Khi "vàng số" mất thiêng

Cú suy thoái mới của thị trường crypto đang đặt dấu hỏi lớn về nền tảng tăng trưởng, khi ngay cả những người tin tưởng lâu năm cũng không thể lý giải rành mạch vì sao chu kỳ này lại đảo chiều nhanh và sâu đến vậy.

Crypto bước vào mùa đông mới trong trạng thái mù mờ nguyên nhân, khiến niềm tin của cả những người lạc quan nhất cũng bắt đầu rạn nứt.

Bitcoin vừa trải qua tuần giảm mạnh nhất trong hơn ba năm, nhưng điều khiến không ít người lạc quan cố hữu trong giới tiền số khó chịu nhất không nằm ở mức giảm, mà ở sự mơ hồ của nguyên nhân. Làn sóng bán tháo bất ngờ khiến ngay cả những gương mặt kỳ cựu của thị trường cũng loay hoay tìm lời giải thích, theo Wall Street Journal.

Trong tuần qua, bitcoin giảm 16% xuống còn 70.008 USD, thấp hơn tới 45% so với mức đỉnh lịch sử 126.273 USD đạt được hồi tháng 10.

“Bitcoin đang lao dốc và nhà đầu tư thì hoảng loạn”, Anthony Pompliano – nhà đầu tư và người truyền bá crypto – nhận định ngày 6/2.

Chỉ trong một tuần, bitcoin mất 16%, lùi về quanh 70.008 USD, thấp hơn tới 45% so với đỉnh lịch sử 126.273 USD đạt được hồi tháng 10. Ether thậm chí giảm mạnh hơn, mất 24% xuống còn 2.052 USD, tương đương mức giảm 59% so với đỉnh năm ngoái. Dù cả hai đồng tiền số lớn nhất thị trường bật tăng trở lại trong phiên 6/2, tuần giao dịch vừa qua vẫn được ghi nhận là một trong những giai đoạn tồi tệ nhất của thị trường crypto, với điểm chung đáng chú ý: rất ít người có thể nói chắc điều gì đã thực sự xảy ra.

Có nhiều cách lý giải được đưa ra, từ việc dòng tiền rút khỏi crypto để tìm kiếm những canh bạc mới như thị trường dự đoán, cổ phiếu meme hay các chủ đề trí tuệ nhân tạo, cho tới hoạt động chốt lời mạnh sau giai đoạn tăng nóng kéo dài. Tuy nhiên, theo Michael Novogratz – CEO Galaxy Digital – “không có một ‘khẩu súng bốc khói’ nào đủ rõ ràng để giải thích cú sập lần này”.

Trong phần lớn năm ngoái, thị trường tiền số duy trì xu hướng đi lên. Việc ông Donald Trump quay trở lại Nhà Trắng từng được xem là chất xúc tác lớn, mở ra kỳ vọng về một kỷ nguyên thân thiện hơn với tài sản số, khi crypto dần được chấp nhận rộng rãi trong giới đầu tư cá nhân và ngày càng có chỗ đứng trên Phố Wall. Khi bitcoin liên tiếp lập đỉnh, cảm giác chung là chu kỳ tăng vẫn còn rất dài phía trước.

“Tôi thực sự không nghĩ mình sẽ còn thấy số 6 đứng ở đầu giá bitcoin thêm lần nào nữa”, Cory Klippsten, CEO Swan Bitcoin, từng nói. Thế nhưng chỉ trong vòng 24 giờ kết thúc vào chiều 6/2, bitcoin đã quay trở lại vùng giá mà nhiều người tin rằng đã thuộc về quá khứ.

Điều khiến đợt sụt giảm này trở nên khó lý giải hơn nằm ở chỗ, các cú lao dốc lớn trước đây của crypto thường gắn với những sự kiện mang tính bước ngoặt. Năm 2018 là sự vỡ tung của bong bóng ICO, cuốn bay khoảng 80% giá trị bitcoin. Năm 2022 là cú sụp đổ dây chuyền bắt đầu từ TerraUSD – Luna, đỉnh điểm là sự tan rã của sàn FTX trị giá hàng chục tỷ USD.

