Bộ Tài chính bỏ đề xuất cho phép doanh nghiệp thế chấp tài sản số để vay vốn

Bộ Tài chính rút đề xuất cho dùng tài sản số thế chấp vay vốn do lo ngại rủi ro pháp lý, định giá và an toàn hệ thống tín dụng.

 

Bộ Tài chính đã chính thức loại bỏ đề xuất cho phép doanh nghiệp nhỏ và vừa (SME) sử dụng tài sản số làm tài sản bảo đảm để vay vốn sau khi nhận được nhiều ý kiến lo ngại từ các cơ quan quản lý địa phương và đại biểu Quốc hội. Thông tin được Bộ Tài chính công bố trong báo cáo tổng hợp, tiếp thu và giải trình ý kiến góp ý đối với Dự án Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Trước đó, Bộ Tài chính từng đề xuất cho phép doanh nghiệp nhỏ và vừa sử dụng nhiều loại tài sản ngoài tài sản thế chấp truyền thống để vay vốn, bao gồm quyền sở hữu trí tuệ, quyền tài sản, tài sản hình thành trong tương lai, tài sản vô hình, tài sản số và tài sản ảo.

Tuy nhiên, sau quá trình lấy ý kiến, Bộ Tài chính đã quyết định loại bỏ hoàn toàn nội dung liên quan đến tài sản số và tài sản ảo khỏi dự thảo luật do còn nhiều băn khoăn về cơ sở pháp lý và cơ chế thực hiện.

Trong phần giải trình, Bộ Tài chính cho biết đã rà soát lại toàn bộ nội dung và quyết định không đưa quy định liên quan đến tài sản số và tài sản ảo vào dự thảo sửa đổi lần này.

Nhiều địa phương lo ngại về rủi ro pháp lý và định giá

Một trong những nguyên nhân chính dẫn đến việc rút đề xuất là hàng loạt ý kiến quan ngại từ các cơ quan quản lý địa phương về tính khả thi của việc sử dụng tài sản số làm tài sản bảo đảm trong hệ thống tín dụng.

Sở Tài chính Đà Nẵng cho rằng cần nghiên cứu kỹ lưỡng và đánh giá toàn diện tác động của việc cho phép dùng tài sản số hoặc tài sản ảo trong các giao dịch bảo đảm tín dụng.

Trong khi đó, Sở Tài chính Gia Lai đề xuất loại bỏ khái niệm "tài sản ảo" và chỉ xem xét "tài sản số" hoặc các loại tài sản vô hình có thể định giá được theo quy định pháp luật chuyên ngành.

Sở Tài chính Nghệ An cũng đưa ra quan điểm tương tự khi cho rằng pháp luật hiện hành chưa có định nghĩa và quy định cụ thể đối với tài sản ảo nên cần thay thế bằng khái niệm tài sản số nếu muốn tiếp tục nghiên cứu.

Tại Quảng Ngãi, cơ quan chức năng đề nghị nếu vẫn giữ quy định này thì cần xây dựng rõ nguyên tắc định giá, điều kiện thực hiện, cơ chế quản lý cũng như trách nhiệm của các tổ chức liên quan nhằm hạn chế rủi ro phát sinh.

Bài toán lớn nhất vẫn là định giá và quản lý rủi ro

Những lo ngại của các cơ quan góp ý chủ yếu xoay quanh hai vấn đề lớn.

Thứ nhất là hành lang pháp lý dành cho tài sản số và tài sản ảo tại Việt Nam vẫn chưa hoàn thiện. Hiện nay, nhiều loại tài sản số vẫn chưa có cơ chế pháp lý rõ ràng để xác định quyền sở hữu, phương thức xử lý khi phát sinh tranh chấp hoặc thủ tục xử lý tài sản khi người vay mất khả năng thanh toán.

Thứ hai là bài toán định giá. Khác với bất động sản hay các tài sản hữu hình truyền thống, giá trị của tài sản số có thể biến động rất mạnh trong thời gian ngắn. Việc thiếu chuẩn mực định giá thống nhất khiến các tổ chức tín dụng gặp khó khăn trong việc xác định giá trị tài sản bảo đảm và kiểm soát rủi ro.

Động thái mới nhất cho thấy Bộ Tài chính đang lựa chọn hướng tiếp cận thận trọng đối với tài sản số, ưu tiên xử lý các vấn đề nền tảng như định nghĩa pháp lý, cơ chế định giá, quản lý rủi ro và bảo vệ quyền lợi của các bên liên quan.

Hiện tại, cuộc thảo luận về vai trò của các loại tài sản này trong nền kinh tế vẫn đang tiếp tục diễn ra khi Việt Nam từng bước xây dựng khung pháp lý cho thị trường tài sản số trong những năm tới.

Theo kế hoạch, Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa sẽ được trình Quốc hội xem xét tại kỳ họp tháng 10/2026. Nếu được thông qua, luật dự kiến có hiệu lực từ ngày 01/07/2027.