Doanh nghiệp nhỏ và vừa cần “hà hơi tiếp sức” hơn bao giờ hết!

Gần 39,000 doanh nghiệp (DN) TPHCM rời thị trường là thông tin gây… sốc nhẹ trong những ngày qua.

Dù nhìn chung, số DN mới thành lập và quay trở lại hoạt động trên cả nước và TP.HCM đều có tỷ lệ cao hơn so với số DN tạm ngừng hoạt động và giải thể. Thậm chí tốc độ tăng vốn đăng ký cao hơn so với tốc độ tăng số lượng DN thành lập mới. Hay con số gần 13,000 DN quay trở lại hoạt động cho thấy vẫn có một bộ phận DN sau thời gian tạm ngừng có khả năng tái gia nhập thị trường.

Song, số DN tạm ngừng hoạt động và giải thể tăng cao (DN giải thể tăng đến 158.66%, với 7,483 DN hoàn tất giải thể) so với cùng kỳ là diễn biến rất đáng lưu tâm. Bởi xét về ngành nghề kinh doanh, số DN tạm ngừng tập trung nhiều nhất ở nhóm bán buôn, bán lẻ, sửa chữa ô tô, xe máy, với 13,169 doanh nghiệp, chiếm 42.05% tổng số doanh nghiệp tạm ngừng. Điều này vừa phản ánh mức độ tiêu dùng nội địa đang yếu.

Hay ở nhóm kế tiếp là công nghiệp chế biến, chế tạo với 3,530 DN, chiếm 11.27%; xây dựng với 3,359 DN, chiếm 10.72%; khoa học, công nghệ, dịch vụ tư vấn, thiết kế, quảng cáo và các hoạt động chuyên môn khác với 2,966 DN, chiếm 9.47%. Bốn nhóm ngành nêu trên chiếm khoảng 73.51% tổng số DN tạm ngừng hoạt động. Trong khi thời gian vàng trước khi bước vào mùa kinh doanh lễ tết, cuối năm đã cận kề, sự suy giảm nói trên là rất đáng lo ngại.

Xét theo quy mô vốn đăng ký, có 6,802 DN giải thể thuộc nhóm vốn dưới 10 tỷ đồng, chiếm 90.90% tổng số DN giải thể. Còn lại nhóm vốn từ 10 đến dưới 20 tỷ đồng chiếm 4.65%; từ 20 đến dưới 50 tỷ đồng chiếm 2.37%; từ 50 đến dưới 100 tỷ đồng chiếm 1.26%; nhóm từ 100 tỷ đồng trở lên chiếm 0.83%. Như vậy, quá trình sàng lọc và tái cấu trúc, DN có quy mô nhỏ đã không thể trụ nổi, họ cần một cuộc “hà hơi tiếp sức” hơn bao giờ hết.

Bởi các khó khăn chủ yếu đến từ giá nguyên liệu đầu vào tăng, thiếu đơn hàng, chi phí logistics và chi phí tuân thủ cao, nhu cầu tiêu dùng giảm, khó tiếp cận vốn và một số hạn chế về năng lực thích ứng của DN.

Do đó, sau khi rà soát và phân lập các nhóm DN cần có mức hỗ trợ tương thích, rất cần hỗ trợ họ tiếp cận tín dụng và dòng tiền. Cụ thể, cần tiếp tục phát huy chương trình kết nối ngân hàng - DN; tăng khả năng tiếp cận vốn lưu động đối với DN nhỏ và vừa, DN có phương án sản xuất - kinh doanh khả thi nhưng đang gặp khó khăn tạm thời về dòng tiền. Đồng thời, kiến nghị các tổ chức tín dụng xem xét kỳ hạn vay phù hợp hơn với chu kỳ sản xuất - kinh doanh. Thực hiện nghiêm túc chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ về giảm lãi suất cho vay, ưu tiên sản xuất kinh doanh.

Kế đến đẩy mạnh hơn nữa cải cách thủ tục hành chính, giảm chi phí tuân thủ. Rà soát các thủ tục còn phát sinh nhiều bước, tăng tỷ lệ giải quyết trực tuyến thực chất; bảo đảm hồ sơ được theo dõi đến kết quả cuối cùng, hạn chế tình trạng chuyển hồ sơ qua nhiều cơ quan nhưng chậm phản hồi. Cần xác định rõ đầu mối, trách nhiệm và thời hạn giải quyết kiến nghị của DN.

Đặc biệt hoạt động rà soát hồ sơ thuế DN cần tiếp tục tăng cường để làm sạch môi trường kinh doanh nhưng theo hướng hỗ trợ, hướng dẫn, giảm trừng phạt. Cần tiếp tục kiến nghị thủ tục thuế đối với hộ kinh doanh thật đơn giản, nâng mức doanh thu chịu thuế lên ít nhất 3 tỷ đồng như VCCI đề xuất.

Quan trọng nữa là cần sự “can thiệp thân thiện” của Nhà nước trong việc hỗ trợ mở rộng thị trường và đơn hàng. Đẩy mạnh xúc tiến thương mại, kết nối cung - cầu, hỗ trợ DN tiếp cận hệ thống phân phối, thương mại điện tử, DN lớn và chuỗi cung ứng. Đối với các ngành có dấu hiệu giảm đơn hàng hoặc tồn kho tăng, cần phối hợp với hiệp hội/hội ngành nghề để xác định rõ khó khăn và triển khai giải pháp theo từng ngành.

Trong phạm vi thành phố, nên rà soát các khoản chi phí có thể tác động, nhất là chi phí logistics, mặt bằng sản xuất và chi phí tuân thủ để hỗ trợ cho nhóm DN vừa và nhỏ. Tăng cường hỗ trợ nhóm DN này ứng dụng công nghệ, chuyển đổi số, thương mại điện tử, quản trị tài chính và đáp ứng các tiêu chuẩn mới về môi trường, truy xuất nguồn gốc và sản xuất xanh.

Song song đó, thành phố cần tập trung xử lý nhanh các vướng mắc thuộc thẩm quyền của mình, nhất là thủ tục hành chính, đất đai, xây dựng và kiến nghị của DN. Xây dựng cơ chế phối hợp theo dõi nhóm DN có dấu hiệu thu hẹp, tạm ngừng hoạt động để hỗ trợ trước khi họ phải rút khỏi thị trường. Tiếp tục tổng hợp các vấn đề vượt thẩm quyền như lãi suất, chính sách tín dụng, thuế và một số quy định chuyên ngành để kiến nghị Trung ương xem xét điều chỉnh. Đồng thời, đề nghị Sở Tài chính, Thuế Thành phố và các đơn vị liên quan tiếp tục rà soát, làm rõ cơ cấu DN giải thể trong 7 tháng đầu năm 2026, đặc biệt phân biệt giữa DN mới chấm dứt hoạt động trong kỳ và DN đã ngừng hoạt động từ những năm trước nhưng nay mới hoàn tất thủ tục, nhằm bảo đảm việc đánh giá thực trạng hoạt động của cộng đồng DN TP.HCM sát thực tế.