"Cơn mưa" tiền từ khủng hoảng dầu mỏ

Khủng hoảng nguồn cung do chiến sự tại Vùng Vịnh đang đảo ngược triển vọng ảm đạm của ngành dầu khí. Giá Brent vượt 100 USD/thùng, lợi nhuận của 8 tập đoàn dầu khí lớn đạt 91 tỷ USD trong quý II/2026, mở ra dư địa lớn cho cổ tức, mua lại cổ phiếu nhưng cũng đặt ngành trước bài toán đầu tư nguồn cung mới.

Xung đột Iran-Israel đẩy giá dầu Brent lên, tạo triển vọng tăng lợi nhuận cho các tập đoàn dầu khí, song tác động phụ thuộc vào độ bền của mức giá này.

Từ kỳ vọng Brent giảm xuống dưới 60 USD/thùng đầu năm, thị trường dầu đã chuyển sang trạng thái hoàn toàn khác. Giá dầu tăng lên vùng ba chữ số khi xung đột làm gián đoạn nguồn cung qua eo biển Hormuz. Một số dự báo cho rằng giá dầu bình quân năm 2026 có thể đạt 85 USD/thùng hoặc cao hơn, thậm chí lên 120 USD nếu gián đoạn kéo dài.

Dòng tiền lập tức phản ánh cú đảo chiều. Cổ phiếu dầu khí toàn cầu tăng khoảng 40% từ đầu năm, so với 12% của nhóm doanh nghiệp niêm yết nói chung. Trong quý II/2026, 8 tập đoàn gồm 7 ông lớn dầu khí phương Tây và Saudi Aramco đạt tổng lợi nhuận 91 tỷ USD, gấp đôi cùng kỳ năm trước.

Bảng cân đối kế toán cũng nhanh chóng được củng cố. Chỉ riêng ExxonMobil, Chevron, Shell, BP và TotalEnergies đã giảm tổng nợ ròng 36 tỷ USD trong quý II, tương đương gần 20%. Sau giai đoạn giá dầu suy yếu khiến nhiều doanh nghiệp phải vay để duy trì đầu tư và phân phối cho cổ đông, dòng tiền mới đang giúp các tập đoàn quay lại trạng thái tài chính thận trọng hơn.

Tiền cũng chảy trở lại cổ đông. Phần lớn các tập đoàn lớn duy trì hoặc tăng cổ tức và chương trình mua lại cổ phiếu, ngoại trừ BP. Eni thậm chí đặt cơ chế phân phối thêm 100% dòng tiền tăng thêm nếu Brent vượt 90 USD/thùng hoặc giá khí, biên lọc dầu tăng mạnh so với giả định ban đầu.

Nhưng “cơn mưa tiền” cũng đặt ra bài toán đầu tư. Sản lượng các mỏ hiện hữu suy giảm tự nhiên, trong khi số phát hiện mới chưa đủ bù đắp. Ước tính đến năm 2040, sản lượng dầu khí toàn cầu có thể giảm 31 triệu thùng/ngày nếu thiếu các dự án thay thế; khoảng 70 doanh nghiệp có nguy cơ giảm một nửa sản lượng.

Đây là lý do M&A và thăm dò bắt đầu nóng lên. Trong 2 tháng, đã có 6 thương vụ dầu khí trị giá trên 1 tỷ USD được công bố. Dòng vốn mới có thể chuyển từ giảm nợ và phân phối tiền sang mua tài sản, mở rộng trữ lượng và phát triển các mỏ có chi phí cạnh tranh.

Với ngành dầu khí, vì thế, khủng hoảng Iran tạo ra nghịch lý: càng thiếu nguồn cung, doanh nghiệp càng kiếm được nhiều tiền; nhưng chính lượng tiền đó lại tạo áp lực buộc ngành phải đầu tư để tránh một vòng xoáy thiếu cung mới. Hiệu quả của chu kỳ tiếp theo sẽ phụ thuộc vào việc các tập đoàn phân bổ dòng tiền thế nào giữa cổ đông, bảng cân đối và tài sản dài hạn.