Evergrande - Từ biểu tượng địa ốc Trung Quốc đến cú sụp đổ lịch sử

Từ “con cưng” đến đỉnh cao

Thành lập năm 1996, Evergrande từng là nhà phát triển bất động sản lớn thứ hai Trung Quốc. Năm 2009, công ty IPO tại Hồng Kông, huy động hơn 700 triệu USD. Đỉnh cao năm 2017, vốn hóa đạt gần 50 tỷ USD, với 1.300 dự án ở 280 thành phố.

Chiến lược bán nhà trước khi xây cộng với vay nợ lớn giúp Evergrande phình to nhanh chóng nhưng cũng gieo mầm cho bi kịch sau này.

Năm 2020, Bắc Kinh đưa ra chính sách “ba lằn ranh đỏ” siết chặt vay nợ bất động sản. Evergrande khi đó gánh khoản nợ hơn 300 tỷ USD, nhanh chóng mất khả năng huy động vốn. Tới cuối 2021, tập đoàn vỡ nợ quốc tế, gây cú sốc lan rộng toàn ngành.

Từ mức đỉnh 31,39 HKD/cổ phiếu, đến khi bị đình chỉ giao dịch tháng 1/2024, Evergrande chỉ còn 0,163 HKD. Vốn hóa bốc hơi 99%, còn vỏn vẹn 272 triệu USD.

Tháng 1/2024, tòa án Hồng Kông ra lệnh thanh lý. Đến 25/8/2025, Evergrande chính thức bị hủy niêm yết.

Các thanh lý viên tiếp quản hơn 100 công ty con, bán tài sản từ xe hơi, tranh nghệ thuật đến trái phiếu… nhưng mới thu về 255 triệu USD – quá nhỏ so với khoản nợ 45 tỷ USD cần trả. Hàng triệu người mua nhà vẫn chờ căn hộ dang dở.

Evergrande “mới” nhưng không “lạ”: Lehman Brothers, Enron, Wirecard đều từng sụp đổ dù được coi là “quá lớn để thất bại”. Điểm chung là đều tăng trưởng dựa vào nợ, thiếu quản trị rủi ro dẫn đến mất kiểm soát khi có biến cố xảy ra.

Với Trung Quốc, cú sốc Evergrande buộc Bắc Kinh thừa nhận: không thể để bất động sản chiếm tới 25–30% GDP. Kinh tế phải chuyển hướng sang công nghệ, AI, xe điện và tiêu dùng nội địa.

Evergrande là hồi chuông cảnh tỉnh cho Trung Quốc cũng như các doanh nghiệp khác rằng tăng trưởng dựa trên núi nợ có thể biến “đế chế” thành tro bụi chỉ trong thời gian ngắn. Và việc để một tập đoàn bất động sản phình to quá mức đã khiến họ không thể kiểm soát thị trường khi nó sụp đổ.