Đối đầu Mỹ vì Greenland, EU nắm trong tay những “vũ khí” gì?

Trước cảnh báo áp thuế từ Washington liên quan đến bất đồng quanh đảo Greenland, Liên minh châu Âu (EU) không chỉ có một lựa chọn phản ứng. Theo giới phân tích, Brussels đang nắm trong tay nhiều “lá bài” từ thương mại, tài chính đến chiến lược địa – kinh tế, song vẫn tỏ ra thận trọng để tránh một cuộc đối đầu toàn diện với Mỹ.

Mỹ dọa áp thuế, EU tính nước đi

Cuối tuần qua, Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố sẽ áp thuế với các quốc gia châu Âu liên quan đến tranh cãi về Greenland – vùng lãnh thổ tự trị của Đan Mạch mà Washington nhiều lần bày tỏ mong muốn kiểm soát vì lý do an ninh. Tuyên bố này lập tức khiến châu Âu phản ứng, với các cuộc tham vấn nội bộ được xúc tiến nhằm chuẩn bị phương án đáp trả.

Theo Politico, về mặt lý thuyết, EU vẫn còn nhiều công cụ để phản ứng, dù mỗi lựa chọn đều đi kèm rủi ro và hệ quả chính trị – kinh tế đáng kể.

Đòn thuế quan nhắm vào hàng hóa Mỹ

Một trong những lựa chọn rõ ràng nhất là kích hoạt lại gói thuế trả đũa trị giá 93 tỷ euro đối với hàng hóa Mỹ. Gói biện pháp này được EU xây dựng từ nhiệm kỳ trước của ông Trump và đã bị “đóng băng” trong 6 tháng kể từ tháng 8/2025.

Nếu không có quyết định gia hạn đình chỉ, gói thuế này sẽ tự động có hiệu lực vào ngày 7/2/2026. Danh sách hàng hóa bị nhắm tới bao gồm nhiều sản phẩm mang tính biểu tượng của Mỹ như xe Harley-Davidson, quần jean, rượu bourbon Kentucky – những mặt hàng từng được EU lựa chọn nhằm tạo sức ép chính trị trong các vòng tranh chấp thương mại trước đây.

“Công cụ chống cưỡng ép” – lá bài mạnh nhưng nhạy cảm

Biện pháp cứng rắn nhất mà EU có trong tay là Công cụ Chống Cưỡng ép (Anti-Coercion Instrument) – một cơ chế pháp lý cho phép khối phản ứng khi bị các đối tác bên ngoài sử dụng thương mại để gây sức ép chính trị.

Công cụ này cho phép EU:

Tuy nhiên, đây là công cụ chưa từng được triển khai, và nội bộ EU vẫn còn chia rẽ. Pháp ủng hộ sử dụng biện pháp cứng rắn, trong khi Đức và một số quốc gia lo ngại leo thang căng thẳng với Washington.

Bộ trưởng Tài chính Lithuania Kristupas Vaitiekūnas nhận định: “Đây là một lá bài mạnh, nhưng không phải là lá bài đầu tiên nên dùng.”

Bán tài sản Mỹ: con dao hai lưỡi

Một kịch bản khác được nhắc tới là giảm nắm giữ tài sản Mỹ. Theo Deutsche Bank, các thực thể công và tư của châu Âu đang nắm giữ khoảng 8.000 tỷ USD cổ phiếu và trái phiếu Mỹ, gấp đôi phần còn lại của thế giới cộng lại.

Về lý thuyết, việc các quỹ hưu trí, ngân hàng và tổ chức tài chính châu Âu đồng loạt bán tài sản Mỹ có thể gây chấn động thị trường tài chính toàn cầu. Tuy nhiên, đây là con dao hai lưỡi, bởi giá trị tài sản sụt giảm cũng sẽ gây thiệt hại lớn cho chính châu Âu.

Politico cho rằng xu hướng giảm phụ thuộc tài chính vào Mỹ có thể diễn ra trong dài hạn, nhưng một động thái đột ngột là khó xảy ra do rủi ro hệ thống quá lớn.

Kiềm chế, đối thoại và đa dạng hóa

Ở thời điểm hiện tại, kiềm chế vẫn là ưu tiên hàng đầu của EU. Phó phát ngôn viên Ủy ban châu Âu Olof Gill nhấn mạnh: “Ưu tiên của chúng tôi là đối thoại, tránh leo thang và không áp thuế.”

Theo thỏa thuận thương mại đạt được năm ngoái, Mỹ đã giảm thuế xuống 15% với phần lớn hàng hóa EU, trong khi EU vẫn chưa thực hiện đầy đủ cam kết đưa thuế hàng công nghiệp Mỹ về 0%. Brussels lo ngại bất kỳ động thái trả đũa vội vàng nào cũng có thể phá vỡ thế cân bằng mong manh này.

Song song đó, EU đang đẩy mạnh đa dạng hóa quan hệ kinh tế, tăng hợp tác với Nam Mỹ, châu Á và châu Đại Dương nhằm giảm phụ thuộc vào Mỹ, đặc biệt trong bối cảnh căng thẳng địa – chính trị ngày càng phức tạp.

Thực dụng nhưng không yếu thế

Giới quan sát cho rằng EU sẽ theo đuổi cách tiếp cận thực dụng, từng bước, vừa bảo vệ lợi ích kinh tế và an ninh của khối, vừa tránh đẩy quan hệ xuyên Đại Tây Dương vào vòng xoáy đối đầu không kiểm soát.

Trong câu chuyện Greenland, châu Âu có “lá bài”, nhưng việc khi nào và dùng lá bài nào sẽ là phép thử lớn cho năng lực chiến lược và sự đoàn kết nội khối của EU trong giai đoạn đầy biến động hiện nay.