Cơn bĩ cực của các đại gia tôn mạ Việt

Dù giá nguyên liệu đầu vào tăng nhẹ đẩy giá tôn mạ phục hồi trong những tháng đầu năm 2026, nhưng bức tranh chung của ngành vẫn nhuốm màu ảm đạm. Sự mất cân đối cung - cầu trầm trọng cùng "hàng rào" thuế chống bán phá giá từ các thị trường quốc tế đang đẩy những ông lớn như Hoa Sen, Nam Kim vào thế kẹt, buộc phải tháo chạy về sân nhà vốn đã quá chật chội.

Khi kênh xuất khẩu vốn chiếm 50% doanh số bị bóp nghẹt, áp lực dư cung nội địa trở thành "hòn đá tảng" chặn đứng đà bứt phá của lợi nhuận, bất chấp những nỗ lực tự chủ nguyên liệu từ thép cán nóng (HRC) trong nước.

Thị trường tôn mạ bước vào năm 2026 với tín hiệu hồi phục về giá, nhưng nền tảng cung – cầu vẫn nghiêng về phía bất lợi. Đà tăng hiện tại chủ yếu phản ánh chi phí đầu vào đi lên, trong khi sức tiêu thụ chưa theo kịp.

Theo dữ liệu thị trường, giá tôn lạnh và tôn màu của Tập đoàn Hoa Sen đã tăng khoảng 4–5% so với đầu năm. Diễn biến này đồng pha với giá thép cuộn cán nóng (HRC) trên thị trường quốc tế, khi giá HRC FOB Trung Quốc tăng khoảng 6%.

Tuy nhiên, động lực tăng giá mang tính ngắn hạn. Sau khi Việt Nam áp thuế chống bán phá giá với thép HRC Trung Quốc từ năm 2025, nhiều doanh nghiệp chuyển sang sử dụng nguồn cung nội địa. Điều này giúp giảm phụ thuộc nhập khẩu nhưng đồng thời khiến chi phí đầu vào cao hơn, do giá HRC trong nước thường nhỉnh hơn trước đây.

Ở chiều ngược lại, bức tranh tiêu thụ vẫn ảm đạm. Theo Hiệp hội Thép Việt Nam, sản lượng bán tôn mạ trong hai tháng đầu năm giảm khoảng 20% so với cùng kỳ. Xuất khẩu – vốn từng chiếm tới một nửa đầu ra – sụt giảm mạnh hơn, tới 45%.

Nguyên nhân cốt lõi nằm ở xu hướng bảo hộ gia tăng trên toàn cầu. Các thị trường lớn liên tục dựng rào cản thương mại, khiến kênh xuất khẩu thu hẹp nhanh. Doanh nghiệp buộc quay về thị trường nội địa, nơi sức cầu chỉ cải thiện cục bộ và chưa đủ hấp thụ nguồn cung dư thừa.

Hệ quả là áp lực cạnh tranh gia tăng, kéo biên lợi nhuận đi xuống. Xu hướng này đã kéo dài từ sau đỉnh năm 2021, khi giá tôn mạ liên tục điều chỉnh và hiện vẫn ở vùng thấp nhiều năm. So với giai đoạn cao điểm, giá đã giảm đáng kể, phản ánh chu kỳ suy yếu của ngành.

Kết quả kinh doanh của các doanh nghiệp lớn cho thấy rõ điều đó. Nhiều đơn vị ghi nhận doanh thu và lợi nhuận lao dốc mạnh so với thời kỳ đỉnh, dù mức độ phân hóa đã xuất hiện. Một số doanh nghiệp cải thiện lợi nhuận nhờ tái cấu trúc, nhưng mặt bằng chung vẫn chịu áp lực lớn.

Xét về triển vọng, giới chuyên môn cho rằng dư cung sẽ tiếp tục là yếu tố chi phối. Khi nguồn cung vượt cầu, giá tôn mạ khó có thể tăng mạnh, ngay cả trong bối cảnh chi phí nguyên liệu đi lên. Mức tăng, nếu có, sẽ bị giới hạn và kém linh hoạt hơn so với thép xây dựng.

Dù vậy, một số tín hiệu tích cực đã xuất hiện khi doanh nghiệp tìm kiếm được thị trường mới, giúp giảm phần nào áp lực đầu ra. Song, điều này chưa đủ để đảo chiều xu hướng chung.

Ở cấp độ chiến lược, lãnh đạo Tập đoàn Hoa Sen thừa nhận ngành tôn thép đang tiệm cận “trần tăng trưởng” trong bối cảnh bảo hộ lan rộng. Định hướng mở rộng vì thế không còn dễ dàng như trước, buộc doanh nghiệp phải cân nhắc chuyển dịch sang các khâu thượng nguồn.

Trong khi đó, chi phí tài chính trở thành gánh nặng mới. Lãi suất tăng kéo theo chi phí vay vốn phình to, khiến kế hoạch kinh doanh năm 2026 được xây dựng theo hướng thận trọng hơn.

Tổng thể, thị trường tôn mạ đang ở thế giằng co: giá có thể nhích lên theo nguyên liệu, nhưng dư cung và cầu yếu sẽ tiếp tục đóng vai trò “lực hãm”. Trong ngắn hạn, khả năng bứt phá vẫn là kịch bản khó xảy ra.