Grab "xoay xở" giữa giá khách và phí tài xế

Trong mô hình kinh tế nền tảng, quyền lực không chỉ nằm ở mức phí thu từ mỗi cuốc xe mà còn đến từ dữ liệu, thuật toán và khả năng điều phối cung – cầu theo thời gian thực. Grab đang đứng trước phép thử lớn về cách sử dụng quyền lực đó.

Sự điều chỉnh giá cước của Grab phản ánh căng thẳng giữa nền tảng công nghệ và quy định ngày càng chặt chẽ, đặt ra câu hỏi về khả năng bền vững của mô hình kinh doanh.

Grab đang chuyển một phần cơ chế chia sẻ doanh thu từ mức tương đối cố định sang mô hình phí sử dụng ứng dụng linh hoạt. Theo khảo sát trên 26 cuốc xe trong các ngày 10–12/9, tỷ lệ tài xế thực nhận dao động khoảng 50–75%, thay vì mức cố định 67–73% trước đây.

Sự thay đổi cho thấy bản chất kinh tế của nền tảng số: Grab không sở hữu phần lớn phương tiện nhưng kiểm soát hệ thống kết nối khách hàng – tài xế, dữ liệu giao dịch và thuật toán phân bổ chuyến. Khi cung cầu thay đổi theo từng khu vực, thời điểm và điều kiện giao thông, nền tảng có khả năng điều chỉnh giá và phí nhanh hơn mô hình vận tải truyền thống.

Quyền lực đó tạo ra lợi thế kinh doanh đáng kể. Báo cáo quý II/2026 cho thấy mảng di chuyển của Grab đạt GMV 2,214 tỷ USD, tăng 18% so với cùng kỳ, trong khi doanh thu đạt 331 triệu USD, tăng 12%. Take Rate giảm còn 14,95%, nhưng EBITDA điều chỉnh vẫn đạt 191 triệu USD, tăng 16%. Điều này cho thấy doanh thu trên mỗi USD giao dịch có thể giảm nhưng quy mô giao dịch lớn hơn vẫn giúp lợi nhuận tuyệt đối tăng.

Tuy nhiên, quyền lực định giá cũng tạo ra áp lực ngược. Một bộ phận tài xế đã kêu gọi tắt ứng dụng trong ngày 12–13/9 để phản đối cơ chế giá và các khoản khấu trừ. Cơ quan quản lý cạnh tranh cũng đã đề nghị Grab cung cấp thông tin liên quan đến giá cước, phí và các khoản khấu trừ áp dụng với khách hàng, tài xế.

Trong khi đó, cạnh tranh thị trường ngày càng rõ. Theo Mordor Intelligence, quý I/2026 Green SM chiếm 54,51% thị phần gọi xe taxi công nghệ, còn Grab đạt 40,92% và be 4,57%. Điều này khiến Grab không thể tối ưu phí tài xế một cách tách biệt khỏi bài toán giữ chân người chạy và người dùng.

Với ngành kinh tế số, câu chuyện Grab cho thấy quyền lực định giá là tài sản, nhưng cũng là trách nhiệm. Nền tảng càng kiểm soát nhiều dữ liệu và giao dịch, yêu cầu về tính minh bạch của thuật toán, cấu trúc phí và cơ chế phân chia giá trị càng trở nên quan trọng.