Lãi suất cao phủ bóng tăng trưởng

Ba ngân hàng trung ương lớn đồng loạt tăng lãi suất trong một tuần khi giá năng lượng leo thang, đặt kinh tế toàn cầu trước bài toán khó: kiềm chế lạm phát nhưng phải chấp nhận thêm sức ép lên tăng trưởng.

Các ngân hàng trung ương Mỹ, Eurozone và các nước phát triển duy trì lãi suất cao để kiểm soát lạm phát, tạo áp lực đáng kể lên chi phí vay và lợi nhuận doanh nghiệp.

Điểm đáng chú ý của chu kỳ hiện tại nằm ở nguồn gốc cú sốc. Lạm phát không chỉ đến từ cầu tiêu dùng mà còn chịu tác động mạnh từ năng lượng và địa chính trị. Theo IMF và BIS được dẫn lại, đây là dạng cú sốc cung khiến ngân hàng trung ương rơi vào thế khó: tăng lãi suất có thể hạ nhiệt cầu nhưng không trực tiếp làm giá dầu giảm.

Trong tuần qua, Fed đưa lãi suất lên 3,75-4%, ECB lên 2,5%, còn BoJ lên 1,25%. Động thái đồng loạt này cho thấy ưu tiên kiểm soát kỳ vọng lạm phát đang được đặt cao, trong bối cảnh giá năng lượng có nguy cơ lan sang tiền lương, vận tải và hàng hóa dịch vụ.

Tuy nhiên, mặt trái là chi phí vốn tăng. Hộ gia đình có thể giảm vay và tiêu dùng; doanh nghiệp phải cân nhắc lại đầu tư, mở rộng công suất. Với ngân hàng, khi lợi suất ngắn hạn tăng trong khi triển vọng tăng trưởng dài hạn yếu đi, biên lợi nhuận tín dụng có thể chịu sức ép. Đường cong lợi suất đảo ngược vì thế tiếp tục là chỉ báo được thị trường theo dõi.

Bối cảnh hiện nay cũng khác năm 2022. Thị trường lao động đã dịu hơn, nhu cầu tuyển dụng yếu hơn và bảng cân đối của nhiều khu vực đã bình thường hóa hơn. Vì vậy, một luồng quan điểm cho rằng các ngân hàng trung ương có thể cần thêm dữ liệu để đánh giá độ dai dẳng của cú sốc, thay vì phản ứng quá mạnh với một cú sốc cung.

Với Việt Nam, tác động truyền dẫn đi theo hai chiều. Tăng trưởng chậm tại Mỹ, châu Âu và Nhật Bản có thể ảnh hưởng nhu cầu xuất khẩu; trong khi giá năng lượng cao làm tăng chi phí nhập khẩu và tạo sức ép lên lạm phát. Mặt bằng lãi suất quốc tế cao cũng khiến bài toán tỷ giá và dòng vốn trở nên phức tạp hơn.