị trường, thích ứng nhanh với các tiêu chuẩn mới và thấu hiểu khách hàng hơn đối thủ.

Xuất khẩu vì thế không còn là cuộc đua mang hàng đi bán, mà là hành trình xây dựng thương hiệu, tạo dựng niềm tin và khẳng định vị thế lâu dài trên thị trường quốc tế.