Bóng ma đình lạm Mỹ đe dọa các công xưởng xuất khẩu toàn cầu

Áp lực kép từ sức mua suy kiệt và chính sách thắt chặt tiền tệ kéo dài của Fed đang buộc các doanh nghiệp gia công phải tìm lối thoát hiểm ngay trong rủi ro.

Nỗi lo đình lạm đang quay trở lại với kinh tế Mỹ sau khi dữ liệu lạm phát mới nhất tiếp tục vượt kỳ vọng.

Theo Cục Thống kê Lao động Mỹ, chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tháng 4 tăng 3,8% so với cùng kỳ năm trước — mức cao nhất kể từ tháng 5/2023. Trong khi đó, giá bán buôn cũng ghi nhận tốc độ tăng mạnh nhất kể từ năm 2022.

Diễn biến này làm gia tăng lo ngại nền kinh tế Mỹ có thể rơi vào trạng thái “đình lạm” — kịch bản tăng trưởng suy yếu nhưng lạm phát vẫn neo cao, vốn được xem là một trong những bài toán khó nhất với các ngân hàng trung ương.

Theo dữ liệu từ nền tảng dự báo Kalshi, xác suất Mỹ rơi vào đình lạm trong nửa cuối năm 2026 đã tăng vọt lên khoảng 40%, so với chỉ 11% cách đây ba tháng.

Cùng lúc, khả năng lạm phát Mỹ tăng lên ít nhất 4,5% trong năm nay được thị trường dự báo vượt 65%, cao hơn nhiều so với mức kỳ vọng 2,8% của giới phân tích.

Nhiều chuyên gia cho rằng khả năng “hạ cánh mềm” của kinh tế Mỹ — tức kiểm soát được lạm phát mà không gây suy thoái — đang ngày càng xa vời.

Đáng chú ý, đây không chỉ là câu chuyện nội bộ của nước Mỹ.

Nếu nền kinh tế lớn nhất thế giới rơi vào đình lạm, các quốc gia phụ thuộc mạnh vào xuất khẩu sang Mỹ sẽ chịu sức ép đáng kể, trong đó có Việt Nam.

Khi lãi suất cao kéo dài và người tiêu dùng Mỹ thắt chặt chi tiêu, nhu cầu nhập khẩu hàng hóa có thể giảm mạnh. Những ngành xuất khẩu chủ lực như dệt may, da giày, đồ gỗ, điện tử và thủy sản sẽ đối mặt nguy cơ thiếu đơn hàng hoặc bị ép giá.

Bên cạnh đó, lạm phát cao cũng khiến FED khó sớm nới lỏng chính sách tiền tệ. Đồng USD mạnh lên sẽ tạo áp lực lên tỷ giá, chi phí vay vốn và giá nhập khẩu nguyên liệu tại nhiều nền kinh tế mới nổi.

Điều này đồng nghĩa doanh nghiệp phải chịu thêm áp lực chi phí từ logistics, nguyên vật liệu cho tới nghĩa vụ nợ bằng USD.

Tuy nhiên, giới phân tích cho rằng Việt Nam vẫn có cơ hội trong bối cảnh mới nếu tiếp tục tận dụng xu hướng dịch chuyển chuỗi cung ứng khỏi Trung Quốc.

Khi doanh nghiệp Mỹ tìm cách đa dạng hóa nguồn cung để giảm rủi ro địa chính trị và chi phí, Việt Nam có thể hưởng lợi ở các lĩnh vực điện tử, linh kiện, nội thất và hàng tiêu dùng.

Dù vậy, trong bối cảnh kinh tế toàn cầu ngày càng biến động, bài toán lớn nhất với doanh nghiệp xuất khẩu lúc này không còn là tăng trưởng thật nhanh, mà là duy trì sức chống chịu trước những cú sốc kéo dài từ bên ngoài.