Một số nhà phân tích cho rằng “mùa đông crypto” lần này có thể tan băng nhanh hơn những lần trước.

Còn lần này, thị trường không có một câu chuyện trung tâm. “Nếu hỏi năm chuyên gia, bạn sẽ nhận được năm câu trả lời khác nhau”, Anthony Scaramucci – nhà sáng lập SkyBridge Capital – thừa nhận.

Một số ý kiến cho rằng crypto đang mất dần vị thế là “canh bạc bất cân xứng” ưu tiên, khi nhà đầu tư có quá nhiều lựa chọn mới hấp dẫn hơn. Số khác lại chỉ ra rằng sự bùng nổ của các quỹ ETF và sản phẩm phái sinh đã làm loãng sức hấp dẫn của bitcoin với tư cách một tài sản khan hiếm, dù nguồn cung thực tế vẫn bị giới hạn ở mức 21 triệu đồng.

Một nhóm nhà đầu tư khác lại nghi ngờ chính sách tiền tệ sẽ là lực cản. Việc Kevin Warsh – người có quan điểm cứng rắn với lạm phát – được Tổng thống Trump lựa chọn làm Chủ tịch tiếp theo của Fed làm dấy lên lo ngại về kịch bản lãi suất duy trì ở mức cao lâu hơn. Lãi suất cao và đồng USD mạnh vốn không phải môi trường thuận lợi cho các tài sản thay thế như vàng hay crypto.

Bên cạnh đó, sự chậm trễ trong việc hoàn thiện khung pháp lý – đặc biệt là Đạo luật Clarity – cũng khiến các tổ chức tài chính lớn tiếp tục đứng ngoài quan sát, làm suy yếu một động lực tăng trưởng quan trọng của thị trường tiền số.

Dẫu vậy, nhiều ý kiến cho rằng nguyên nhân thực tế có thể đơn giản hơn: chốt lời. Sau giai đoạn tăng mạnh nhờ kỳ vọng chính trị và dòng tiền đầu cơ, việc nhà đầu tư hiện thực hóa lợi nhuận là điều khó tránh. Riêng bitcoin đã tăng khoảng 80% kể từ sau cuộc bầu cử năm 2024 cho đến trước khi đạt đỉnh.

Những cú bán tháo mạnh vốn không xa lạ với crypto, đến mức thị trường còn gọi chúng bằng một cái tên riêng: “mùa đông crypto”. Một số nhà phân tích cho rằng mùa đông lần này có thể ngắn hơn, khi chưa xuất hiện cú sập mang tính hệ thống hay bê bối nghiêm trọng như các chu kỳ trước.

Với những người đặt niềm tin lâu dài vào crypto, nhịp hồi trong ngày 6/2 là lời nhắc quen thuộc rằng thị trường này từng nhiều lần gục ngã rồi lại đứng dậy. “Hạ tầng đã vững hơn, stablecoin tiếp tục được chấp nhận rộng rãi và sự quan tâm của các tổ chức lớn không biến mất, chỉ tạm thời chững lại”, Jasper De Maere, chiến lược gia của Wintermute, nhận định.

Trong cuộc họp nhà đầu tư ngày 5/2, Michael Saylor – nhà sáng lập Strategy – cũng tìm cách trấn an rằng bitcoin sẽ sớm quay trở lại. Đáng chú ý, chỉ ít phút trước đó, công ty của ông vừa công bố khoản lỗ theo quý lên tới 12 tỷ USD do biến động giá bitcoin cuối năm 2025.

“Cách duy nhất để đi qua giai đoạn này là tiếp tục nắm giữ và bỏ qua biến động ngắn hạn”, Saylor nói, nhấn mạnh rằng khung thời gian đầu tư với bitcoin “ít nhất phải tính bằng bốn năm”.