Áp trần chiết khấu, tài xế có thực sự hưởng lợi?

Áp trần phí chiết khấu được kỳ vọng cải thiện thu nhập cho tài xế công nghệ, nhưng thực tế tại Đông Nam Á cho thấy chính sách này có thể tạo tác dụng ngược. Khi doanh nghiệp điều chỉnh cơ cấu giá cước và phí dịch vụ, người lao động chưa chắc nhận được nhiều tiền hơn.

Từ mức chiết khấu 20% xuống 8% tại Indonesia, bài toán phân chia lợi ích giữa nền tảng, tài xế và hành khách đang trở nên phức tạp, đặt ra thách thức đối với thị trường gọi xe công nghệ trị giá hàng tỷ USD.

Áp trần chiết khấu, tài xế có thực sự hưởng lợi?

Tranh cãi về tỷ lệ chiết khấu đang trở thành vấn đề nóng tại thị trường gọi xe công nghệ Đông Nam Á, khi nhiều tài xế phản đối thu nhập thực nhận không tương xứng với thời gian và chi phí vận hành.

Giữa năm 2026, Indonesia áp dụng mức chiết khấu 8% đối với dịch vụ gọi xe công nghệ, giảm mạnh so với mức 20% trước đó.

Về lý thuyết, tài xế được giữ lại 92% giá trị cước tính hoa hồng. Tuy nhiên, thực tế không đơn giản như phép tính này.

Với chuyến xe trị giá 10.000 rupiah, trước đây tài xế nhận 8.000 rupiah sau khi trừ 20% hoa hồng. Nếu giá cước cơ bản bị điều chỉnh giảm và phát sinh phí dịch vụ, thu nhập thực nhận có thể chỉ còn 7.360 rupiah.

Như vậy, dù tỷ lệ chiết khấu giảm 12 điểm phần trăm, số tiền tài xế nhận được trong kịch bản này lại giảm 8%.

Điều này cho thấy việc giới hạn một khoản phí không đồng nghĩa với cải thiện thu nhập, bởi doanh nghiệp có thể thay đổi cấu trúc giá để bù đắp chi phí.

Đối với các nền tảng như Grab, Gojek hay Be, doanh thu từ phí dịch vụ đóng vai trò quan trọng trong duy trì hệ thống công nghệ, thanh toán, bảo hiểm và vận hành.

Khi tỷ lệ hoa hồng bị giới hạn, biên lợi nhuận có nguy cơ thu hẹp, đặc biệt với những doanh nghiệp đang chịu áp lực cạnh tranh và chi phí khuyến mại.

Nếu chuyển phần chi phí sang hành khách, giá cước tăng có thể khiến nhu cầu đi lại suy giảm. Ngược lại, nếu doanh nghiệp tự hấp thụ chi phí, nguồn lực dành cho mở rộng thị trường và hỗ trợ tài xế sẽ bị ảnh hưởng.

Tại Việt Nam, thị trường gọi xe đạt khoảng 1,2 tỷ USD năm 2025. Quy mô này khiến mọi thay đổi về cơ chế chiết khấu đều có thể tác động đến cạnh tranh giữa các nền tảng.

Trong bối cảnh đó, Singapore lựa chọn thúc đẩy cạnh tranh và minh bạch phí thay vì chỉ dựa vào trần hoa hồng cố định.

Về dài hạn, hiệu quả chính sách không chỉ nằm ở tỷ lệ chiết khấu, mà còn phụ thuộc số chuyến xe, thu nhập thực nhận, chi phí vận hành và khả năng duy trì hoạt động của doanh nghiệp.