Fed ra tay, ‘thêm lửa’ cho kỳ vọng nâng hạng TTCK Việt Nam

Thị trường chứng khoán Việt Nam đang đứng trước thời khắc có thể coi là lịch sử khi chỉ còn chưa đầy ba tuần nữa, FTSE Russell sẽ công bố kết quả đánh giá nâng hạng. Đây là cơ hội lớn để thị trường rời nhóm cận biên và gia nhập nhóm mới nổi, sau khi đã đáp ứng toàn bộ 9/9 tiêu chí cần thiết theo đánh giá của Công ty Chứng khoán Yuanta Việt Nam.

Chia sẻ với Tạp chí Đầu tư Tài chính – VietnamFinance, ông Nguyễn Thế Minh, Giám đốc Khối Nghiên cứu và Phát triển khách hàng cá nhân của Yuanta Việt Nam, nhận định rằng hiệu ứng nâng hạng luôn thu hút sự chú ý của giới đầu tư. Tuy nhiên, tác động thực tế sau đó tại mỗi quốc gia lại rất khác nhau, phụ thuộc vào bối cảnh vĩ mô và nội lực thị trường.

Yuanta Việt Nam đã thống kê diễn biến tại ba thị trường được FTSE Russell nâng hạng gần đây. Tại Kuwait, sau khi thông báo nâng hạng tháng 9/2017, thị trường giảm hơn 6% chỉ trong ba tháng đầu và đi ngang quanh mức âm 5–10% trong suốt một năm. Nguyên nhân là Fed khi đó tăng lãi suất và giá dầu thế giới bất lợi, tác động nặng nề đến nền kinh tế phụ thuộc dầu mỏ.

Trái ngược, Saudi Arabia khi được nâng hạng vào tháng 3/2018 đã có giai đoạn thăng hoa. Chỉ số chứng khoán tăng gần 9% trong vòng một năm, thậm chí có thời điểm bứt phá hơn 20%. Hiệu ứng tích cực đến từ việc quốc gia này đồng thời được MSCI nâng hạng và có thương vụ IPO lịch sử của Aramco. Tuy nhiên, sau khi quyết định có hiệu lực từ tháng 3/2019, thị trường biến động mạnh và mất hơn 20% trong một năm, chịu tác động từ khủng hoảng dầu mỏ và đại dịch COVID-19.

Với Romania, thông báo nâng hạng tháng 9/2019 lại trùng với thời điểm dịch COVID-19 bùng phát khiến thị trường giảm hơn 25%. Song kể từ khi chính thức có hiệu lực vào tháng 9/2020, chỉ số đã bật tăng mạnh mẽ, đạt mức tăng hơn 30%.

Từ các trường hợp trên, ông Nguyễn Thế Minh kết luận rằng nâng hạng thường mang lại hiệu ứng tích cực trong ngắn hạn, nhưng về dài hạn thì thị trường vẫn chịu chi phối chủ yếu bởi chính sách tiền tệ, bối cảnh kinh tế vĩ mô và sức mạnh nội tại.

Đối với Việt Nam, bối cảnh hiện nay được đánh giá là thuận lợi hơn. Fed đã phát tín hiệu giảm lãi suất sau giai đoạn dài duy trì ở mức cao. Đây có thể trở thành chất xúc tác quan trọng, tiếp thêm động lực cho câu chuyện nâng hạng. Lãi suất USD giảm sẽ giúp thu hẹp chênh lệch với VND, giảm áp lực rút vốn về Mỹ và khuyến khích dòng vốn ngoại quay trở lại các thị trường mới nổi. Đồng thời, sự ổn định tỷ giá và tâm lý đầu tư “risk-on” cũng được củng cố.

Tuy nhiên, thị trường Việt Nam vẫn tồn tại những điểm hạn chế. Tỷ lệ sở hữu nước ngoài đã giảm xuống chỉ còn khoảng 12%. Nguyên nhân đến từ việc dòng vốn quốc tế ưu tiên cổ phiếu công nghệ – lĩnh vực Việt Nam chưa có nhiều doanh nghiệp quy mô lớn, đồng thời nguồn cung cổ phiếu mới còn hạn chế. Bên cạnh đó, rào cản về giới hạn sở hữu nước ngoài cũng là điểm nghẽn cần tháo gỡ.

Theo Yuanta Việt Nam, có ba yếu tố quan trọng để khối ngoại sớm quay lại mạnh mẽ: Fed giảm lãi suất, làn sóng IPO chất lượng mới, và sự phát triển các sản phẩm tài chính. Sự kết hợp của ba động lực này không chỉ tạo điều kiện cho dòng vốn ngoại quay trở lại mà còn giúp nâng tầm sức hút của thị trường vốn Việt Nam trong dài hạn.

Rõ ràng, việc nâng hạng không chỉ có ý nghĩa biểu tượng mà còn là cú hích về niềm tin. Tuy nhiên, bài học từ Kuwait, Saudi Arabia và Romania cho thấy rằng một thông báo nâng hạng thôi là chưa đủ. Việt Nam cần tiếp tục cải cách thực chất, mở rộng quy mô và nâng cao sức đề kháng nội tại để tận dụng hiệu quả cơ hội mang tính lịch sử này.