Bức màn tín dụng nửa đầu 2025: Đằng sau tăng trưởng là gì?

Tín dụng toàn hệ thống nửa đầu năm 2025 tăng vọt gần 10%, đạt mức cao nhất nhiều năm nhờ mặt bằng lãi suất giảm. Tuy nhiên, dòng vốn vẫn chủ yếu chảy vào bất động sản, hiệu quả sinh lời thu hẹp và rủi ro tín dụng gia tăng, đặt ra yêu cầu cấp thiết về kiểm soát chất lượng tăng trưởng.

Toàn cảnh ngành ngân hàng nửa đầu 2025 đã lộ diện khi toàn bộ 27 nhà băng niêm yết đồng loạt công bố báo cáo tài chính. Dư địa tăng trưởng tín dụng rộng mở nhờ mặt bằng lãi suất giảm sâu, kéo theo đà bứt phá mạnh mẽ tại nhiều ngân hàng. Tuy nhiên, biên lợi nhuận thu hẹp, cấu trúc phân bổ vốn tiềm ẩn rủi ro và bài toán "nắn dòng" tín dụng vẫn là những khoảng trầm cần được nhận diện rõ ràng trong bức tranh tưởng như chỉ toàn gam sáng.

Tín dụng tăng tốc – Dòng vốn khơi thông nhưng hiệu quả sinh lời vẫn là ẩn số

Số liệu từ Ngân hàng Nhà nước cho thấy, đến cuối quý II/2025, dư nợ tín dụng toàn hệ thống cán mốc 17,2 triệu tỷ đồng, tăng 9,9% so với cuối năm 2024 và vọt tới 19,32% so với cùng kỳ năm trước – mức tăng trưởng cao nhất trong nhiều năm trở lại đây. Động lực tăng tốc chủ yếu đến từ việc hạ lãi suất, giúp vốn vay rẻ hơn và thúc đẩy cầu tín dụng trong nền kinh tế.

Mặt bằng lãi suất cho vay bình quân giảm còn 6,29%/năm – thấp hơn 0,64 điểm phần trăm so với cuối 2024 – đã mở lối cho dòng vốn luân chuyển nhanh hơn. Nhiều nhà băng bứt phá về tăng trưởng dư nợ, đặc biệt là VPBank (+19,7%), Techcombank (+12,4%), KienlongBank (+13,2%)... thậm chí vượt xa mức trung bình toàn hệ thống.

Theo thống kê, VPBank nổi bật với dư nợ cho vay tăng 32,8% so với cùng kỳ, nâng tổng dư nợ lên hơn 829.000 tỷ đồng. KienlongBank cũng ghi dấu ấn khi đạt tăng trưởng dư nợ tới 22% so với cùng kỳ. Tín dụng được “bung” mạnh, cộng hưởng với đà nới lỏng chính sách tiền tệ từ Ngân hàng Nhà nước, tạo ra những kỳ vọng mới về việc sớm gỡ bỏ trần tín dụng, mở rộng không gian tăng trưởng.

Tuy nhiên, đằng sau bước nhảy vọt của tín dụng là những dấu hiệu cần được lưu tâm nghiêm túc.

Hiệu quả co hẹp – Dòng vốn lệch hướng

Theo Công ty Chứng khoán Rồng Việt (VDSC), tốc độ tăng tín dụng đang vượt xa tốc độ tăng trưởng kinh tế, với tỷ lệ tín dụng/GDP chạm ngưỡng 142% – tiệm cận ngưỡng cảnh báo trong nhóm quốc gia có thu nhập trung bình cao. Đặc biệt, tín dụng đổ vào bất động sản tăng gần gấp đôi tốc độ tăng toàn ngành, đóng góp đến 40% mức tăng dư nợ – làm dấy lên lo ngại về tính bền vững của dòng vốn.

Thực tế cho thấy, một phần đáng kể nguồn vốn tín dụng vẫn đang bị cuốn vào các kênh đầu cơ, trong khi các lĩnh vực sản xuất, chế biến chế tạo – trụ đỡ nền kinh tế – vẫn gặp khó trong tiếp cận tín dụng.

Thêm vào đó, dù tăng trưởng tín dụng ấn tượng, nhiều ngân hàng lại ghi nhận thu nhập lãi thuần đi xuống. Trong 9 ngân hàng khảo sát, có tới 4 đơn vị sụt giảm thu nhập lãi thuần dù dư nợ tăng mạnh, cho thấy áp lực biên lãi ròng (NIM) tiếp tục bị co hẹp dưới sức ép chi phí huy động và cạnh tranh lãi suất.

Trong bối cảnh đó, nhiều nhà băng buộc phải đa dạng hóa nguồn thu, gia tăng tỷ trọng thu nhập ngoài lãi từ bancassurance, thanh toán, ngoại hối và chứng khoán. Một số ngân hàng như ACB, LPBank, PGBank, KienlongBank ghi nhận cải thiện đáng kể về cơ cấu thu nhập nhờ xu hướng này.

Nguy cơ “bội thực tín dụng, đói hiệu quả”

Tăng trưởng tín dụng nhanh không đồng nghĩa với gia tăng hiệu quả. Khi dòng vốn tiếp tục đổ vào những lĩnh vực nhiều rủi ro như bất động sản, trong khi cơ chế điều tiết chưa theo kịp, nguy cơ mất cân đối tín dụng – tương tự giai đoạn 2007-2010 – hoàn toàn có thể lặp lại.

Dù dư địa chính sách vẫn còn, nhưng yêu cầu kiểm soát chất lượng tín dụng, giám sát dòng vốn và điều chỉnh chiến lược sinh lời đang đặt ra như một nhiệm vụ cấp thiết trong nửa cuối năm 2025.