Hướng dẫn kê khai và nộp thuế cho hộ, cá nhân kinh doanh từ năm 2026

Từ năm 2026, chính sách thuế đối với hộ và cá nhân kinh doanh có nhiều thay đổi đáng chú ý. Ngưỡng doanh thu không phải nộp thuế được nâng lên 500 triệu đồng/năm; cơ chế thuế khoán được bãi bỏ; phương thức tính thuế phân theo bậc doanh thu hoặc theo lợi nhuận, tùy quy mô và điều kiện kế toán của từng hộ.

Doanh thu dưới 500 triệu đồng/năm: Được miễn thuế nhưng vẫn phải khai báo

Theo Luật Thuế thu nhập cá nhân sửa đổi, hộ và cá nhân kinh doanh có doanh thu hằng năm không vượt quá 500 triệu đồng sẽ không phải nộp thuế giá trị gia tăng (VAT) và thuế thu nhập cá nhân (TNCN).

Hướng dẫn kê khai và nộp thuế cho hộ, cá nhân kinh doanh từ năm 2026 — Ảnh minh họa

Tuy nhiên, theo thông báo của cơ quan thuế ngày 31/1, nhóm này vẫn phải gửi thông tin về doanh thu thực tế trước ngày 31/1 hằng năm. Riêng năm 2026, việc thông báo được thực hiện làm hai đợt: ngày 31/7 và ngày 31/1/2027.

Trường hợp trong năm phát sinh doanh thu vượt ngưỡng 500 triệu đồng, hộ và cá nhân kinh doanh phải thực hiện kê khai, nộp thuế kể từ quý có doanh thu vượt mức.

Cách tính thuế thu nhập cá nhân

Áp dụng theo lợi nhuận (đối với hộ hạch toán được chi phí)

Doanh thu dưới 3 tỷ đồng/năm: Thuế suất 15% trên lợi nhuận thực tế (doanh thu trừ chi phí hợp lệ).
Từ 3 tỷ đồng đến 50 tỷ đồng/năm: Thuế suất 17%.
Trên 50 tỷ đồng/năm: Thuế suất 20%.
Mức 15% với nhóm dưới 3 tỷ đồng tương đương ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp dành cho doanh nghiệp siêu nhỏ.

Áp dụng theo tỷ lệ % trên doanh thu (không xác định được chi phí)

Hộ có doanh thu dưới 3 tỷ đồng nhưng không hạch toán được chi phí đầu vào tiếp tục nộp thuế theo tỷ lệ phần trăm trên doanh thu. Trước khi tính thuế, được khấu trừ phần doanh thu không chịu thuế tương ứng 500 triệu đồng/năm.

Tỷ lệ cụ thể theo lĩnh vực:

Phân phối, cung cấp hàng hóa: 0,5%
Dịch vụ, xây dựng không bao thầu nguyên vật liệu: 2%
Cho thuê tài sản, đại lý bảo hiểm, đại lý xổ số, bán hàng đa cấp: 5%
Sản xuất, vận tải, dịch vụ gắn với hàng hóa; xây dựng có bao thầu nguyên vật liệu: 1,5%
Nội dung số (game, phim, nhạc, quảng cáo số…): 5%
Hoạt động kinh doanh khác: 1%

Riêng hộ, cá nhân cho thuê bất động sản (trừ hoạt động lưu trú) nộp thuế TNCN bằng 5% trên phần doanh thu vượt 500 triệu đồng/năm.

Yêu cầu về sổ sách kế toán

Hộ được miễn thuế hoặc nộp thuế theo tỷ lệ doanh thu phải mở sổ theo dõi doanh thu chi tiết.

