Giấy kiểm định không "rửa" được hàng lậu

Việc lầm tưởng chứng thư kỹ thuật là giấy chứng nhận sở hữu hợp pháp đang đẩy dòng tiền của nhiều nhà đầu tư vào thế kẹt, trong bối cảnh các cơ quan chức năng bắt đầu lên phương án siết chặt quản lý liên thông

Công an Thanh Hóa triệt phá đường dây buôn lậu kim cương xuyên quốc gia. 

Theo phân tích của luật sư Nguyễn Văn Tuấn, Việt Nam hiện chưa có khung pháp lý riêng điều chỉnh hoạt động kinh doanh kim cương. Việc quản lý được chia cho nhiều cơ quan như hải quan, quản lý thị trường, Bộ Khoa học và Công nghệ, Ngân hàng Nhà nước (đối với trang sức vàng gắn kim cương) và cơ quan công an khi có dấu hiệu vi phạm hình sự.

Điểm đáng chú ý là giấy kiểm định chỉ phản ánh chất lượng của viên đá, bao gồm trọng lượng, màu sắc, độ tinh khiết, giác cắt hay dấu hiệu xử lý tại thời điểm kiểm định.

Điều này đồng nghĩa một viên kim cương vẫn có thể sở hữu chứng thư kiểm định hợp lệ nhưng không có hóa đơn, chứng từ nhập khẩu hoặc giấy tờ chứng minh nguồn gốc, nên vẫn bị xem là hàng hóa không hợp pháp nếu vi phạm quy định về hải quan hoặc thuế.

Khoảng trống này dễ khiến người tiêu dùng hiểu nhầm rằng chỉ cần có chứng thư kiểm định là sản phẩm đã đủ điều kiện lưu thông.

Vụ buôn lậu 280 tỷ đồng phơi bày nhiều lỗ hổng

Theo thông tin từ cơ quan điều tra, đường dây vừa bị triệt phá đã đưa hơn 28.000 viên kim cương vào Việt Nam với doanh thu khoảng 280 tỷ đồng.

Theo giới chuyên môn, vụ việc cho thấy nhiều điểm yếu trong hệ thống quản lý hiện nay.

Thứ nhất, kim cương là tài sản có giá trị rất cao nhưng kích thước nhỏ, khiến việc vận chuyển và cất giấu tương đối dễ dàng.

Thứ hai, dữ liệu về kiểm định, hải quan, hóa đơn và giao dịch chưa được liên thông, gây khó khăn trong quá trình truy vết nguồn gốc cũng như dòng tiền.

Ngoài ra, trách nhiệm của các đơn vị kiểm định hiện chủ yếu dừng ở việc đánh giá chất lượng kỹ thuật, chưa gắn với nghĩa vụ xác minh tính hợp pháp của hàng hóa.

Doanh nghiệp kinh doanh đá quý chịu tác động ra sao?

Việc cơ quan quản lý xem xét hoàn thiện hành lang pháp lý có thể tạo ra thay đổi đáng kể đối với doanh nghiệp kinh doanh vàng bạc, đá quý và trang sức.

Nếu quy định về truy xuất nguồn gốc được siết chặt, các doanh nghiệp có hệ thống nhập khẩu chính ngạch, quản trị minh bạch và lưu trữ chứng từ đầy đủ sẽ có lợi thế cạnh tranh rõ rệt.

Ngược lại, các đơn vị phụ thuộc vào nguồn hàng không rõ xuất xứ hoặc quy trình kiểm soát nội bộ lỏng lẻo sẽ phải đối mặt với chi phí tuân thủ cao hơn, đồng thời chịu áp lực lớn về kiểm tra và hậu kiểm.

Ở góc độ toàn ngành, việc xây dựng cơ sở dữ liệu điện tử liên thông giữa hải quan, thuế, quản lý thị trường và các tổ chức kiểm định được kỳ vọng sẽ giúp tăng tính minh bạch, giảm nguy cơ gian lận thương mại và nâng cao niềm tin của người tiêu dùng đối với thị trường đá quý.

Theo các chuyên gia, hướng quản lý trong thời gian tới nhiều khả năng sẽ chuyển từ kiểm soát từng khâu riêng lẻ sang quản lý toàn bộ chuỗi giao dịch, từ nhập khẩu, kiểm định đến mua bán và thanh toán. Đây được xem là giải pháp quan trọng để hạn chế tình trạng hợp thức hóa hàng lậu bằng các giấy tờ kỹ thuật