Khi vàng lập đỉnh lịch sử, niềm tin vào kinh tế toàn cầu đang sụp đổ?

5.500 USD/ounce – con số đang nhấp nháy đỏ rực trên các bảng điện tử không phải là biểu tượng của lòng tham, mà là thước đo của nỗi sợ. Khi dòng tiền thông minh toàn cầu đổ dồn vào vàng, đó không còn là câu chuyện đầu tư đơn thuần, mà là một lá phiếu bất tín nhiệm đối với sự ổn định của trật tự tài chính thế giới.

Ngày 26/1, thị trường tài chính toàn cầu lặng lẽ chứng kiến một cột mốc mang tính lịch sử: giá vàng xuyên thủng ngưỡng tâm lý 5.100 USD/ounce. Chỉ ba ngày sau, kim loại quý này tiếp tục leo lên hơn 5.400 USD/ounce, mức cao chưa từng có.

Không có không khí ăn mừng như trên thị trường chứng khoán. Tại các trung tâm giao dịch từ London đến New York, sự căng thẳng bao trùm. Vàng tăng giá không phải vì kinh tế thịnh vượng, mà bởi thế giới đang lo sợ điều gì đó lớn hơn nhiều.

“Trong 40 năm sự nghiệp, tôi chưa từng chứng kiến điều gì tương tự. Lần gần nhất vàng tăng dữ dội như vậy là trong cú sốc dầu mỏ thập niên 1970”, ông Steve Miller, cựu lãnh đạo BlackRock và hiện là cố vấn chiến lược tại GSFM, nhận định trên The Guardian.

Khủng hoảng niềm tin vào “tài sản giấy”

Câu hỏi đặt ra là: Điều gì đang đẩy vàng vào một chu kỳ tăng chưa từng có?

Theo các phân tích từ France 24 và Reuters, động lực cốt lõi không đến từ cung – cầu vật chất, mà từ một cuộc khủng hoảng niềm tin sâu sắc đối với các tài sản tài chính định danh bằng USD và năng lực điều hành của chính phủ Mỹ.

Những quyết sách bị cho là khó đoán, từ đe dọa áp thuế thương mại cho đến các nghi vấn xoay quanh tính độc lập của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed), đã làm lung lay niềm tin của nhà đầu tư toàn cầu. “Chất xúc tác chính là sự xói mòn niềm tin vào chính quyền và tài sản Mỹ”, ông Kyle Rodda, chuyên gia phân tích cấp cao tại Capital.com, nhận định.

Trong bối cảnh đó, thuật ngữ “debasement trade” – giao dịch dựa trên sự mất giá tiền tệ – được nhắc đến ngày càng nhiều. Nỗi lo về nợ công Mỹ phình to cùng khả năng USD bị cố tình làm suy yếu đã khiến ngay cả trái phiếu chính phủ Mỹ, vốn được xem là nơi trú ẩn an toàn, cũng không còn bất khả xâm phạm.

“Khi nắm giữ vàng, bạn không cần quan tâm đến bảng cân đối kế toán hay rủi ro tín dụng. Sự đơn giản đó trở nên vô cùng hấp dẫn trong một thế giới quá phức tạp”, ông Frederic Panizzutti từ Numismatica Genevensis nói với Reuters.

Ngân hàng trung ương “gom hàng”: Chiến lược địa chính trị

Không giống những cơn sốt đầu cơ trước đây, đà tăng của vàng lần này được hậu thuẫn bởi những người chơi quyền lực nhất: các ngân hàng trung ương.

Ngân hàng Trung ương Trung Quốc đã mua ròng vàng liên tiếp trong 14 tháng. Tại châu Âu, Ba Lan tuyên bố nâng dự trữ vàng lên 700 tấn. Goldman Sachs dự báo các ngân hàng trung ương tại các thị trường mới nổi sẽ tiếp tục mua khoảng 60 tấn vàng mỗi tháng.

Đây không còn là đầu tư tài chính, mà là lựa chọn chiến lược. Khi xu hướng phi đôla hóa ngày càng rõ nét, vàng trở thành tài sản trung lập hiếm hoi không phụ thuộc vào bất kỳ quốc gia nào.

“Nếu muốn giảm phụ thuộc vào USD, ngoài vàng thì còn lựa chọn nào khác?”, nhà phân tích Ross Norman đặt câu hỏi.

Xu hướng này kéo theo sự khan hiếm vàng vật chất thực sự trên thị trường, góp phần đẩy giá lên cao. Cơn “say” vàng cũng lan sang các kim loại quý khác khi bạc lần đầu tiên vượt mốc 100 USD/ounce, còn bạch kim và palladium liên tục lập đỉnh mới.

Giá còn tăng hay bong bóng sắp vỡ?

Với mức giá hiện tại, câu hỏi lớn nhất là liệu thị trường đã đi quá xa.

Trái với lo ngại về bong bóng, nhiều tổ chức tài chính hàng đầu vẫn tỏ ra lạc quan. Hiệp hội Thị trường Vàng London (LBMA) dự báo vàng có thể lên tới 7.150 USD/ounce trong năm 2026. Goldman Sachs nâng dự báo cuối năm 2026 lên 5.400 USD, trong khi Ross Norman kỳ vọng mức đỉnh quanh 6.400 USD.

Theo ông Philip Newman, Giám đốc Metals Focus, dư địa tăng của vàng vẫn còn lớn bởi những yếu tố nền tảng như bất ổn địa chính trị, gánh nặng nợ công và sự suy giảm niềm tin vào tiền tệ sẽ không thể biến mất trong ngắn hạn.

“Khi thế giới chưa ổn định trở lại, một đợt giảm sâu của vàng rất khó xảy ra”, ông nhận định.

Không phải cơn sốt, mà là lời cảnh báo

Đà tăng của vàng hiện nay không phản ánh sự thịnh vượng, mà là nỗi lo âu về trật tự tài chính toàn cầu đang dịch chuyển. Đây không phải là cơn sốt đầu cơ ngắn hạn, mà là một lời cảnh báo lạnh lùng về niềm tin.

Trong bối cảnh đó, mốc 5.100 USD/ounce có thể chỉ là một trạm dừng chân, chứ chưa phải điểm kết của “chuyến tàu trú ẩn” mà thế giới tài chính đang vội vã bước lên.