Đánh thuế 0,1% với giao dịch vàng miếng: Bước đi hợp lý nhưng khó chặn đầu cơ

Bộ Tài chính đang đề xuất áp thuế thu nhập cá nhân (TNCN) 0,1% trên giá chuyển nhượng vàng miếng, một quy định mới được xem là nhằm tăng tính minh bạch và hạn chế đầu cơ trên thị trường vàng. Tuy nhiên, giới chuyên gia cho rằng mức thuế này tuy hợp lý nhưng khó đủ mạnh để ngăn chặn đầu cơ ngắn hạn nếu không đi kèm các biện pháp đồng bộ khác.

Đề xuất thuế mới: Đánh vào giao dịch, không đánh vào sở hữu

Trong dự thảo Luật Thuế thu nhập cá nhân (thay thế), Bộ Tài chính đề xuất áp thuế suất 0,1% trên giá trị chuyển nhượng mỗi lần giao dịch vàng miếng. Các loại vàng nguyên liệu và trang sức mỹ nghệ sẽ không nằm trong diện chịu thuế.

Điểm đáng chú ý là thuế chỉ được tính khi người mua bán thực hiện chuyển nhượng, tương tự như cơ chế đánh thuế chứng khoán hiện nay. Như vậy, người mua vàng để nắm giữ lâu dài sẽ không bị đánh thuế hai lần, góp phần tạo công bằng giữa các kênh đầu tư.

Theo dự thảo, Quốc hội sẽ giao Chính phủ quy định thời điểm áp dụng cụ thể nếu chính sách này được thông qua tại kỳ họp thứ 10 Quốc hội khóa XV sắp tới.

 

Chuyên gia đánh giá: Hợp lý nhưng cần linh hoạt

Trao đổi với Báo Người Lao Động ngày 4-10, chuyên gia tài chính Phan Dũng Khánh nhận định:

“Mức thuế 0,1% là hợp lý, tương đồng với mức đánh thuế trên giao dịch chứng khoán hiện nay. Việc chỉ thu thuế khi bán ra giúp tránh tình trạng bị đánh thuế hai lần, đồng thời góp phần hạn chế tâm lý đầu cơ.”

Ông Khánh phân tích thêm, hiện nay thuế chuyển nhượng bất động sản đang áp dụng mức 2% trên giá trị giao dịch, trong khi chứng khoán chỉ ở mức 0,1%. Việc áp dụng thuế tương tự cho vàng miếng là bước đi phù hợp, vừa đảm bảo tính công bằng giữa các loại hình tài sản, vừa tránh gây sốc cho thị trường.

Tuy nhiên, ông cũng nhấn mạnh rằng trong giai đoạn đầu thực hiện, cơ quan quản lý nên linh hoạt điều chỉnh thuế suất để phù hợp với biến động thực tế.

“Tâm lý người mua – bán vàng chắc chắn sẽ bị tác động khi phải nộp thuế, nhưng để hạn chế đầu cơ thực sự, cần phối hợp nhiều giải pháp khác nhau về cung – cầu, quản lý thị trường và truyền thông chính sách,” ông nói.

Đánh thuế không đủ mạnh để chặn đầu cơ ngắn hạn

Một số ý kiến cho rằng mức thuế 0,1% này chỉ mang tính biểu trưng, chưa đủ sức răn đe đối với giới đầu cơ.

Cụ thể, với giao dịch trị giá 1 tỉ đồng, người bán chỉ phải nộp 1 triệu đồng tiền thuế – con số rất nhỏ so với khoản lãi hàng chục triệu đồng mà các nhà đầu tư có thể thu được nếu vàng biến động mạnh chỉ sau vài ngày.

Một chuyên gia kinh tế khác cũng cho rằng chính sách thuế nên phân biệt giữa người dân tích trữ vàng lâu năm và nhà đầu tư lướt sóng, nhưng việc thực hiện điều này là “rất khó về mặt kỹ thuật”.

“Nếu người dân bán lại vàng tích cóp nhiều năm để chi tiêu, có thể chỉ nên áp mức thuế tượng trưng 0,05%. Nhưng trên thực tế, cơ quan thuế khó phân biệt được mục đích nắm giữ – đầu tư, nên việc áp chung 0,1% là giải pháp khả thi nhất,” chuyên gia nhận định.

Đồng bộ chính sách để thị trường minh bạch hơn

Tại Nghị quyết 278/NQ-CP ngày 13-9, Chính phủ đã yêu cầu Bộ Tài chính phối hợp cùng Ngân hàng Nhà nước (NHNN) thống nhất quy định về việc thu nhập từ mua bán vàng thuộc diện chịu thuế TNCN, nhằm nâng cao tính minh bạch và chống đầu cơ vàng trên thị trường.

Song song với đó, NHNN cũng đang triển khai các cải cách quan trọng thông qua Nghị định 232/2025/NĐ-CP, có hiệu lực từ ngày 10-10-2025.

Nghị định này chấm dứt cơ chế Nhà nước độc quyền vàng miếng, mở rộng quyền sản xuất vàng miếng cho các doanh nghiệp đáp ứng đủ điều kiện, đồng thời cho phép nhiều đơn vị nhập khẩu vàng nguyên liệu để tăng nguồn cung hợp pháp.

Theo NHNN, mục tiêu cốt lõi là tạo nguồn cung dồi dào, minh bạch và cạnh tranh hơn. Khi nhiều doanh nghiệp tham gia, thị trường sẽ giảm tình trạng độc quyền, thu hẹp khoảng cách giá vàng trong nước và thế giới, đồng thời giúp ổn định tâm lý người dân trước biến động giá.

Tổng kết: Thuế chỉ là bước khởi đầu

Đề xuất đánh thuế 0,1% với giao dịch vàng miếng được nhiều chuyên gia đánh giá là bước đi tích cực và hợp lý để minh bạch hóa thị trường vàng, đưa hoạt động mua bán vào khuôn khổ pháp lý tương tự các kênh đầu tư khác như chứng khoán hay bất động sản.

Tuy nhiên, mức thuế thấp này chưa thể là “liều thuốc” đủ mạnh để ngăn chặn đầu cơ vàng – một hiện tượng vốn xuất phát từ chênh lệch giá, tâm lý trú ẩn và niềm tin vào đồng nội tệ.

Để thực sự bình ổn thị trường, cần một chiến lược đồng bộ: gia tăng nguồn cung, nới lỏng nhập khẩu vàng nguyên liệu, phát triển sản phẩm đầu tư thay thế, và nâng cao vai trò điều tiết của NHNN.

“Thuế chỉ là phần nổi của tảng băng. Muốn giảm đầu cơ vàng, phải làm cho người dân có niềm tin rằng nắm giữ đồng Việt Nam và đầu tư vào các kênh tài chính khác cũng mang lại giá trị tương đương,” một chuyên gia kết luận.