Lãi suất hạ nhưng chưa “rẻ”

Dưới sự chỉ đạo của NHNN, hàng loạt gói tín dụng ưu đãi hàng chục nghìn tỷ đồng được tung ra với mức giảm lãi suất từ 0,5%–1,8%/năm. Tuy nhiên, áp lực thanh khoản và khoảng cách giữa tăng trưởng tín dụng (8,4%) với huy động vốn thực tế đang tạo ra "độ vênh" lớn giữa lãi suất niêm yết và thực tế.

Việc các ngân hàng ngầm cộng thưởng lãi suất huy động lên tới 8%–11% phản ánh bài toán vốn gay gắt, đe dọa biên lợi nhuận NIM và gây áp lực lên chi phí vốn của doanh nghiệp trong quý III/2026.

Ngân hàng Nhà nước yêu cầu các ngân hàng thương mại công bố chương trình tín dụng ưu đãi cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, các lĩnh vực trọng điểm với lãi suất thấp hơn tối thiểu 1% so với biểu niêm yết. Các ngân hàng quốc doanh Agribank, BIDV, Vietcombank, VietinBank triển khai gói tín dụng từ 50.000-70.000 tỷ đồng. Nhóm ngân hàng tư nhân như NCB, Nam A Bank, BVBank cũng giảm lãi suất 0,5-0,7% cho vay sản xuất kinh doanh, giảm 0,1-0,3% cho vay tiêu dùng, bắt đầu từ tháng 8/2026.

Dù các ngân hàng công bố giảm lãi suất, nhưng giới phân tích nhận định lãi suất niêm yết chưa phản ánh đúng thực tế. Khách hàng thường được hưởng các hình thức gia tăng lợi ích kèm theo như quà tặng, voucher hay chương trình ưu đãi đi kèm, khiến lãi suất thực tế có thể khác so với con số công bố. Theo khảo sát trên thị trường, lãi suất huy động kỳ hạn 6 tháng tại các ngân hàng lớn có thể cao hơn mức niêm yết công bố.

Theo phân tích của các chuyên gia, tổng tín dụng và tổng huy động vốn đang ngày càng lệch nhau. Khoảng cách này tạo áp lực buộc các ngân hàng phải nâng lãi suất tiền gửi để thu hút dòng vốn. Khi lãi suất đầu vào tăng, lãi suất cho vay cũng bị neo ở mức cao, khiến kỳ vọng giảm lãi suất sâu trong thời gian tới trở nên khó khăn.

Các chuyên gia nhận định căng thẳng thanh khoản hệ thống có thể dịu bớt trong ngắn hạn nhờ hỗ trợ từ Ngân hàng Nhà nước. Tuy nhiên, mặt bằng lãi suất trên thị trường khó giảm ngay trong thời gian tới do nhu cầu vốn trung dài hạn vẫn lớn. Lãi suất huy động và cho vay nhiều khả năng duy trì ở mức cao trong quý III.