Kim cương nhân tạo mất giá mạnh

Biến cố liên quan P-Lab không chỉ làm rung chuyển thị trường kim cương tự nhiên mà còn lan sang phân khúc kim cương nuôi cấy. Trong bối cảnh giá thế giới liên tục lao dốc, cú sốc niềm tin đang khiến thanh khoản và khả năng giữ giá của dòng sản phẩm này chịu thêm áp lực.

Giá kim cương nuôi cấy đã giảm tới 79% trong hơn 6 năm qua, trong khi thị trường thứ cấp còn thiếu chuẩn định giá. Các chuyên gia cho rằng yếu tố minh bạch và năng lực hậu mãi của doanh nghiệp sẽ trở thành lợi thế cạnh tranh quan trọng trong giai đoạn tới.

Ngày 2/7/2026, cơ quan điều tra khởi tố ông Đặng Ngọc Thảo, nguyên Giám đốc P-Lab, liên quan đường dây buôn lậu kim cương xuyên quốc gia. Theo thông tin công bố, các đối tượng bị cáo buộc mua kim cương có thông số không tương ứng với chứng thư GIA, mài bỏ mã số cũ, khắc mã mới và cấp chứng thư P-Lab để đưa ra thị trường. Vụ án sau đó mở rộng tới đại diện cửa hàng kinh doanh kim cương và nhân viên kiểm định. PGS.TS Nguyễn Ngọc Khôi, Trưởng Ban Kỹ thuật TC174 về đồ trang sức, nhận định vấn đề liên quan đến cấu trúc toàn bộ thị trường đá quý Việt Nam. Hoạt động các phòng kiểm định chưa được một cơ quan thống nhất cấp phép và giám sát, khiến người tiêu dùng chủ yếu phải dựa vào chứng thư và danh tiếng doanh nghiệp.

Kim cương nuôi cấy không phải kim cương giả mà được tạo bằng công nghệ trong phòng thí nghiệm, có cấu trúc vật lý, hóa học và quang học của kim cương thực. Tuy nhiên, để phân biệt với kim cương tự nhiên, viên đá cần được xác định bằng thiết bị chuyên dụng và ghi rõ nguồn gốc trên chứng thư. GIA khắc cụm từ "Laboratory-Grown" cùng mã báo cáo trên phần gờ, IGI cũng xác định rõ loại đá trong báo cáo. Nhưng vụ P-Lab đặt ra câu hỏi mới: chứng thư có thể tra cứu là chưa đủ, người mua còn phải chắc chắn viên đá trước mặt thực sự trùng khớp với chứng thư đó.

Theo dữ liệu Financial Times, giá bán lẻ trung bình viên kim cương nuôi cấy tròn một carat đã giảm khoảng 79%, từ đầu năm 2020 đến tháng 5/2026, xuống còn khoảng 768 USD. Trong cùng giai đoạn, kim cương tự nhiên tương đương giảm khoảng 24%. Ngay cả khi không xảy ra vụ P-Lab, sở hữu kim cương nuôi cấy vẫn phải đối mặt rủi ro mất giá do công nghệ sản xuất rẻ và nguồn cung tăng. Kim cương nuôi cấy chưa có hệ thống định giá và thanh khoản thống nhất. Thị trường thứ cấp hình thành chủ yếu qua các nhóm cộng đồng trên mạng xã hội, thay vì thông qua các kênh chính thức, phản ánh tính thanh khoản yếu của sản phẩm này.

Bà Nguyễn Thị Thu Hương, chuyên gia tư vấn quản lý gia sản FIDT, nhận định thị trường kim cương Việt Nam tồn tại mức độ bất đối xứng thông tin lớn. Người bán nắm thông tin về nguồn gốc, chất lượng, định giá và chính sách mua lại, trong khi người mua tiếp nhận những gì doanh nghiệp cung cấp. Khi niềm tin suy giảm và nhiều khách hàng cùng muốn bán, doanh nghiệp có thể chịu áp lực thanh khoản. Quyền lợi người mua phụ thuộc vào năng lực tài chính của người bán. Nhiều thương hiệu quảng bá chính sách thu đổi như phần của sản phẩm, nhưng nếu không có thị trường độc lập bên ngoài, "giá trị bán lại" thực chất vẫn là lời hứa của doanh nghiệp đã bán viên đá.