MỚI

Tính thuế TNCN 2026

#Kỹ năng

24HMONEY đã kiểm duyệt

Cách tính tỷ lệ pha loãng cổ phiếu từ A-Z và ảnh hưởng thực tế

Trong quá trình đầu tư chứng khoán, “pha loãng cổ phiếu” là một khái niệm quan trọng nhưng thường bị xem nhẹ, đặc biệt với nhà đầu tư mới. Khi một công ty phát hành thêm cổ phiếu, giá trị mà mỗi cổ đông hiện tại nắm giữ có thể bị giảm sút – hiện tượng này chính là pha loãng. Hiểu được bản chất và biết cách tính tỷ lệ pha loãng cổ phiếu sẽ giúp bạn đánh giá chính xác ảnh hưởng của các đợt phát hành cổ phiếu mới tới danh mục đầu tư.

Pha loãng cổ phiếu (stock dilution) là hiện tượng xảy ra khi doanh nghiệp phát hành thêm cổ phiếu, khiến tỷ lệ sở hữu và lợi nhuận trên mỗi cổ phiếu (EPS) của cổ đông hiện hữu bị giảm xuống, ngay cả khi số lượng cổ phiếu họ nắm giữ không thay đổi.

Một ví dụ đơn giản: nếu công ty được ví như chiếc bánh pizza, ban đầu chia làm 8 phần và bạn sở hữu 1 miếng (12,5%). Khi công ty phát hành thêm cổ phiếu, chiếc bánh được chia thành 10 phần, phần của bạn chỉ còn 10% — quyền sở hữu đã bị “pha loãng”.

Nguyên nhân pha loãng phổ biến:

Phát hành thêm cổ phiếu để huy động vốn.

Thực hiện ESOP (cổ phiếu thưởng cho nhân viên).

Trả cổ tức hoặc phát hành cổ phiếu thưởng.

Chuyển đổi trái phiếu thành cổ phiếu.

Ví dụ thực tế:

Công ty ABC có 10 triệu cổ phiếu, bạn sở hữu 100.000 cp (1%). Nếu công ty phát hành thêm 2 triệu cp, tổng số tăng lên 12 triệu cp, tỷ lệ sở hữu của bạn giảm còn 0,83%. EPS cũng giảm từ 2.000 xuống 1.667 đồng/cp nếu lợi nhuận không đổi.

Cách tính tỷ lệ pha loãng:

Ví dụ: Công ty A có 1.000.000 cp, phát hành thêm 200.000 cp → Tỷ lệ pha loãng = (200.000 / 1.200.000) × 100 = 16,67%.

Phân loại:

Phát hành thêm cổ phiếu phổ thông: tăng vốn, giảm EPS.

Chuyển đổi trái phiếu: làm tăng cổ phiếu lưu hành.

ESOP: khuyến khích nhân viên nhưng ảnh hưởng cổ đông nhỏ lẻ.

Chia tách cổ phiếu: không đổi vốn hóa nhưng tăng số lượng cp.

Cổ phiếu ưu đãi: có thể gây mất cân bằng quyền biểu quyết.

Ảnh hưởng:

Tiêu cực: giảm EPS, giảm quyền kiểm soát, tạo tâm lý lo ngại ngắn hạn.

Tích cực: nếu vốn mới được sử dụng hiệu quả, doanh nghiệp có thể mở rộng đầu tư, tăng năng lực cạnh tranh, thúc đẩy lợi nhuận dài hạn, từ đó bù đắp và vượt qua tác động pha loãng.

Kết luận:

Pha loãng cổ phiếu không hẳn là xấu. Vấn đề cốt lõi nằm ở mục đích huy động và cách sử dụng vốn. Nếu vốn mới tạo ra tăng trưởng bền vững, thì tác động ngắn hạn từ pha loãng có thể chuyển thành lợi ích dài hạn cho cổ đông. Nhà đầu tư cần theo dõi kỹ kế hoạch sử dụng vốn và EPS pha loãng để đưa ra quyết định sáng suốt.