Cảnh báo từ kiểm toán đối với “lão làng” ngành thép

Báo cáo tài chính bán niên 2025 của Tisco cho thấy dù có lãi nhẹ, doanh nghiệp thép lâu đời nhất Việt Nam vẫn đối mặt với rủi ro lớn từ dự án nghìn tỷ "đắp chiếu" và các khoản nợ khổng lồ. Điều này khiến kiểm toán viên phải đưa ra cảnh báo về khả năng duy trì hoạt động của công ty.

Dù báo cáo tài chính ghi nhận có lãi, doanh nghiệp thép lâu đời nhất Việt Nam vẫn không thoát khỏi lời cảnh báo của kiểm toán viên về khả năng duy trì hoạt động. Lợi nhuận nhỏ nhoi liệu có đủ sức che lấp những gánh nặng tài chính khổng lồ đang bủa vây một biểu tượng của ngành công nghiệp nặng?

Công ty CP Gang thép Thái Nguyên (Tisco, UPCoM: TIS) vừa công bố báo cáo tài chính bán niên 2025 sau soát xét, ghi nhận doanh thu 6.232 tỷ đồng, tăng 19% so với cùng kỳ, lợi nhuận sau thuế đạt 5,4 tỷ đồng. Sản lượng tiêu thụ tăng thêm gần 97.000 tấn là điểm sáng hiếm hoi trong bức tranh tài chính nhiều gam trầm.

Bản soát xét của AASC đưa ra ý kiến ngoại trừ đối với hai vấn đề lớn: dự án mở rộng giai đoạn 2 “treo” suốt hơn một thập kỷ và khoản thuế phí bảo vệ môi trường hàng trăm tỷ đồng. Dự án này dừng thi công từ 2013, đến nay vẫn chưa có lối thoát với chi phí dở dang hơn 6.400 tỷ đồng, trong đó gần 3.190 tỷ đồng là lãi vay vốn hóa. Tisco còn phải trả cho nhà thầu MCC (Trung Quốc) 138 tỷ đồng, tổng chi phí lãi vay liên quan đã lên 1.809 tỷ đồng dù Ngân hàng Phát triển từng xóa hơn 506 tỷ đồng lãi chậm trả vào cuối 2024.

Trong khi đó, cơ quan thuế khu vực VII đã ra quyết định xử phạt hơn 225 tỷ đồng, gồm gần 74 tỷ đồng tiền chậm nộp liên quan kê khai phí bảo vệ môi trường tại mỏ sắt Tiến Bộ (2017–2024). Khoản này chưa được phản ánh vào báo cáo tài chính.

Tình hình tài chính càng thêm căng thẳng khi nợ ngắn hạn vượt tài sản ngắn hạn hơn 3.388 tỷ đồng, tổng nợ phải trả vẫn ở mức cao 8.451 tỷ đồng, trong đó vay thuê tài chính trên 4.452 tỷ đồng. Kiểm toán cảnh báo áp lực nợ và dự án nghìn tỷ đình trệ nhiều năm đang đặt dấu hỏi lớn về khả năng duy trì hoạt động của Tisco.

Là cái nôi của ngành luyện kim Việt Nam từ 1959, hiện Tisco là công ty con của Tổng công ty Thép Việt Nam (nắm 65% vốn) và có cổ đông lớn là Thái Hưng (20%). Dù vậy, đến cuối quý II/2025, số lao động chỉ còn 3.373 người, giảm so với đầu năm. Lợi nhuận cải thiện nhưng bóng mây rủi ro từ dự án “treo” và gánh nặng tài chính vẫn là bài toán sinh tử với doanh nghiệp thép lâu đời nhất Việt Nam.