Dầu mỏ Venezuela: Vàng hay cạm bẫy? Hàng tỷ USD Mỹ sắp thử nghiệm

Tổng thống Donald Trump kêu gọi các tập đoàn dầu khí Mỹ rót hàng tỷ USD để hồi sinh ngành năng lượng Venezuela. Tuy nhiên, với hạ tầng tàn tạ, giá dầu dưới 60 USD/thùng và ký ức về tài sản bị tịch thu, Phố Wall nhìn thấy nhiều rủi ro hơn là mỏ vàng.

Hạ tầng tàn phá và chi phí khổng lồ

Dầu mỏ Venezuela: Vàng hay cạm bẫy? Hàng tỷ USD Mỹ sắp thử nghiệm

Hiện chỉ có Chevron duy trì hoạt động tại Venezuela, nhưng sản lượng bị hạn chế, rủi ro nhân sự và tịch biên tài sản luôn hiện hữu. Với trữ lượng dầu đã được kiểm chứng khoảng 300 tỷ thùng, Venezuela là kho dự trữ dầu lớn nhất thế giới. Tuy nhiên, để khôi phục sản lượng về mức đỉnh như thập niên 1990, các công ty Mỹ cần đầu tư khoảng 100 tỷ USD và mất tới 10 năm.

Hệ thống khai thác dầu khí tại đây không chỉ xuống cấp, mà còn tàn phá nghiêm trọng do thiếu vốn bảo trì, quản trị yếu kém và nạn chảy máu chất xám. Hệ thống điện không ổn định, đường ống rỉ sét, cảng biển thiếu thiết bị bốc dỡ hiện đại, khiến việc vận hành các giàn khoan và nhà máy lọc dầu trở thành thách thức lớn.

Thị trường không còn “khát” dầu như trước

Bên cạnh hạ tầng, giá dầu hiện tại chưa đủ hấp dẫn: WTI dưới 60 USD/thùng, khiến các tập đoàn dầu đá phiến Mỹ thận trọng. Dầu Venezuela là loại cực nặng, chứa lưu huỳnh và kim loại cao, khó chế biến, tốn kém cho biên lợi nhuận. Thêm vào đó, tiêu chuẩn ESG buộc các công ty giảm dấu chân carbon, khiến đầu tư vào dầu nặng kém hấp dẫn so với năng lượng sạch hay dầu đá phiến Mỹ.

Các công ty Mỹ cũng phải đối mặt với cạnh tranh từ Nga và Trung Quốc, những nước đã chiếm lĩnh nhiều tài sản chiến lược trong giai đoạn Mỹ vắng bóng do lệnh cấm vận.

“Vết sẹo” lịch sử và rủi ro pháp lý

Các tập đoàn Mỹ chưa quên việc ExxonMobil và ConocoPhillips bị quốc hữu hóa tài sản gần 20 năm trước, với thiệt hại lên tới hàng tỷ USD. Mặc dù thắng kiện, số tiền bồi thường thực tế rất hạn chế so với thiệt hại. Thêm vào đó, Venezuela đang gánh 160 tỷ USD nợ công, buộc nhà đầu tư phải đợi cơ chế bảo vệ quyền sở hữu tư nhân và tái cơ cấu tài chính.

Pedro Burelli, cựu thành viên HĐQT PDVSA, nhận định: “Các công ty Mỹ là doanh nghiệp niêm yết, cổ đông yêu cầu quyết định đầu tư dựa trên chỉ số tài chính và luật pháp minh bạch, chứ không phải lời hứa chính trị.”

Khoảng cách giữa chính trị và thực tế kinh doanh

Dù Washington mời gọi đầu tư, khoảng cách từ thiện chí chính trị đến thực tế kinh doanh còn rất xa. Giá dầu chưa bứt phá, xu hướng năng lượng xanh lên ngôi, và ký ức bị tịch thu tài sản vẫn còn nóng hổi, khiến “vụ mùa dầu mỏ” mà Mỹ kỳ vọng khó xảy ra sớm.

Một chuyên gia M&A tại New York nhận định: “Các tập đoàn sẽ không quay lại chỉ vì lời kêu gọi. Họ cần điện để chạy máy, cảng biển để xuất hàng và luật pháp bảo vệ vốn. Venezuela còn một chặng đường dài và đau đớn trước khi đáp ứng đủ các yếu tố đó.”