'Cách hạ tầng kết nối với nhau quan trọng hơn dự án nào sẽ triển khai'

TP HCM cần phát triển hệ sinh thái hạ tầng đồng bộ, kết nối giao thông, công nghiệp, đô thị và năng lượng để thu hút dòng vốn đầu tư dài hạn, theo đại diện doanh nghiệp.

'Cách hạ tầng kết nối với nhau quan trọng hơn dự án nào sẽ triển khai'

"Với doanh nghiệp, câu hỏi quan trọng không chỉ là công trình nào sẽ được xây dựng trong 5 năm tới, mà là các công trình kết nối với nhau như thế nào để tạo ra giá trị kinh tế lớn hơn", ông Nick Chong, Trưởng bộ phận Tư vấn Đầu tư khu vực Đông Nam Á của Tập đoàn Arup, nói tại sự kiện CEO 500 chiều 26/10.

Sự kiện có chủ đề Sự hội tụ của FDI, công nghệ và dòng chảy tài chính toàn cầu, mở màn Diễn đàn Kinh tế Mùa thu 2026.

Làm việc tại Việt Nam từ năm 1980 và tư vấn cho các nhà đầu tư hạ tầng, ông Chong cho hay nhà đầu tư hiếm khi đánh giá riêng lẻ một tuyến giao thông, khu công nghiệp, trung tâm logistics hay khu đô thị. Họ xem xét tổng thể hệ sinh thái, từ nhu cầu thị trường, khả năng kết nối đến năng lực triển khai, cơ chế phân bổ rủi ro và hiệu quả đầu tư dài hạn.

"Hạ tầng tự thân không tạo ra tăng trưởng kinh tế. Tăng trưởng bền vững chỉ hình thành khi giao thông, đất đai, công nghiệp, nguồn vốn và các thể chế vận hành đồng bộ trong một hệ sinh thái thống nhất", ông nói.

Vì vậy, TP HCM cần ưu tiên các dự án có khả năng thúc đẩy chuyển đổi kinh tế, thay vì xem mỗi công trình là một dự án độc lập. Các hành lang giao thông, mạng lưới logistics, khu công nghiệp, hạ tầng số và tiện ích cần được quy hoạch đồng bộ, gắn phát triển đô thị với giao thông công cộng.

Với đường sắt đô thị, giá trị không chỉ nằm ở khả năng vận chuyển hành khách mà còn ở việc kết nối các khu vực, mở rộng không gian phát triển và thúc đẩy kinh tế xung quanh. Khi giao thông công cộng gắn với quy hoạch sử dụng đất, khu vực lân cận có thể thu hút đầu tư, tạo việc làm và gia tăng giá trị bất động sản.

"Trở ngại lớn nhất nhiều khi không phải là thiếu vốn", ông Chong nhận định. Dòng vốn sẽ tìm đến những dự án có mức độ chuẩn bị cao và khả năng triển khai chắc chắn, với cơ sở kinh tế rõ ràng, phương án huy động vốn cụ thể, cơ chế phân bổ rủi ro hiệu quả và sự phối hợp chặt chẽ giữa các bên.

Ở góc độ phát triển công nghiệp, ông Nguyễn Thế Duy, Phó chủ tịch HĐQT kiêm Phó tổng giám đốc Tập đoàn Becamex, cho rằng TP HCM có thể tạo động lực tăng trưởng mới bằng cách mở rộng không gian đô thị, tăng kết nối liên vùng và phát triển hệ sinh thái khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo.

Theo ông, khu vực phía Bắc TP HCM có tiềm năng hình thành không gian tích hợp công nghiệp công nghệ cao, đô thị, nghiên cứu và đào tạo. Để khai thác lợi thế này, khu vực cần được đầu tư đồng bộ về giao thông, hạ tầng công nghệ và dịch vụ hỗ trợ.

Kết nối khu vực phía Bắc với trung tâm thành phố bằng các tuyến giao thông liên vùng sẽ tạo điều kiện thu hút nhân lực chất lượng cao, doanh nghiệp công nghệ và nhà đầu tư quốc tế.

