IPO trước “bài test” thanh khoản

Nhiều thương vụ IPO phải kéo dài thời gian chào bán trong khi thanh khoản thị trường suy yếu. Với nguồn cung cổ phiếu dự kiến tăng mạnh trong nửa cuối năm, sức hấp thụ của dòng tiền trở thành bài toán đáng chú ý.

Thị trường chứng khoán đang đứng trước nghịch lý: nhu cầu huy động vốn cổ phần của doanh nghiệp tăng mạnh nhưng dòng tiền lại thận trọng hơn. Một số thương vụ IPO gần đây cho thấy khả năng hấp thụ nguồn cung mới không còn dễ dàng.

Công ty Cổ phần Công nghiệp Á Mỹ (Amy Grupo) vừa kéo dài thời gian đăng ký mua trong đợt IPO thêm gần 4 tuần, đến 16h ngày 9/9. Doanh nghiệp dự kiến chào bán 16,1 triệu cổ phiếu, giá 48.900 đồng/cổ phiếu, tương đương số tiền tối đa huy động khoảng 787 tỷ đồng.

Việc gia hạn không đồng nghĩa thương vụ thất bại, nhưng cho thấy doanh nghiệp cần thêm thời gian tiếp cận nhà đầu tư trong bối cảnh dòng tiền trên thị trường có dấu hiệu suy yếu.

Tháng 7, giá trị giao dịch bình quân toàn thị trường chỉ khoảng 19.351 tỷ đồng/phiên, giảm 3,2% so với tháng trước và giảm tới 51% so với cùng kỳ. Lũy kế từ đầu năm, thanh khoản khoảng 27.000 tỷ đồng/phiên, thấp hơn 6,5% so với mức bình quân năm 2025.

Trong khi đó, lãi suất huy động tăng tạo thêm cạnh tranh với dòng tiền cổ phiếu. Theo MBS, cuối tháng 7, lãi suất huy động kỳ hạn dưới 12 tháng cao nhất lên tới 9,3%/năm.

Những thương vụ “ế” cổ phiếu

Khả năng hấp thụ nguồn cung mới đã bộc lộ qua một số thương vụ gần đây.

F88 từng chào bán 22,025 triệu cổ phiếu với giá 71.000 đồng/cổ phiếu, kỳ vọng huy động khoảng 1.564 tỷ đồng. Tuy nhiên, chỉ 11,013 triệu cổ phiếu được phân phối, tương đương khoảng 50% lượng chào bán.

Tại thương vụ IPO Điện Máy Xanh, gần 14 triệu cổ phiếu cũng không được phân phối, tương đương khoảng 7,5% lượng chào bán.

Áp lực này đáng chú ý hơn khi nguồn cung cổ phiếu dự kiến tăng mạnh. Theo FiinGroup, đến ngày 25/5, tổng giá trị phát hành vốn cổ phần và IPO theo kế hoạch năm 2026 đạt khoảng 289.500 tỷ đồng, tăng 86,5% so với năm 2025 và gấp 2,5 lần bình quân 5 năm.

Khoảng 70% kế hoạch phát hành vẫn chưa triển khai, đồng nghĩa lượng cung tiềm năng trong những tháng cuối năm còn lớn.

Riêng giá trị IPO năm 2026 được FiinGroup dự báo khoảng 22.400 tỷ đồng, thấp hơn mức 38.600 tỷ đồng của năm 2025. Cơ cấu thị trường cũng thay đổi khi khu vực tư nhân, các thương vụ spin-off và tái cấu trúc hệ sinh thái doanh nghiệp trở thành động lực chính.

Điều này tạo ra cuộc cạnh tranh kép: doanh nghiệp phải cạnh tranh để thu hút vốn, trong khi các thương vụ IPO cũng phải cạnh tranh với chính những cổ phiếu đang giao dịch trên thị trường.

Vì vậy, đường đua IPO năm 2026 có thể không thiếu doanh nghiệp muốn huy động vốn, nhưng điểm nghẽn nằm ở khả năng hấp thụ của dòng tiền. Thị trường càng có nhiều thương vụ cùng xuất hiện, yêu cầu về câu chuyện tăng trưởng, quy mô, định giá và chất lượng doanh nghiệp càng trở nên quan trọng đối với quyết định phân bổ vốn của nhà đầu tư.