#KT vĩ mô

24HMONEY đã kiểm duyệt

"Khoảng đệm" 150 ngày: Cú hích tạm thời cho các "ông lớn" xuất khẩu Việt

Việc Mỹ giảm thuế nhập khẩu từ 20% xuống 10% giúp nhiều mặt hàng xuất khẩu của Việt Nam hạ áp lực chi phí trong ngắn hạn. Tuy nhiên, khi mức thuế được điều chỉnh theo hướng đồng đều giữa các quốc gia, lợi thế cạnh tranh riêng của hàng Việt có nguy cơ thu hẹp.

Theo phân tích của PGS.TS Nguyễn Hữu Huân (Đại học Kinh tế TP.HCM), việc Mỹ hạ thuế nhập khẩu đối với hàng hóa Việt Nam từ 20% xuống 10% kể từ ngày 24/2 giúp nhiều doanh nghiệp xuất khẩu giảm đáng kể áp lực chi phí trong ngắn hạn. Tuy nhiên, lợi ích này cần được nhìn nhận trong bức tranh cạnh tranh toàn cầu, thay vì chỉ xét trên mức thuế giảm bao nhiêu phần trăm.

Trước đó, mức thuế đối ứng 20% áp dụng với hàng Việt theo Đạo luật Quyền lực Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA) đã bị dừng thu sau phán quyết của Tòa án Tối cao Mỹ. Hiện Washington áp dụng mức thuế toàn cầu 10% theo Mục 122, với khả năng nâng lên 15% trong thời gian tới, dù chưa có quyết định chính thức. Song song, Mỹ vẫn duy trì các sắc thuế theo Điều 232 (25% với thép, nhôm, đồng, gỗ xẻ, ôtô và phụ tùng) và Điều 301, chủ yếu nhắm vào hàng hóa Trung Quốc.

Đồ gỗ – nội thất được đánh giá là lĩnh vực hưởng lợi rõ rệt nhất khi mức thuế của Mỹ giảm.

Trong bối cảnh đó, theo ông Huân, những ngành hưởng lợi rõ nhất là các lĩnh vực hội tụ ba yếu tố: Việt Nam đã có thị phần đáng kể tại Mỹ; cấu trúc giá nhạy với thuế; và không bị các đối thủ lớn vượt trội tuyệt đối về chuỗi cung ứng và công nghệ. Trên thực tế, ba nhóm nổi bật gồm đồ gỗ – nội thất; dệt may – da giày trung cấp; và một phần điện tử tiêu dùng, thiết bị gia dụng lắp ráp.

Trong số này, đồ gỗ – nội thất được đánh giá hưởng lợi rõ rệt nhất. Mỹ là thị trường xuất khẩu lớn nhất của ngành gỗ Việt Nam. Khi Mỹ từng áp thuế cao với hàng nội thất Trung Quốc, Việt Nam đã nổi lên như nguồn cung thay thế quan trọng. Việc thuế nhập khẩu tiếp tục giảm giúp giá hàng Việt tại Mỹ hạ xuống đáng kể, nhất là trong bối cảnh đây là ngành có giá trị đơn hàng cao, thuế chiếm tỷ trọng lớn trong giá nhập khẩu. Bên cạnh đó, ngành gỗ Việt Nam đã hình thành hệ sinh thái sản xuất khá hoàn chỉnh, từ chế biến, hoàn thiện đến thiết kế.

Với dệt may – da giày, lợi ích đến từ việc đây là nhóm ngành thâm dụng lao động, biên lợi nhuận mỏng và rất nhạy với thuế quan. Chỉ cần thuế giảm vài điểm phần trăm cũng có thể tạo khác biệt đáng kể về giá bán. Tuy nhiên, lợi thế này mang tính tương đối, bởi Việt Nam còn phải cạnh tranh với Bangladesh, Ấn Độ hay Campuchia – những quốc gia có chi phí lao động thấp hơn. Khi thuế được “cào bằng”, ưu thế giá thuần túy của Việt Nam sẽ suy giảm, buộc doanh nghiệp phải dựa nhiều hơn vào chất lượng, tiêu chuẩn và tốc độ giao hàng.

Một nhóm khác được nhắc tới là điện tử tiêu dùng và thiết bị gia dụng lắp ráp. Việt Nam hiện tham gia sâu vào chuỗi sản xuất toàn cầu nhờ dòng vốn FDI lớn, với Mỹ là thị trường xuất khẩu trọng yếu. Thuế giảm giúp các tập đoàn đa quốc gia tối ưu chi phí khi xuất khẩu từ Việt Nam. Tuy nhiên, theo ông Huân, lợi ích trong nhóm này mang tính hệ sinh thái nhiều hơn, bởi phần lớn giá trị gia tăng vẫn thuộc về khu vực FDI.

Ở góc độ thị trường, KBSV Research nhận định việc thuế thực tế giảm từ khoảng 20% xuống 10–15% giúp doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam giảm áp lực chi phí trong ngắn hạn. Tuy nhiên, nếu mức thuế đối ứng được duy trì đồng đều giữa các quốc gia, lợi thế cạnh tranh mà Việt Nam từng có – nhờ thuế thấp hơn một số đối thủ – sẽ không còn rõ rệt.

Doanh nghiệp sẽ giảm chi phí.

Dù vậy, rủi ro này được đánh giá không quá lớn, khi khả năng cao chính quyền Donald Trump sẽ tìm cách khôi phục cơ chế áp thuế theo từng quốc gia, đặc biệt nhắm vào Trung Quốc, phù hợp với định hướng cạnh tranh chiến lược xuyên suốt của Mỹ.

Bình luận thêm, ông Trần Hoàng Sơn, Giám đốc Chiến lược Thị trường của VPBank Research, cho rằng mức thuế tạm thời 10% trong 150 ngày tạo ra một “khoảng đệm chính sách” quan trọng cho doanh nghiệp Việt Nam. Thuế giảm giúp cải thiện sức cạnh tranh về giá và tạo thêm dư địa đàm phán với nhà nhập khẩu. Tuy nhiên, đây chỉ là lợi thế trong giai đoạn chuyển tiếp. Nếu chính sách thay đổi theo hướng bất lợi sau thời gian này, lợi ích hiện tại có thể nhanh chóng bị thu hẹp.

Theo ông Sơn, điều quan trọng không chỉ là tận dụng cơ hội tăng đơn hàng trong ngắn hạn, mà còn phải nâng cao nội lực, tăng tỷ lệ nội địa hóa và cải thiện năng suất. Chỉ khi đó, doanh nghiệp Việt Nam mới có thể giữ được sức cạnh tranh khi môi trường thuế quan ngày càng bình quân hóa.