Becamex định hướng phát triển các khu công nghiệp thế hệ mới theo hướng thông minh, sinh thái và gắn với chuỗi giá trị toàn cầu. Mô hình này chú trọng sử dụng năng lượng tái tạo, nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên và ứng dụng công nghệ trong quản lý, vận hành.

Tìm nguồn năng lượng xanh, chi phí cạnh tranh

Từ góc nhìn nhà đầu tư năng lượng, ông Phạm Quốc Anh, Chủ tịch điều hành Pacifico Energy Việt Nam, cho rằng hạ tầng năng lượng cần được chuẩn bị trước để đáp ứng nhu cầu của các dự án FDI thế hệ mới, nhất là nhà máy công nghệ cao, khu công nghiệp và trung tâm dữ liệu.

Nhà đầu tư công nghiệp cần biết khả năng tiếp cận nguồn điện ổn định, chất lượng cao trước khi quyết định triển khai dự án. Trong khi đó, nhà phát triển nguồn điện, đặc biệt với mô hình phát điện tại chỗ hoặc gần nơi tiêu thụ, cần có khách hàng và hợp đồng mua điện dài hạn để huy động vốn.

Để hai bên không phải chờ đợi nhau, ông Quốc Anh đề xuất TP HCM nghiên cứu cơ chế tổng hợp nhu cầu điện của các dự án đầu tư chiến lược, kết nối với nhà cung cấp giải pháp năng lượng và hỗ trợ chuẩn bị các thỏa thuận khung về công suất, thời điểm cung ứng, điều kiện thương mại.

Khi dự án triển khai, các thỏa thuận có thể được hoàn thiện thành hợp đồng mua bán điện trực tiếp (DPPA) hoặc hình thức phù hợp quy định pháp luật. Theo ông, cách làm này giúp rút ngắn thời gian chuẩn bị, giảm bất định và thúc đẩy quyết định đầu tư.

Trong khi đó, ông Lục Kiên, Phó chủ tịch Công ty TNHH Năng lượng Quốc tế Windey (Trung Quốc), cho rằng thành phố cần đa dạng hóa các giải pháp năng lượng xanh có chi phí cạnh tranh để đáp ứng nhu cầu của ngành công nghệ cao, giao thông điện và trung tâm dữ liệu trí tuệ nhân tạo (AI).

Với hơn 20 năm kinh nghiệm trong ngành điện lực Trung Quốc, ông nhận định năng lượng tái tạo không chỉ giúp giảm phát thải mà còn mở ra các phương án cung cấp điện linh hoạt cho đô thị và công nghiệp.

Một giải pháp là kết hợp điện gió, điện mặt trời với hệ thống lưu trữ năng lượng bằng pin. Theo ông Lục Kiên, các hệ thống này có thể đáp ứng tới 70% nhu cầu điện của một trung tâm dữ liệu AI, đồng thời rút ngắn thời gian triển khai so với xây dựng nhà máy điện truyền thống.

Ông cũng đề cập tiềm năng sử dụng điện gió chi phí thấp để sản xuất methanol xanh và amoniac xanh. Đây là các chất mang năng lượng có thể được sản xuất từ nguồn điện tái tạo, mở rộng lựa chọn nhiên liệu sạch cho công nghiệp và vận tải.

Theo dự báo của ông Lục Kiên, trong 5 năm tới, chi phí điện quy dẫn (LCOE) của hệ thống kết hợp điện gió, điện mặt trời và lưu trữ có thể giảm gần một nửa so với hiện nay. Nếu xu hướng này diễn ra, năng lượng tái tạo sẽ có thêm lợi thế cạnh tranh về chi phí, đáp ứng nhu cầu điện ngày càng lớn.

Sau sáp nhập, TP HCM có diện tích gần 6.800 km², dân số hơn 14 triệu người. Thành phố đang thúc đẩy các dự án hạ tầng trọng điểm, gồm đường vành đai, metro, cảng biển, logistics, công nghệ số và đổi mới sáng tạo; đồng thời phát triển mô hình TOD, tức đô thị gắn với giao thông công cộng.