“Bình thường mới” của thị trường dầu?

Sự sụt giảm công suất lọc dầu toàn cầu đang đẩy giá xăng và diesel tăng vọt, đe dọa làn sóng lạm phát thứ hai; trong khi thỏa thuận khai thác tại Venezuela khó có thể giải cứu hạ tầng năng lượng trong ngắn hạn.

Sáu tháng sau các căng thẳng địa chính trị, dầu giao dịch ở 89 USD/thùng, cao hơn 23% trước sự kiện. Thế giới thích ứng tốt hơn dự kiến, nhưng giá diesel vẫn tăng gần 50%, tác động rộng lạm phát.

Sau những căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông hồi đầu năm, giá dầu lập tức tăng vọt. Tuy nhiên, sáu tháng sau, tình hình đã ổn định ở mức cao mới. Hiện giá dầu giao dịch ở 89 USD/thùng, cao hơn 23% so với trước sự kiện. Dầu vẫn được vận chuyển nhưng theo các tuyến đường thay thế, với khối lượng thấp hơn mức bình thường. Nền kinh tế toàn cầu đã cho thấy khả năng thích ứng đáng ngạc nhiên khi hoạt động mà không có toàn bộ lượng năng lượng từng mua từ Vịnh Ba Tư - một trong những khu vực sản xuất dầu quan trọng nhất thế giới.

Giá xăng không chì trung bình tại Mỹ ở 4,09 USD/gallon, tăng 38% kể từ khi căng thẳng bắt đầu. Diesel tăng nhanh hơn, lên 5,61 USD/gallon, tăng gần 50%, tiến gần mức cao kỷ lục năm 2022. Dầu thô chiếm khoảng 50% giá bán lẻ tại trạm xăng. Khi giá dầu giảm xuống mức trước sự kiện vào cuối tháng 6, giá xăng vẫn cao hơn 30%, do hiện tượng tăng nhanh giảm chậm. Giá xăng trung bình ở California cao hơn đáng kể so với Texas, phản ánh sự khác biệt trong cơ sở hạ tầng và thuế địa phương.

Mối lo lớn hơn là các căng thẳng địa chính trị đã khiến nhiều nhà máy lọc dầu suy giảm công suất. Sản lượng diesel tại Trung Đông giảm do giao tranh, trong khi công suất lọc dầu của Nga cũng suy giảm. Diesel cung cấp năng lượng cho vận tải (tàu hỏa, xe tải) và các máy móc hạng nặng. Khi giá tăng, các doanh nghiệp thường chuyển chi phí này sang khách hàng, tác động rộng lạm phát. Ngành logistics, vận tải và chuỗi cung ứng đối mặt với chi phí cao hơn, có khả năng kéo theo tăng giá hàng tiêu dùng.

Tổng thống Mỹ Trump thông báo thỏa thuận dầu mỏ với Venezuela, cho phép Mỹ nắm quyền kiểm soát đa số với trữ lượng khoảng 65 tỷ thùng. Mục tiêu là hạ giá xăng trước bầu cử. Tuy nhiên, cơ sở hạ tầng dầu Venezuela xuống cấp, cần hàng tỷ USD sửa chữa và nhiều năm triển khai. Chuyên gia nhận định thỏa thuận có thể hữu ích về lâu dài nhưng sẽ không thay đổi giá xăng lẻ ngắn hạn. Chi tiết về đầu tư, nhà vận hành và phân chia lợi ích vẫn chưa rõ ràng.

Liệu nhu cầu dầu của Trung Quốc sẽ tăng trở lại hay nước này đang thay đổi chiến lược năng lượng dài hạn? Giá diesel cao kéo dài có thể kích hoạt lạm phát tiềm ẩn hay thị trường sẽ tìm cân bằng mới? Thỏa thuận Venezuela có khả năng triển khai sớm, hay chỉ là cam kết chính trị? Các công ty dầu mỏ Mỹ sẽ sẵn sàng đầu tư vào Venezuela với những rủi ro chính trị hiện tại?