ASEAN trước cú sốc năng lượng

Bão giá dầu không chỉ bóp nghẹt các ngành nhạy cảm như hàng không, vận tải mà còn ngấm sâu vào túi tiền của người dân, kích hoạt chu kỳ suy giảm lợi nhuận khốc liệt nhất trong nhiều năm trở lại đây.

Giá dầu tăng mạnh trong thời gian qua đang trở thành lực cản đáng kể đối với tăng trưởng lợi nhuận của nhiều doanh nghiệp Đông Nam Á, đặc biệt tại các quốc gia phụ thuộc lớn vào nguồn năng lượng nhập khẩu.

Philippines và Thái Lan hiện là hai nền kinh tế được đánh giá chịu tác động rõ nét nhất. Theo các tổ chức phân tích, hơn 90% lượng dầu nhập khẩu của Philippines và khoảng 60% của Thái Lan đến từ Trung Đông, khiến hai quốc gia này đặc biệt nhạy cảm trước những gián đoạn nguồn cung liên quan đến eo biển Hormuz.

Giới chuyên gia nhận định tác động tiêu cực từ giá dầu mới chỉ bắt đầu bộc lộ và có thể trở nên rõ ràng hơn trong mùa công bố kết quả kinh doanh quý II. Khi chi phí nhiên liệu và nguyên vật liệu leo thang, biên lợi nhuận doanh nghiệp đứng trước nguy cơ bị thu hẹp, trong khi sức mua của người tiêu dùng cũng suy giảm.

Nhóm ngành tiêu dùng được xem là một trong những lĩnh vực dễ tổn thương nhất khi vừa phải đối mặt với chi phí đầu vào tăng cao, vừa chịu áp lực từ nhu cầu thị trường suy yếu.

Ngành hàng không cũng nằm trong tâm điểm rủi ro. Việc đóng cửa không phận, gián đoạn lịch trình bay và giá nhiên liệu tăng đã làm gia tăng áp lực lên lợi nhuận của nhiều hãng hàng không trong khu vực.

Các doanh nghiệp có khả năng phòng ngừa rủi ro giá nhiên liệu thấp đang chịu bất lợi lớn hơn so với những hãng đã xây dựng chiến lược bảo hiểm giá nhiên liệu từ trước. Điều này khiến một số hãng hàng không tại Thái Lan và Philippines đối mặt nhiều thách thức hơn trong giai đoạn hiện nay.

Đối với Thái Lan, các chuyên gia cảnh báo tăng trưởng kinh tế chậm lại cùng triển vọng lợi nhuận doanh nghiệp suy yếu có thể tiếp tục tạo áp lực lên thị trường chứng khoán trong những năm tới. Dù chính phủ đã đẩy mạnh đầu tư công nhằm hỗ trợ nền kinh tế, hiệu quả lan tỏa vẫn cần thêm thời gian để kiểm chứng.

Tại Philippines, lợi nhuận doanh nghiệp quý II được dự báo giảm mạnh nhất trong nhiều năm trở lại đây. Chi phí nhiên liệu tăng, thị trường bất động sản chững lại và tâm lý người tiêu dùng thận trọng hơn đang trở thành những yếu tố bất lợi đối với hoạt động kinh doanh.

Indonesia cũng chịu ảnh hưởng từ đồng nội tệ suy yếu và chi phí nhập khẩu gia tăng. Tuy nhiên, quốc gia này vẫn có phần thuận lợi hơn nhờ nguồn thu từ xuất khẩu hàng hóa cơ bản và nhu cầu nội địa tương đối ổn định.

Trong khi đó, thị trường Việt Nam đang cho thấy bức tranh khả quan hơn khi phần lớn doanh nghiệp niêm yết vẫn duy trì tốc độ tăng trưởng lợi nhuận tích cực. Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng Việt Nam cũng không nằm ngoài tác động từ biến động giá năng lượng toàn cầu nếu giá dầu tiếp tục neo ở vùng cao trong thời gian dài.

Nhiều tổ chức nghiên cứu nhận định ngay cả khi các căng thẳng liên quan đến eo biển Hormuz được giải quyết, thị trường vẫn cần thêm thời gian để khôi phục hoàn toàn chuỗi cung ứng và lưu thông dầu mỏ. Điều này đồng nghĩa giá năng lượng có thể duy trì ở mức cao trong phần còn lại của năm.

Nếu kịch bản đó xảy ra, các lĩnh vực chịu ảnh hưởng nặng nề nhất sẽ tiếp tục là hàng không, vận tải - logistics, tiêu dùng và ngân hàng, đặc biệt tại những nền kinh tế nhập khẩu ròng dầu mỏ trong khu vực.