Coca-Cola trước phiên tòa 20 tỷ USD

Phán quyết mang tính bước ngoặt này không chỉ đe dọa vét cạn lượng tiền mặt của đế chế đồ uống, mà còn là hồi chuông cảnh tỉnh cho toàn bộ khối tập đoàn đa quốc gia đang chơi chiêu bài "né thuế".

Một trong những cuộc chiến thuế lớn nhất lịch sử doanh nghiệp Mỹ sắp bước vào thời khắc quyết định khi Coca-Cola phải ra hầu tòa trong vụ tranh chấp với Cơ quan Thuế nội địa Mỹ (IRS).

Đối thủ lần này của gã khổng lồ đồ uống không phải Pepsi hay bất kỳ thương hiệu nước giải khát nào, mà chính là cơ quan thuế liên bang. Tâm điểm của vụ việc là cách Coca-Cola phân bổ lợi nhuận giữa công ty mẹ tại Mỹ và các đơn vị hoạt động ở nước ngoài trong giai đoạn 2007-2009.

Phiên phúc thẩm dự kiến diễn ra trong tuần này tại Miami, nơi hội đồng ba thẩm phán sẽ xem xét những tranh cãi kéo dài gần 20 năm. Vấn đề cốt lõi nằm ở một thỏa thuận ký từ năm 1996 liên quan đến phương pháp định giá các giao dịch nội bộ xuyên biên giới.

Theo phía IRS, Coca-Cola đã chuyển phần đáng kể lợi nhuận sang các công ty con ở nước ngoài, qua đó làm giảm nghĩa vụ thuế tại Mỹ. Trong khi đó, tập đoàn nước giải khát khẳng định toàn bộ hoạt động đều tuân thủ phương pháp từng được cơ quan thuế chấp thuận.

Thắng hay thua đều tạo ra tiền lệ lớn

Nếu giành chiến thắng, Coca-Cola sẽ được hoàn trả khoảng 6 tỷ USD tiền thuế và lãi phạt đã nộp trước đó. Quan trọng hơn, phán quyết thuận lợi sẽ trở thành lá chắn pháp lý cho nhiều tập đoàn đa quốc gia đang đối mặt các cuộc kiểm toán tương tự.

Ngược lại, một thất bại có thể khiến hãng phải thanh toán thêm khoảng 14 tỷ USD tiền truy thu và lãi phạt cho giai đoạn 2010-2025. Tổng nghĩa vụ tài chính khi đó vượt mốc 20 tỷ USD, cao hơn cả lợi nhuận ròng toàn cầu mà Coca-Cola ghi nhận trong năm 2025.

Khoản truy thu này thậm chí lớn hơn lượng tiền mặt hiện có của tập đoàn, buộc doanh nghiệp phải tính đến phương án vay nợ để đáp ứng nghĩa vụ tài chính.

Tâm điểm là câu hỏi: Lợi nhuận thực sự được tạo ra ở đâu?

Vụ kiện không đơn thuần là tranh chấp thuế thông thường mà phản ánh cuộc đối đầu ngày càng quyết liệt giữa chính phủ Mỹ và các tập đoàn đa quốc gia.

Đối với Coca-Cola, tài sản giá trị nhất không nằm ở nhà máy hay dây chuyền sản xuất, mà là thương hiệu, công thức pha chế và hệ sinh thái sở hữu trí tuệ. Những tài sản này có thể được cấp phép cho các đơn vị ở nước ngoài, tạo ra bài toán phức tạp về nơi ghi nhận lợi nhuận và đóng thuế.

Trước đó, một thẩm phán thuế Mỹ từng nhận định các thỏa thuận nội bộ của Coca-Cola đã phân bổ lợi nhuận theo cách bất hợp lý, giúp các công ty nước ngoài hưởng phần lợi nhuận đáng lẽ thuộc về công ty mẹ tại Mỹ.

Ở chiều ngược lại, Coca-Cola lập luận rằng các đơn vị quốc tế trực tiếp thực hiện nghiên cứu, phát triển sản phẩm và mở rộng thị trường, vì vậy việc hưởng lợi nhuận là hoàn toàn hợp lý.

Không chỉ Coca-Cola thấp thỏm

Giới tài chính nhận định đây là vụ án có thể tạo ra hiệu ứng lan tỏa trên phạm vi toàn cầu. Hàng loạt tập đoàn công nghệ, dược phẩm và tiêu dùng đang theo dõi sát sao diễn biến bởi IRS hiện cũng mở nhiều vụ kiện thuế quy mô lớn nhằm vào các doanh nghiệp đa quốc gia.

Bởi vậy, phiên tòa sắp tới không chỉ quyết định số phận khoản tiền hơn 20 tỷ USD của Coca-Cola, mà còn có thể định hình cách các tập đoàn toàn cầu phân bổ lợi nhuận và thực hiện nghĩa vụ thuế trong nhiều năm tới.

Sau gần hai thập kỷ tranh cãi, cuộc chiến giữa Coca-Cola và cơ quan thuế Mỹ đang bước vào hồi kết. Nhưng bất kể kết quả ra sao, tác động của vụ án này nhiều khả năng sẽ vượt xa phạm vi của một thương hiệu nước giải khát.