Hộ nộp thuế theo lợi nhuận phải thực hiện chế độ kế toán chặt chẽ hơn với 4 loại sổ bắt buộc:

Sổ ghi nhận doanh thu bán hàng, cung ứng dịch vụ
Sổ chi tiết doanh thu và chi phí
Sổ theo dõi vật tư, hàng hóa (nhập – xuất – tồn)
Sổ theo dõi dòng tiền (tiền mặt và tiền gửi ngân hàng)

Theo Thứ trưởng Bộ Tài chính Cao Anh Tuấn, việc nâng ngưỡng miễn thuế lên 500 triệu đồng và xóa bỏ thuế khoán sẽ giảm gánh nặng cho hộ kinh doanh nhỏ, phù hợp với mức sống hiện nay và tăng tính công bằng trong điều tiết thu nhập.

Ông cho rằng dù trước mắt có thể làm giảm thu ngân sách, nhưng về dài hạn sẽ thúc đẩy minh bạch, hiện đại hóa quản lý thuế và nuôi dưỡng nguồn thu bền vững.

Cách tính thuế giá trị gia tăng (VAT)

Hộ kinh doanh chuyển sang hình thức kê khai vẫn nộp VAT theo phương pháp tính trên doanh thu, với tỷ lệ phần trăm theo ngành nghề như trước.

Công thức tính:

Thuế VAT phải nộp = Doanh thu tính thuế × Tỷ lệ %

Doanh thu tính thuế là toàn bộ tiền bán hàng, gia công, cung ứng dịch vụ, bao gồm cả trợ giá, phụ thu, phụ trội… không phụ thuộc đã thu tiền hay chưa.

Chi phí được trừ khi tính thuế

Các khoản chi được khấu trừ phải:

Phát sinh thực tế, liên quan đến hoạt động sản xuất – kinh doanh
Có đầy đủ hóa đơn, chứng từ hợp lệ
Với khoản thanh toán từ 5 triệu đồng/lần trở lên, bắt buộc thanh toán không dùng tiền mặt

Quy định về hóa đơn điện tử

Theo Nghị định 70: Hộ, cá nhân kinh doanh có doanh thu từ 1 tỷ đồng/năm trở lên phải sử dụng hóa đơn điện tử có mã của cơ quan thuế hoặc hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền có kết nối dữ liệu với cơ quan thuế. Nhóm dưới 1 tỷ đồng/năm không bắt buộc áp dụng hình thức này.

Bán hàng online qua sàn: Sàn khấu trừ và nộp thay

Theo Nghị định 117/2025, sàn thương mại điện tử có trách nhiệm kê khai và nộp thuế thay cho cá nhân, hộ kinh doanh bán hàng trên sàn. Thuế được khấu trừ ngay khi giao dịch hoàn tất.

Thuế VAT

1%: Kinh doanh hàng hóa
3%: Vận tải, dịch vụ gắn với hàng hóa
5%: Dịch vụ

Thuế TNCN (cá nhân cư trú trong nước)

0,5%: Bán hàng hóa
1,5%: Vận tải, dịch vụ gắn với hàng
2%: Dịch vụ

Cá nhân ở nước ngoài chịu mức thuế cao hơn tương ứng 1%, 2% và 5%.

Tuy nhiên, việc sàn khấu trừ chỉ là tạm thu. Nếu tổng doanh thu năm dưới 500 triệu đồng, người bán sẽ được hoàn lại số thuế đã nộp.

Trường hợp doanh thu vượt 3 tỷ đồng/năm, hộ kinh doanh phải chuyển sang tính thuế theo lợi nhuận (thuế suất 17%) và có thể phải quyết toán cuối năm. Số thuế sàn đã nộp thay sẽ được bù trừ vào nghĩa vụ cuối cùng.

Bán hàng online không qua sàn

Với cá nhân, hộ kinh doanh bán hàng trực tuyến nhưng không thông qua sàn thương mại điện tử, người bán phải tự kê khai và nộp thuế qua Cổng thông tin điện tử dành cho hộ, cá nhân kinh doanh trong lĩnh vực thương mại điện tử.

Chính sách mới từ năm 2026 được kỳ vọng tạo môi trường kinh doanh minh bạch hơn, giảm áp lực cho hộ nhỏ lẻ và khuyến khích chuyển đổi lên mô hình bài bản, có quản lý sổ sách rõ ràng, phù hợp với tiến trình hiện đại hóa hệ thống thuế.