EIB, POW "lỡ nhịp" nâng hạng FTSE

Kỳ rà soát bán niên tháng 9/2026 của FTSE Russell ghi nhận Eximbank (EIB) và PV Power (POW) cùng lỡ hẹn với hệ thống chỉ số GEIS toàn cầu. Dù sở hữu vốn hóa hàng tỷ USD, nút thắt rào cản room ngoại và cơ cấu cổ đông nhà nước cô đặc đã khiến hai mã này chệch khỏi tầm ngắm của dòng vốn ngoại.

EIB và POW bị loại khỏi danh sách cổ phiếu Việt Nam trong hệ thống FTSE do phần vốn có thể tiếp cận của nhà đầu tư quốc tế bị hạn chế, chứ không phải vì quy mô tuyệt đối.

Kỳ rà soát bán niên ngày 4 tháng 9 của FTSE Russell loại 21 cổ phiếu khỏi FTSE Vietnam Index, chỉ bổ sung 3 mã. Trong số đó, EIB và POW nằm ngoài cả nhóm vốn hóa lớn, vừa, nhỏ và siêu nhỏ của FTSE. Tho乍nhìn, đây là điều bất ngờ vì EIB có vốn hóa khoảng 1,49 tỷ USD và POW khoảng 1,71 tỷ USD cuối tháng 6. FTSE Russell tuy nhiên không chỉ xem xét vốn hóa tuyệt đối mà còn đánh giá phần vốn thực sự có thể được nhà đầu tư quốc tế tiếp cận, gọi là vốn tự do chuyển nhượng.

Cổ phiếu EIB giảm gần 20% trong 3 tháng qua.

Eximbank giới hạn tổng sở hữu nước ngoài ở mức 6% vốn điều lệ, thấp hơn mức 30% thường thấy ở các ngân hàng Việt Nam khác. Theo điều lệ công bố tháng 5/2026, mục đích là dành dư địa cho cổ đông chiến lược nước ngoài tương lai. Tuy nhiên, với vốn hóa 1,49 tỷ USD, phần vốn có thể đầu tư lý thuyết chỉ khoảng 90 triệu USD (6% của vốn hóa). EIB rơi vào khoảng trống: quá lớn để xếp vào nhóm vốn hóa siêu nhỏ nhưng phần vốn mở quá nhỏ để vào nhóm cao hơn. Nếu giới hạn được nâng lên 30%, phần vốn có thể đầu tư sẽ khoảng 447 triệu USD, vẫn chỉ xấp xỉ ngưỡng cần thiết để được xem xét vào nhóm vốn hóa nhỏ.

Cổ phiếu POW giảm hơn 6% trong 3 tháng qua.

PV Power có vốn hóa khoảng 1,71 tỷ USD nhưng Tập đoàn PVN nắm 79,94% vốn sau đợt tăng vốn đầu 2026. Phần cổ phiếu trên thị trường chỉ khoảng 20%. FTSE Russell không tính đầy đủ cổ phần do Nhà nước kiểm soát vào phần vốn tự do chuyển nhượng. Vì thế, phần vốn thực sự tiếp cận được chỉ khoảng 340-345 triệu USD. Tương tự EIB, POW rơi vào tình thế: vốn hóa toàn phần đủ lớn nhưng tỷ lệ cổ phiếu tự do quá nhỏ để đạt tiêu chí FTSE. Để vào nhóm vốn hóa nhỏ, POW sẽ cần tỷ lệ vốn mở cao hơn đáng kể mức hiện tại.

Thanh khoản không phải yếu tố chính vì POW giao dịch hàng triệu cổ phiếu mỗi phiên, EIB cũng có thanh khoản khá. Vấn đề nằm ở cơ cấu sở hữu. Với EIB, điều chỉnh giới hạn sở hữu nước ngoài có thể nhanh chóng thay đổi tỷ lệ vốn mở. Với POW, cần sự thay đổi trong cơ cấu sở hữu của PVN, mang tính cấu trúc dài hạn hơn. FTSE Russell không công bố chi tiết tiêu chí thất bại của từng cổ phiếu, nên phân tích này dựa trên phương pháp được công bố của họ và dữ liệu sở hữu, vốn hóa của hai công ty.