Căng thẳng Iran tác động thế nào đến thị trường hàng hóa: Cuộc giằng co vẫn tiếp diễn

Xung đột Mỹ – Iran đã tạo ra những biến động mạnh trên thị trường hàng hóa trong năm 2026, đặc biệt là dầu thô, vàng và nhôm. Tuy nhiên, theo J.P. Morgan Global Research, tác động lên tăng trưởng toàn cầu có thể vẫn thấp hơn những lo ngại ban đầu.

1. Dầu thô: giá biến động mạnh nhưng vẫn tương đối “có kiểm soát”

Khi xung đột bắt đầu, giá dầu thô Brent lần đầu tiên vượt 100 USD/thùng kể từ năm 2022. Sau khi thỏa thuận ngừng bắn được công bố, giá nhanh chóng giảm xuống mức 71,57 USD/thùng vào ngày 1/7. Nhưng khi căng thẳng quân sự và kinh tế tiếp tục leo thang, dầu Brent lại vượt 100 USD/thùng vào đầu tháng 9.

Dù mức độ gián đoạn nguồn cung lớn và kéo dài, giá dầu vẫn chưa tăng mạnh như nhiều dự báo trước đó. J.P. Morgan cho rằng có 3 yếu tố chính giúp thị trường dầu tránh được một cuộc khủng hoảng nghiêm trọng.

Thứ nhất, dầu có tính linh hoạt cao về nguồn cung. Các tuyến đường vận chuyển thay thế và những dòng dầu “kín” từ các nhà sản xuất Trung Đông đã giúp duy trì nguồn cung.

Thứ hai, lượng tồn kho toàn cầu giảm chậm hơn dự kiến. Ngoài Mỹ, Trung Quốc và Nhật Bản, nhiều khu vực khác vẫn chưa phải sử dụng quá nhiều hàng tồn kho, có thể do các chính phủ đang chủ động giữ nguồn dự trữ cho những giai đoạn khó khăn hơn.

Thứ ba, chính người tiêu dùng đang phải gánh phần lớn quá trình cân bằng thị trường. Các hãng hàng không cắt những đường bay không hiệu quả, doanh nghiệp chuyển một phần hoạt động lên môi trường trực tuyến và các nhà sản xuất tìm cách giảm sử dụng nguyên liệu hóa dầu.

Đáng chú ý, nếu tình trạng hạn chế tại eo biển Hormuz kéo dài, nguồn cung từ Brazil, Venezuela, Canada, Mỹ và Guyana có thể tiếp tục tăng để bù đắp. Theo J.P. Morgan, trong kịch bản “xung đột kéo dài vô thời hạn”, Brent có thể đạt trung bình 87 USD/thùng trong năm 2027, cao hơn đáng kể so với mức 64 USD/thùng trong kịch bản cơ sở khi thế giới bước vào năm 2027 trong hòa bình.

2. Vàng: tài sản trú ẩn đang “lung lay”

Vàng cũng trải qua một năm đầy biến động. Khi xung đột Israel – Iran – Mỹ bắt đầu, giá vàng tiếp tục chịu áp lực và chạm mức thấp nhất trong năm vào tháng 6. Lo ngại giá năng lượng tăng kéo theo lạm phát và khả năng lãi suất toàn cầu duy trì ở mức cao đã khiến USD trở thành tài sản trú ẩn hấp dẫn hơn, phần nào làm suy yếu vai trò trú ẩn của vàng.

Tuy nhiên, J.P. Morgan vẫn duy trì quan điểm tích cực trong dài hạn. Các yếu tố cấu trúc như hoạt động mua vàng của ngân hàng trung ương và xu hướng giảm phụ thuộc vào USD vẫn còn nguyên.

J.P. Morgan kỳ vọng giá vàng có thể tiếp tục phục hồi trong năm 2027 khi nhu cầu mua vàng vật chất và từ các ngân hàng trung ương tăng trở lại. Tuy nhiên, để đà tăng dài hạn thực sự được thúc đẩy mạnh hơn, vàng cần một bước chuyển sang chính sách tiền tệ nới lỏng rõ ràng hơn từ Fed.

3. Nhôm: liệu thị trường đang đối mặt với một “thiếu hụt vô hình”?

Xung đột Iran cũng tạo ra cú sốc lớn đối với thị trường nhôm khi các cuộc tấn công nhằm vào những nhà máy luyện nhôm quan trọng tại Trung Đông khiến hoạt động sản xuất bị gián đoạn.

Hai cơ sở bị ảnh hưởng chiếm khoảng 4% nguồn cung nhôm toàn cầu, khiến giá nhôm LME tăng mạnh từ khoảng 3.007 USD/tấn lên mức cao 3.707 USD/tấn vào đầu tháng 6 – mức tăng mạnh nhất kể từ khi xung đột Nga – Ukraine bùng phát.

Sau khi lệnh ngừng bắn được công bố, các nhà máy luyện nhôm tại Trung Đông đã khôi phục sản xuất nhanh hơn dự kiến. Tuy nhiên, J.P. Morgan cảnh báo thị trường vẫn có thể đang đối mặt với một “thiếu hụt vô hình” khi lượng thiếu hụt tiếp tục lan truyền qua chuỗi cung ứng.

J.P. Morgan hiện vẫn dự báo thị trường nhôm toàn cầu sẽ thiếu hụt hơn 2 triệu tấn trong giai đoạn quý II–quý IV/2026.

4. Tăng trưởng kinh tế toàn cầu

Ban đầu, xung đột Iran được cho là có thể gây ra cú sốc lớn đối với tăng trưởng toàn cầu thông qua giá năng lượng, lạm phát và lãi suất. Tuy nhiên, J.P. Morgan hiện đánh giá tác động trong nửa cuối năm có thể nhẹ hơn lo ngại ban đầu.

Các dữ liệu kinh tế cho thấy chi tiêu công nghệ đang mở rộng, hoạt động kinh tế ngoài lĩnh vực công nghệ cũng có dấu hiệu cải thiện và nhu cầu lao động bắt đầu tăng trở lại. Dù vậy, rủi ro vẫn nằm ở chính sách tiền tệ. Nếu lạm phát tiếp tục dai dẳng và các ngân hàng trung ương buộc phải duy trì hoặc tăng lãi suất, nguy cơ căng thẳng tài chính sẽ gia tăng.

📌 Nhìn chung, “cuộc giằng co” trên thị trường hàng hóa vẫn chưa kết thúc. Dầu tiếp tục chịu ảnh hưởng từ tình hình Hormuz và nguồn cung, vàng cần thêm động lực từ chính sách tiền tệ và nhu cầu mua của ngân hàng trung ương, trong khi nhôm vẫn đứng trước nguy cơ thiếu hụt nguồn cung.

Nguồn: J.P. Morgan Global Research.