Dầu khí - khi giá dầu mất vai trò dẫn dắt?

Nhu cầu dầu thô toàn cầu vẫn tăng, nhưng với tốc độ chậm. Động lực tăng trưởng chủ yếu đến từ các nền kinh tế đang phát triển tại châu Á, trong khi Mỹ và châu Âu chứng kiến xu hướng tiêu thụ suy giảm do chuyển dịch sang năng lượng sạch và xe điện.

Ở chiều ngược lại, nguồn cung dầu lại tiếp tục mở rộng. Mỹ, Brazil và nhiều quốc gia ngoài OPEC duy trì sản lượng cao. Trong khi đó, OPEC dù nắm trong tay khả năng điều tiết thị trường, nhưng tỏ ra thận trọng trong việc cắt giảm sâu nhằm tránh đánh mất thị phần.

Hệ quả là thị trường dầu rơi vào trạng thái dư cung nhẹ nhưng kéo dài. Tồn kho toàn cầu duy trì ở mức cao, khiến giá dầu khó hình thành xu hướng tăng bền vững. Các kịch bản cho năm 2026 cho thấy giá dầu nhiều khả năng chỉ dao động trong vùng trung bình, phản ánh một thị trường cân bằng mong manh hơn là một chu kỳ tăng trưởng nóng.

VIỆT NAM: NGƯỢC DÒNG THẾ GIỚI, ÁP LỰC TỪ SỰ SUY GIẢM NỘI ĐỊA

Trong khi thế giới đối mặt với bài toán dư cung, Việt Nam lại đứng trước thách thức hoàn toàn trái ngược: sản lượng dầu khí nội địa suy giảm nhanh chóng.

Theo MBS, sản lượng dầu thô và khí khô khai thác tại Việt Nam đang sụt giảm với tốc độ đáng lưu ý. Các mỏ dầu khí chủ lực như Bạch Hổ, Rồng, Sư Tử Đen / Sư Tử Vàng, Tê Giác Trắng được phát hiện từ thập niên 1980–2000 đã bước sâu vào giai đoạn suy giảm tự nhiên. Áp suất vỉa giảm, tỷ lệ nước trong dầu tăng cao, chi phí khai thác ngày càng lớn. Trong khi đó, các dự án mới liên tục chậm tiến độ, khiến nguồn cung trong nước không đủ bù đắp phần suy giảm.

Sự thiếu hụt này không chỉ là vấn đề của ngành dầu khí, mà trực tiếp tác động đến an ninh năng lượng quốc gia – đặc biệt trong bối cảnh nhu cầu điện tiếp tục tăng cùng quá trình công nghiệp hóa.

DỰ ÁN TRỞ LẠI: ĐỘNG CƠ MỚI CỦA CHU KỲ DẦU KHÍ

Trước áp lực thiếu hụt năng lượng, Việt Nam buộc phải đẩy nhanh các dự án dầu khí và khí điện quy mô lớn. Những cái tên như Lô B – Ô Môn, Cá Voi Xanh, hay các dự án LNG dần trở lại trung tâm của bức tranh ngành.

Điểm đáng chú ý là động lực tăng trưởng của ngành không đến từ giá dầu, mà đến từ hoạt động triển khai dự án thực tế: khoan thăm dò, xây lắp công trình, vận hành và bảo dưỡng.

Điều này đánh dấu sự chuyển dịch quan trọng của ngành dầu khí Việt Nam – từ một ngành phụ thuộc mạnh vào biến động giá, sang một ngành được dẫn dắt bởi nhu cầu đầu tư hạ tầng năng lượng.

THƯỢNG NGUỒN KHỞI SẮC, TRUNG NGUỒN PHÂN HÓA

Sự hồi sinh của các dự án kéo theo nhu cầu khoan tăng mạnh tại khu vực Đông Nam Á. Trong bối cảnh nguồn cung giàn khoan gần như không tăng, giá thuê giàn khoan có xu hướng cải thiện, tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp thượng nguồn.

Ngược lại, mảng vận chuyển dầu khí đối mặt với nhiều thách thức hơn. Làn sóng đóng mới tàu từ các năm trước khiến nguồn cung tàu tăng nhanh, trong khi nhu cầu vận chuyển không theo kịp. Áp lực cạnh tranh về giá khiến biên lợi nhuận của các doanh nghiệp vận tải bị thu hẹp.

LNG & ĐIỆN KHÍ: CÂU CHUYỆN DÀI HẠN CỦA NĂNG LƯỢNG VIỆT NAM

Trong chiến lược chuyển dịch năng lượng, khí tự nhiên và LNG được xem là trụ cột trung gian, giúp Việt Nam giảm phụ thuộc vào than đá trong khi vẫn đảm bảo nguồn điện ổn định.

Tuy nhiên, với nguồn khí nội địa hạn chế, LNG nhập khẩu trở thành lựa chọn tất yếu. Điều này kéo theo nhu cầu đầu tư lớn vào kho cảng LNG, hạ tầng tiếp nhận và các nhà máy điện khí. Đây không phải là câu chuyện của một chu kỳ ngắn, mà là lộ trình nhiều năm, thậm chí nhiều thập kỷ.

HẠ NGUỒN: ỔN ĐỊNH NHU CẦU, ÁP LỰC BIÊN LỢI NHUẬN

Ở hạ nguồn, tiêu thụ xăng dầu trong nước vẫn tăng trưởng cùng đà phát triển kinh tế và mở rộng tầng lớp trung lưu. Tuy nhiên, sự dư thừa công suất lọc dầu trên toàn cầu khiến biên lợi nhuận ngành lọc hóa dầu không còn ở mức cao như trước.

Trước bối cảnh đó, các doanh nghiệp hạ nguồn buộc phải tái định vị: nâng cấp công nghệ, đa dạng hóa sản phẩm, chuyển dịch sang hóa dầu và các mô hình năng lượng tích hợp.

MỘT CHU KỲ MỚI, MỘT TƯ DUY MỚI

Từ những giếng khoan được khởi động lại, những công trình năng lượng được xây dựng, và những chuỗi giá trị mới hình thành. Ngành dầu khí đang bước vào một giai đoạn chuyển giao quan trọng. Giá dầu không còn là yếu tố quyết định duy nhất, thậm chí không còn là yếu tố dẫn dắt. Thay vào đó, triển vọng của ngành phụ thuộc vào tiến độ dự án, chính sách năng lượng và khả năng thích nghi với xu hướng chuyển dịch xanh.