Khi Trung Đông "hắt hơi", VND có thực sự sổ mũi?

Lạm phát nhập khẩu và chi phí tài chính gia tăng đang là "gọng kìm" siết chặt lợi nhuận doanh nghiệp, đòi hỏi những kịch bản ứng phó linh hoạt từ cơ quan quản lý trước khi làn sóng nâng hạng thị trường chính thức gõ cửa.

Xung đột rực lửa tại Trung Đông không chỉ thiêu rốt thị trường năng lượng mà đang trực tiếp "phả hơi nóng" vào tỷ giá VND/USD. Khi giá dầu vượt ngưỡng 100 USD/thùng và chỉ số DXY tăng vọt 3,6% chỉ trong nửa tháng, đồng bạc xanh đã thiết lập mặt bằng giá mới, buộc thị trường tự do lẫn hệ thống ngân hàng phải căng mình chống đỡ. Tuy nhiên, giữa "ma trận" biến số khó lường, các chuyên gia vẫn nhìn thấy những điểm tựa vững chắc để tỷ giá không rơi vào kịch bản tồi tệ nhất.

Khi Trung Đông "hắt hơi", VND có thực sự sổ mũi?

Tỷ giá VND/USD đang quay đầu tăng trở lại sau giai đoạn ổn định đầu năm, trong bối cảnh đồng USD mạnh lên và giá dầu leo thang do căng thẳng Trung Đông.

Trong nửa đầu tháng 3, tỷ giá trung tâm do Ngân hàng Nhà nước Việt Nam công bố liên tục nhích lên, trong khi giá USD tại các ngân hàng thương mại tăng đáng kể, tiến sát mức trần. Trên thị trường tự do, biến động còn rõ nét hơn khi giá USD tăng nhanh chỉ trong vài tuần.

Diễn biến trong nước phản ánh xu hướng toàn cầu. Chỉ số US Dollar Index đã vượt mốc 100 điểm, lên cao nhất trong hơn ba tháng, khi nhà đầu tư tìm đến USD như một tài sản trú ẩn trước rủi ro địa chính trị và áp lực lạm phát.

Giá dầu vượt ngưỡng 100 USD/thùng càng củng cố đà tăng của đồng bạc xanh, đồng thời làm gia tăng áp lực lên các nền kinh tế nhập khẩu năng lượng như Việt Nam. Bên cạnh đó, việc thị trường điều chỉnh kỳ vọng về lộ trình giảm lãi suất của Federal Reserve cũng góp phần giữ USD ở mức cao.

Áp lực không chỉ đến từ bên ngoài. Khi USD tăng giá, chi phí nhập khẩu và nghĩa vụ nợ ngoại tệ của doanh nghiệp cũng gia tăng, kéo theo rủi ro lạm phát nhập khẩu. Những doanh nghiệp sử dụng đòn bẩy ngoại tệ lớn vì thế chịu tác động kép, vừa chi phí đầu vào tăng, vừa chịu sức ép tỷ giá.

Dù vậy, bức tranh tổng thể chưa quá tiêu cực. Nhiều chuyên gia cho rằng đợt tăng hiện tại mang tính thời điểm, khi thị trường phản ứng với cú sốc địa chính trị hơn là sự thay đổi nền tảng.

Các yếu tố hỗ trợ vẫn hiện hữu. Dòng vốn FDI ổn định, cán cân thương mại duy trì thặng dư và dự trữ ngoại hối ở mức an toàn đang tạo “vùng đệm” cho tỷ giá. Đồng thời, cơ chế điều hành linh hoạt của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam được kỳ vọng giúp thị trường ngoại hối giữ được trạng thái ổn định.

Trong kịch bản cơ sở, nếu xung đột không lan rộng và chuỗi cung ứng năng lượng không bị gián đoạn nghiêm trọng, áp lực tỷ giá có thể hạ nhiệt dần trong các quý tới. Nhiều dự báo cho rằng biến động cả năm 2026 sẽ chỉ dao động trong khoảng 2–3%.

Ở trung hạn, triển vọng của VND vẫn được đánh giá tích cực nhờ nền tảng tăng trưởng kinh tế, dòng vốn ngoại và kỳ vọng nâng hạng thị trường. Tuy nhiên, trong ngắn hạn, mỗi biến động từ bên ngoài – đặc biệt là địa chính trị và chính sách tiền tệ toàn cầu – vẫn có thể tạo ra những “cơn sóng” bất ngờ.

Nói cách khác, tỷ giá đang bước vào giai đoạn nhạy cảm hơn: không mất kiểm soát, nhưng cũng không còn “êm sóng” như đầu năm.