MỚI

Tính thuế TNCN 2026

#KT vĩ mô

24HMONEY đã kiểm duyệt

Công bố CPI sớm: Tạo dư địa chủ động trong kiểm soát lạm phát

Việc điều chỉnh thời điểm công bố chỉ số giá tiêu dùng (CPI) sớm hơn ba ngày, từ mùng 6 sang mùng 3 hằng tháng, đang mở ra dư địa quan trọng cho công tác điều hành kinh tế vĩ mô. Khi thông tin về biến động giá cả được cập nhật kịp thời hơn, khả năng phản ứng của chính sách tiền tệ, tài khóa và quản lý giá sẽ trở nên linh hoạt, sát thực tế hơn trong bối cảnh áp lực lạm phát ngày càng khó lường.

Chính phủ vừa ban hành Nghị định số 13/2026/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung các quy định liên quan đến hệ thống chỉ tiêu thống kê quốc gia, trong đó đáng chú ý là việc điều chỉnh thời điểm công bố số liệu CPI. Theo quy định mới, chỉ số CPI chính thức sẽ được công bố vào ngày 03 của tháng kế tiếp sau tháng báo cáo, thay vì ngày 06 như trước đây.

Theo Cục Thống kê, CPI là chỉ tiêu phản ánh xu hướng và mức độ biến động giá chung của hàng hóa và dịch vụ phục vụ tiêu dùng cuối cùng của hộ gia đình. Chỉ số này không bao gồm giá đất, hàng hóa bất hợp pháp hay các yếu tố phục vụ sản xuất, do đó được coi là “thước đo” sát nhất đối với chi phí sinh hoạt và lạm phát tiêu dùng.

Giảm độ trễ chính sách

Trong thực tiễn điều hành, CPI thường là một trong những dữ liệu đầu vào quan trọng và sớm nhất để các cơ quan quản lý xem xét dư địa nới lỏng hay thắt chặt chính sách tiền tệ, điều chỉnh lãi suất, tín dụng, cũng như xây dựng kịch bản điều hành giá các mặt hàng thiết yếu do Nhà nước quản lý.

Việc công bố CPI sớm hơn giúp rút ngắn độ trễ thông tin, qua đó giảm nguy cơ phản ứng chính sách chậm nhịp so với diễn biến thực tế của thị trường. Trong bối cảnh giá cả có thể biến động mạnh theo chu kỳ, cú sốc địa chính trị hoặc thay đổi chính sách toàn cầu, yếu tố “kịp thời” trở nên đặc biệt quan trọng.

Không chỉ với cơ quan điều hành, việc tiếp cận dữ liệu CPI sớm cũng mang lại lợi ích thiết thực cho cộng đồng doanh nghiệp. Khi nắm bắt sớm xu hướng giá cả, doanh nghiệp có thể chủ động hơn trong xây dựng kế hoạch chi phí, điều chỉnh giá bán, đàm phán hợp đồng và quản trị rủi ro lạm phát.

CPI phản ánh sát hơn cấu trúc tiêu dùng hiện đại

Bên cạnh thay đổi về thời điểm công bố, cách thức biên soạn CPI những năm gần đây cũng cho thấy sự dịch chuyển đáng kể nhằm phản ánh sát hơn thực tiễn tiêu dùng.

Trong giai đoạn 2020–2025, “rổ” hàng hóa CPI gồm 752 mặt hàng, tăng gần 100 mặt hàng so với giai đoạn 2015–2020. Nhiều nhóm hàng mới gắn với xu hướng tiêu dùng hiện đại như ô tô, điện thoại thông minh, laptop, thiết bị điện tử, dịch vụ chất lượng cao và nhà ở thuê cao cấp đã được bổ sung, trong khi các sản phẩm không còn phổ biến dần được loại bỏ.

Sự điều chỉnh này giúp CPI phản ánh đầy đủ hơn các nguồn gây áp lực lạm phát trong nền kinh tế hiện đại – nơi chi tiêu cho công nghệ, dịch vụ và nhà ở ngày càng chiếm tỷ trọng lớn, đặc biệt tại khu vực đô thị.

Cập nhật năm gốc, nâng độ tin cậy

Một yếu tố quan trọng khác là việc cập nhật quyền số và năm gốc tính CPI. Theo quy định, cứ 5 năm, Cục Thống kê sẽ chuyển đổi năm gốc, rà soát lại danh mục hàng hóa đại diện và cơ cấu chi tiêu của hộ gia đình.

Trong năm 2025, năm gốc CPI sẽ được chuyển từ 2019 sang 2024, dựa trên kết quả khảo sát mức sống dân cư và điều tra quyền số. Việc cập nhật này được kỳ vọng sẽ giúp chỉ số CPI phản ánh sát thực hơn biến động giá cả, qua đó phục vụ hiệu quả hơn công tác kiểm soát lạm phát và hoạch định chính sách kinh tế trong giai đoạn tới.

Tăng minh bạch, nâng uy tín số liệu

Về dài hạn, việc công bố CPI sớm hơn, cùng với cải tiến phương pháp biên soạn, không chỉ giúp nâng cao hiệu quả điều hành trong nước mà còn góp phần tăng tính minh bạch, độ tin cậy của hệ thống thống kê giá cả. Đây là yếu tố quan trọng để củng cố niềm tin của các tổ chức quốc tế và nhà đầu tư nước ngoài đối với số liệu kinh tế Việt Nam.

Trước đó, nhằm tăng cường kiểm soát lạm phát và ổn định mặt bằng giá trong giai đoạn cao điểm, Bộ Tài chính đã yêu cầu các đơn vị liên quan tổng hợp, báo cáo tình hình biến động giá cả và công tác bình ổn thị trường trước tháng 2/2026, cho thấy quyết tâm chủ động trong điều hành giá và kiểm soát lạm phát ngay từ đầu năm.