FOMO biến cơ hội thành cái bẫy

Công nghệ tài chính số loại bỏ hoàn toàn rào cản thao tác khi cho phép mở tài khoản và đặt lệnh chỉ bằng “một chạm”. Tuy nhiên, sự tiện lợi này cũng triệt tiêu “khoảng dừng suy nghĩ”, khiến cảm xúc FOMO (sợ bỏ lỡ cơ hội) dễ dàng biến thành hành động giao dịch tức thì, đẩy nhà đầu tư cá nhân vào các bẫy tài chính và áp lực đòn bẩy ngắn hạn.

Trong bối cảnh tài sản tài chính cá nhân tại Việt Nam dự báo đạt 600 tỷ USD vào năm 2027, sự bùng nổ của giao dịch số đòi hỏi nhà đầu tư phải nâng cao kỷ luật quản trị rủi ro thay vì bị cuốn theo tâm lý đám đông trên mạng xã hội.

Sự phát triển của nền tảng số đang làm thay đổi mạnh cách người Việt tiếp cận tài sản tài chính. Nhà đầu tư có thể đọc thông tin, mở tài khoản và đặt lệnh gần như ngay lập tức. Tuy nhiên, sự thuận tiện cũng loại bỏ khoảng thời gian cần thiết để cân nhắc trước một quyết định tài chính.

Rủi ro càng lớn khi công nghệ kết hợp với mạng xã hội. Những bài đăng khoe lợi nhuận, dự báo “siêu cổ phiếu”, câu chuyện người trẻ nhanh chóng giàu lên hay lời thúc giục “không mua sẽ lỡ sóng” có thể tạo ra cảm giác rằng đám đông đang biết một cơ hội mà mình chưa nắm bắt.

Đây chính là môi trường thuận lợi cho FOMO - tâm lý sợ bỏ lỡ cơ hội. Khi thao tác mua chỉ mất vài giây, cảm xúc gần như lập tức chuyển thành giao dịch.

Theo chuyên gia Nguyễn Thị Minh Hạnh, CFA, Giám đốc Quản lý kinh doanh, Đào tạo và Phát triển sản phẩm tại OCBS, môi trường số còn tạo điều kiện cho các thủ đoạn lừa đảo tài chính tinh vi hơn. Đối tượng xấu có thể sử dụng mạng xã hội để kéo người dùng vào các hội nhóm, xây dựng hình ảnh “chuyên gia”, khoe lợi nhuận rồi hướng dẫn tải ứng dụng không chính thống.

Một thủ đoạn phổ biến là cho phép rút khoản tiền nhỏ ban đầu để tạo lòng tin. Khi nạn nhân nộp số tiền lớn hơn, tài khoản có thể bị khóa và phát sinh yêu cầu đóng thêm “thuế”, “phí xác minh” hoặc “tiền bảo đảm”.

Đáng chú ý, rủi ro không chỉ đến từ lừa đảo. Nhà đầu tư còn dễ mắc thiên kiến quá tự tin sau một số giao dịch có lãi, từ đó gia tăng quy mô hoặc sử dụng đòn bẩy cao hơn. Khi thị trường đảo chiều, khoản lỗ có thể nhanh chóng vượt xa dự tính ban đầu.

Ở cấp độ doanh nghiệp, sự bùng nổ của tài chính số tiếp tục thúc đẩy nhu cầu đầu tư trực tuyến, đồng thời đặt yêu cầu cao hơn về bảo mật, xác thực khách hàng, giám sát giao dịch bất thường và kiểm soát các nền tảng giả mạo. Với ngành chứng khoán, cuộc đua không chỉ nằm ở tốc độ đặt lệnh mà còn ở năng lực bảo vệ tài sản và dữ liệu khách hàng.

Tài chính số vì vậy đang tạo ra nghịch lý: giao dịch càng dễ, yêu cầu kỷ luật càng cao. Một cú chạm có thể mất chưa đến một giây, nhưng một quyết định sai có thể cần nhiều năm để khắc phục.